Đám giỗ ông cố xả dàn đến chập tối thì vãn khách. Cánh đàn ông say túy lúy sau những tuần rượu đế đã giải tán, ai về nhà nấy nằm ngủ gà ngủ gật dưới mái hiên lộng gió sông. Gian nhà chính trả lại bầu không khí yên ả vốn có, chỉ còn vương vất mùi hương trầm thanh khiết trên bàn thờ và vệt mồ hôi khô trên vách lá.
Mẹ Triết thong thả dọn dẹp đống chén đũa ngoài sân bến, còn bà nội thì ngồi bên bậu cửa, thọc tay vào hũ sành nhỏ sực nức mùi giấm đường để sắm sửa một món ăn chơi cho hai bà cháu. Ở cái xóm Lưới nầy, sau mỗi bữa tiệc linh đình đầy thịt mỡ, người già thường có thói quen làm một món gì đó chua chua, giòn rụm để “chữa ngấy”, và món đó không có gì qua nổi đĩa tép trấu xúc bánh tráng nướng kèm mấy củ kiệu chua thanh.
“Triết ơi, ra bến sông lấy cái rổ xúc dỡ mấy cái chà chôm đem vô đây cho nội coi con.” Nội gọi vọng ra. Triết lanh lẹ dạ một tiếng rõ to rồi phóng tót ra bến nước. Dưới làn nước phù sa mát rượi, mấy nhánh chà dừa nước ngâm lâu ngày là nơi trú ngụ lý tưởng của loài tép trấu. Triết khéo léo dùng chiếc rổ tre xúc một cú dứt khoát dưới gốc chà rồi nhấc bổng lên.
Một mớ tép trấu nhỏ bằng đầu đũa, thân hình trong suốt lấp lánh như thủy tinh, nhảy tanh tách trên mặt lưới tre. Loài tép nầy tuy nhỏ nhưng thịt cực kỳ săn chắc và ngọt lịm vì ăn rong rêu phù sa sông Tiền. Triết mang rổ tép vô bếp, phụ mẹ lặt bỏ bớt phần râu gai nhọn rồi rửa sạch qua nước muối loãng.
Mẹ Triết bắc chiếc chảo gang lên bếp củi còn âm ỉ than hồng từ trưa. Cho một muỗng mỡ heo thắng mặn mà vào, mỡ sôi xèo xèo thì thả nắm tỏi bằm nhuyễn vô phi vàng thơm nức mũi. Kế đến, mẹ trút toàn bộ rổ tép trấu vào chảo.
Dưới tác động của nhiệt độ cao, những con tép trấu từ màu trong suốt lập tức chuyển sang màu đỏ cam rực rỡ. Mẹ chỉ nêm thêm một muỗng nước mắm cốt cá cơm nguyên chất, một chút đường thốt nốt và thật nhiều tiêu sọ đâm dập. Lửa củi liu riu làm nước mắm keo lại, bao bọc một lớp màng màu cánh gián óng ánh xung quanh từng con tép mập mạp.
Trong khi mẹ rang tép, bà nội ngồi bên hiên dùng chiếc quạt mo cau thong thả quạt chiếc bánh tráng mè đen trên bếp than. Bánh tráng phồng lên, nổ lép bép, tỏa ra mùi thơm phức của bột gạo lúa mùa quyện với vị béo ngậy của mè đen rang chín.
Mâm ăn chơi chiều muộn được bày ra trên chiếc phản gỗ gõ đen bóng. Một đĩa tép trấu rang tiêu đỏ au, thơm nồng vị cay của tiêu sọ; một dĩa củ kiệu chua ngọt trắng phau, giòn sần sật được nội ngâm từ đầu tháng trước; và chiếc bánh tráng nướng bẻ thành từng miếng nhỏ bằng bàn tay đứa trẻ.
“Nè, xúc ăn đi con, tép sông mùa nầy béo dữ thần lắm.” Nội bẻ một miếng bánh tráng, đưa cho Triết.
Triết đón lấy miếng bánh, khéo léo dùng cạnh bánh xúc một vốc tép trấu rang tiêu, kèm theo một củ kiệu chua mọng nước rồi bỏ tót vào miệng.
Rắc! Tiếng bánh tráng vỡ giòn tan trong khuôn miệng, hòa quyện ngay lập tức với vị ngọt đậm đà, beo béo, vỏ tép giòn rụm tan ra trên đầu lưỡi. Và rồi, cái vị chua thanh, ngọt hậu, giòn sần sật của củ kiệu thấm vào, trung hòa hoàn toàn cái vị mặn mòi của nước mắm cốt và mỡ heo, tạo nên một sự bùng nổ hương vị hoàn hảo đến mức anh phải nhắm nghiền mắt lại để tận hưởng.
Linh hồn ba mươi tuổi của gã kỹ sư công nghệ bỗng chốc lặng đi. Hai hốc mắt anh cay xè, không phải vì sức nóng của tiêu sọ, mà vì một nỗi hoài niệm thắt ngặt.
Ở tương lai năm 2026 hoa lệ, khi anh đã là một kỹ sư có tiền, anh từng bước vào những nhà hàng chuẩn Michelin sang trọng, thưởng thức những món tôm hùm Alaska đắt đỏ, những đĩa sushi cá hồi rắc lá vàng xa xỉ. Nhưng tuyệt nhiên, anh chưa bao giờ tìm lại được cái vị ngọt lịm thuần khiết của con tép trấu xúc bằng bánh tráng mè nầy.
Công nghệ càng phát triển, sông ngòi càng bị ô nhiễm, loài tép trấu tự nhiên dần biến mất, thay vào đó là những loại tôm nuôi công nghiệp thịt bở rệt và nồng nặc mùi thuốc tăng trọng. Còn hũ kiệu của tương lai thì toàn là hóa chất tẩy trắng, vị chua gắt củ kiệu công nghiệp chứ không có cái vị chua dịu dịu, thơm mùi nắng của bàn tay nội vuốt ve.
Món ăn thô sơ, rẻ tiền nầy, hóa ra lại là thứ xa xỉ phẩm mà dẫu anh có sở hữu hàng triệu đô la ở tương lai cũng bất khả thi mua lại được. Nó là hương vị của đất đai, của dòng nước phù sa sông Tiền, và của tình yêu thương gia đình ngưng đọng trong từng thớ thịt tép đồng quê.
“Cái thằng quỷ nầy, ăn ngon quá rồi ngồi im re vậy con? Hay tiêu cay quá làm mày muốn khóc?” Mẹ Triết đi vào, thấy anh ngồi thẫn thờ bèn gõ nhẹ vào quả đầu ba phân binh nghiệp của anh, cười chọc ghẹo.
Triết quẹt nhanh khóe mắt, ngước mặt lên nhe răng cười toe toét, chiếc khăn quàng đỏ thắt lệch vai khẽ lay động: “Không có cay đâu mẹ! Tại ngon quá nên con mắc thưởng thức đó. Nội ơi, mai con ra sông dỡ chà xúc thêm một rổ nữa cho nội làm mắm tép nha nội!”
Bà nội bỏm bẻm nhai trầu, cười híp cả đôi mắt mờ đục: “Tổ cha mày, khéo nịnh! Ăn lẹ đi rồi vô học bài ông tướng ơi.”
Bóng hoàng hôn buông xuống, nhuộm một màu tím thẫm lên rặng dừa nước xóm Lưới. Tiếng muỗi vo ve bắt đầu cất lên ngoài bờ dậu dâm bụt. Giữa không gian tĩnh mịch của làng quê năm 2002, Triết thong thả nhai miếng bánh tráng cuối cùng, lòng tràn ngập một sự biết ơn và hạnh phúc viên mãn. Anh biết, chuyến xuyên không nầy không chỉ cho anh cơ hội làm giàu, mà quan trọng hơn, nó đang cho anh nếm lại những hương vị tinh khôi nhất của cuộc đời, thứ năng lượng tuyệt vời nhất để anh kiến tạo nên một vương quốc tương lai vững chắc cho riêng mình.