Đáy chum lạnh toát, mũi gáo dừa cọ vào lớp thành sành kêu lên những tiếng lạo xạo khô khốc. Cô nghiêng hẳn cái chum nặng trịch, vét nốt vài hạt gạo lứt cuối cùng dồn vào một góc. Đáy chum nhẵn thín, trống trơn.
Đào phủi tay, bước ra khỏi cửa bếp. Ánh nắng chiều tà đỏ rực hắt qua rặng tre ngà, soi rõ bóng dáng Trí đang cầm cây sào tre, lùa con vịt què ngoài bờ ruộng đi về. Ánh mắt Đào lướt qua cái đầu khét lẹt mùi nắng của em chồng, rồi phóng thẳng về phía dãy núi đá vôi xám xịt nhô lên sừng sững sau lưng làng Vị. Nơi đó, cỏ cây mọc um tùm xòe ra những tán lá hoang dại, chìm dần vào lớp sương đang chùng chình buông xuống.
Ngọn gió chiều mang theo mùi bùn ải ngai ngái vờn qua rặng tre, thổi tung mấy lọn tóc mai bết mồ hôi trên trán Đào. Trí lùa vịt vào chuồng, lấy chân gạt nhẹ tấm phên nứa cài lại. Cậu thiếu niên mười lăm tuổi gầy nhom, vai áo nâu sờn rách bươm lộ cả xương quai xanh. Cậu đưa tay quệt ngang mũi, ngó chừng cái chum sành trống hoác qua khe cửa chái bếp.
“Chị dâu…” Trí ngập ngừng, lóng ngóng bước lại gần. Hai bàn chân nứt nẻ, cáu bẩn giẫm lên lớp rơm rạ rụng tơi bời trước hiên: “Chum cạn sạch rồi. Hay rạng sáng mai em xách ống bơ sang nhà thím Mầu ở xóm dưới vay tạm một ống gạo lứt. Qua vụ này, gặt xong lúa chiêm nhà ta trả…”
Đào thu lại ánh nhìn từ phía dãy núi đá, quay sang đứa em chồng. Cô nở nụ cười nhẹ bẫng nhưng ánh mắt lại kiên định, rành rọt từng chữ: “Không vay mượn gì cả. Bát cơm vay là bát cơm đầy, mai mốt trả lại người ta vốc vơi vốc cạn thì mang nặng gánh ân tình. Mình nghèo, người đời dễ nhìn mình bằng nửa con mắt. Đi vay một ống gạo, nhỡ người ta buông câu xỉa xói, u Lành ở nhà nghe được lại tủi thân sinh bệnh thì khổ hơn.”
Trí cúi gầm mặt, gót chân di di xuống nền đất: “Nhưng mai chả lẽ lại để thầy u với cu Tôm nhịn đói…”
“Chị bảo nhà ta không lo chết đói, là không để ai phải nhịn hết.” Đào xoay người bước vào góc sân, nhấc chiếc thuổng sắt gỉ sét dựng bên gốc cau già. Cán thuổng bằng gỗ nhãn lên nước bóng loáng, lưỡi sắt đã mẻ vài chỗ. Cô ấn thử mũi thuổng xuống nền đất nện cứng ngắc cộc một tiếng, gật đầu: “Mai tinh mơ, gà gáy lần đầu, chú vác thuổng theo chị lên núi.”
Đêm buông xuống rồi lại vội vã nhường chỗ cho sương sớm.
Tiếng gà rừng trên gò đất hoang vừa eo óc gáy sáng, trời đất vẫn còn nhờ nhờ đục.