Nếu như chiếc tivi JVC màu nhà ông Năm “Thợ Bạc” là báu vật công nghệ của cả xóm Lưới, thì chiếc đài radio cassette hiệu Sony màu đen xám của ba Triết chính là người bạn tri kỷ độc nhất của gia đình anh. Chiếc đài nầy ba mua từ hồi đi thanh niên xung phong, tuy cái vỏ nhựa đã trầy sước móp méo, ăng-ten gãy mất một khúc phải nối bằng cọng kẽm rỉ, nhưng nó là nguồn cung cấp tin tức thời sự, giá cả dừa xiêm hằng ngày và là thứ duy nhất phát chương trình cải lương cho nội nghe mỗi tối.
Thế nhưng, đùng một cái, sáng hôm nay chiếc Sony lăn đùng ra “đột tử”. Ba Triết bấm nút Play cành cạch, cái trục quay băng cứ đứng im re, đài phát đài radio thì chỉ nghe tiếng u… u… trầm đục như tiếng gió hú qua kẽ lá, rồi tắt ngúm.
“Trời đất ơi, cái đài xài mấy chục năm nay tự nhiên nay hư ngang xương vậy trời. Chiều nay không nghe được giá dừa sao biết đường mà bán cho thương lái đây.” Ba Triết gãi gãi mái tóc húi cua, thở dài bất lực, định bụng gom mớ tiền cắc mang ra tiệm điện tử trên huyện sửa.
“Để đó đi ba, để con coi giùm cho.” Triết thong thả bước lại gần, quả đầu ba phân binh nghiệp nghênh lên lém lỉnh, chiếc khăn quàng đỏ thắt lệch vai khẽ bay theo ngọn gió chướng ngoài hiên.
Ba Triết nhìn thằng con trai chín tuổi, phì cười: “Thôi ông tướng ơi, lo đi học bài giùm tôi cái. Cái đài vi mạch điện tử rắc rối chứ có phải cái súng bẹ chuối của mày đâu mà đòi sửa.”
Triết không nói không rằng, anh đợi ba ra vườn dừa bón phân rồi lén mang chiếc đài Sony ra gian sàn nước sau nhà, nơi có ánh sáng mặt trời rọi vào sáng trưng để bắt đầu cuộc “phẫu thuật” công nghệ độc nhất vô nhị.
Vũ khí của Triết thô sơ đến tội nghiệp: một cây tuốc-nơ-vít rỉ sét mượn của ba, một chiếc nhíp nhổ tóc sâu của nội, một hũ dầu máy xin của chú Ba Đen và một cuộn băng keo đen.
Bốn chiếc ốc vít rỉ sét ở mặt sau chiếc đài lần lượt bị Triết tháo ra một cách gọn gàng. Khi phần vỏ nhựa bật mở, linh hồn ba mươi tuổi của gã cựu kỹ sư công nghệ năm 2026 lập tức kích hoạt “chế độ quét lỗi”. Dưới lăng kính kỹ thuật, cấu trúc bên trong của chiếc đài Sony đời cũ hiện ra rõ mồn một.
Anh nhanh chóng xác định được hai “ổ bệnh” chính gây ra cái chết của chiếc đài:
Về phần cơ: Sợi dây curoa bằng cao su kết nối môtơ với trục quay băng sau mười mấy năm sử dụng đã bị nhão nhẹt, bám đầy bụi phấn và sình lầy, mất hoàn toàn lực ma sát nên không thể kéo nổi bánh răng.
Về phần mạch: Chân của con tụ hóa lọc nguồn bị rỉ sét do không khí ẩm ẩm của vùng sông nước, làm rò rỉ điện áp sinh ra hiện tượng nhiễu dải tần, tạo ra tiếng u u trầm đục.
“Thằng Tèo, thằng Hùng! Lại đây phụ việc!” Triết ngoắc hai đứa đệ tử đang ngồi rình xem ngoài hàng rào dâm bụt.
“Đại ca định rã chiếc đài của chú Ba ra bán ve chai hả?” Thằng Tèo mở to mắt nhìn đống linh kiện điện tử nằm la liệt trên sàn nước, run rẩy hỏi.
“Tào lao. Thằng Tèo, chạy vô buồng nội xin một sợi thun khoanh loại nhỏ, dẻo nhất. Thằng Hùng, bẻ cho tao một cọng cỏ mật sạch.” Triết ra lệnh.
Áp dụng nguyên lý Cơ học truyền động, Triết dùng sợi thun khoanh dẻo dai của nội cắt bớt độ dài, thắt nút vuông khéo léo để thay thế cho sợi dây curoa cao su đã hỏng. Anh dùng cọng cỏ mật thấm một giọt dầu máy nhỏ xíu, tỉ mỉ lau sạch những chiếc bánh răng và trục quay, loại bỏ hoàn toàn bụi bẩn tích tụ.
Đến phần mạch điện tử, ở cái năm 2002 nghèo khó nầy làm gì có mỏ hàn thiếc sẵn. Triết dùng chiếc nhíp nhổ tóc sâu của nội, cạo sạch lớp rỉ sét bám trên chân con tụ hóa. Anh dùng một mẩu dây đồng nhỏ xíu tuốt ra từ dây điện cũ, quấn chặt bện đôi nối chân tụ trực tiếp vào bo mạch, cố định lại bằng một lớp băng keo đen quấn chặt để đảm bảo độ dẫn điện tối ưu theo định luật Ohm.
Triết ráp phần vỏ nhựa lại, vặn chặt bốn chiếc ốc vít. Toàn bộ quy trình “hồi sinh” chiếc đài chỉ diễn ra trong vòng chưa đầy hai mươi phút trước sự ngơ ngác, há hốc mồm kinh ngạc của hai đứa đàn em.
Triết nhấn nút nguồn. Anh dùng tay xoay nhẹ núm dò đài. Ngay lập tức, từ trong chiếc loa bọc lưới sắt bám đầy bụi phấn, một giọng nói dõng dạc, trong trẻo vang lên, không hề có một tiếng rè hay tiếng muỗi bay: “Đây là đài phát thanh và truyền hình Vĩnh Long… Sau đây là bản tin thị trường nông sản chiều nay: Giá dừa khô loại một tại chợ huyện hiện đang dao động ở mức…”
“Trời đất ơi! Chạy phăng phăng luôn kìa tụi bay ơi!” Thằng Hùng “Biện” hét lên, nhảy tưng tưng vì sung sướng.
Ba Triết từ ngoài vườn bước vào, trên tay còn cầm cây rựa bập dừa, nghe tiếng đài phát thanh vang lên giòn giã thì đứng chết trân tại chỗ. Chú bước lại gần chiếc phản gõ, nhìn chiếc đài Sony cũ kỹ đang chạy êm ru, rồi nhìn thằng con trai chín tuổi đang thong thả lau mồ hôi trên trán, chiếc khăn quàng đỏ thắt lệch vai khẽ bay nhẹ.
“Tổ cha mày thằng Triết! Mày… mày làm phép gì mà cái đài nó chạy lại hay dữ vậy con?” Ba Triết trợn tròn mắt, vừa mừng vừa sợ, vuốt ve chiếc đài như không tin vào mắt mình.
Triết chỉ cười lém lỉnh, hất hàm đầy khí chất: “Con đã nói rồi, con sửa được mà ba không tin. Từ nay ba cứ yên tâm nghe đài, khỏi tốn tiền mang lên huyện tiệm sửa chi cho mệt.”
Linh hồn ba mươi tuổi của gã cựu kỹ sư khẽ mỉm cười tự tại. Ở tương lai năm 2026, anh từng thiết kế những hệ thống vi mạch thông minh cho xe điện, điều hành những dự án robot tự động hóa phức tạp. Nhưng chưa một lần nào anh có được cái cảm giác tự hào và hạnh phúc nguyên bản như chiều hôm nay, buổi chiều dùng một sợi thun khoanh của nội và một cọng cỏ mật của đệ tử để sửa chiếc đài radio cũ cho cha.
Vương quốc tuổi thơ năm 2002 của anh, dẫu còn thô sơ, dẫu thiếu thốn đủ đường, nhưng dưới ánh nắng hanh vàng của buổi chiều sông nước, tiếng đài radio Sony vang lên phăng phăng chính là khúc nhạc vinh quang nhất, minh chứng cho sự xuất hiện của một vị thủ lĩnh kiệt xuất đang từng bước thay đổi số phận của gia đình mình.