Đúng mười hai tiếng đồng hồ sau cuộc gặp gỡ tại tổng hội, một gã gia nhân thân tín của chú Lý mang đến cho Gia Huy một phong thư dán kín bằng sáp đỏ. Ngồi trong căn phòng tối của khách sạn bình dân mạn bến Nghé, Gia Huy vội vã xé phong thư dưới ánh đèn bão leo lét.
Bên trong là bản sao chép vội vã từ sổ kho của một bến tàu chở hàng tại Chợ Lớn. Ánh mắt Gia Huy lướt nhanh qua những dòng chữ mực tàu, rồi khựng lại ở một cái tên quen thuộc: Vựa lúa Đại Phát.
Theo ghi chép, ba ngày trước khi vụ án đổ vôi bột xảy ra, vựa lúa Đại Phát đã cho người thu mua một lượng vôi sống khổng lồ lên đến mười lăm bao tải lớn, rồi bí mật dùng ghe bầu vận chuyển ngược dòng sông Hậu về thẳng phía tổng họ Lâm dưới huyện.
Chủ của vựa lúa Đại Phát không ai khác chính là ông cai tổng Bá, một kẻ từng là thế gia khét tiếng trong vùng. Nhưng cách đây hai năm, do tham gia vào cuộc cạnh tranh thu mua lúa mùa độc quyền với nhà họ Lâm, vựa lúa của lão bị ông Hội đồng Lâm dùng quyền lực và tiền bạc ép cho đến mức suýt chút nữa là phá sản, gánh chịu những khoản nợ nần chồng chất. Kể từ đó, cai tổng Bá ôm hận trong lòng, luôn tìm cách trả đũa dòng họ Lâm để đòi lại những gì đã mất.
“Cai tổng Bá sao?” Gia Huy tự lẩm bẩm, hai chân mày nhíu chặt lại đầy nghi vấn: “Nếu lão ta muốn trả thù nhà họ Lâm, lão ta phải đổ vôi bột độc chết lúa của cha mình, điều đó hợp lý. Nhưng tại sao dấu vết lại được dàn dựng một cách hoàn hảo để đổ tội cho ông giáo Nguyễn? Lão ta và ông giáo vốn không oán không thù, cớ sao lại phải tốn công vô ích như vậy?”
Sự mâu thuẫn trong động cơ khiến Gia Huy cảm thấy có điều gì đó không đúng. Anh dứt khoát đứng dậy, một mình lội bộ qua những con phố Chợ Lớn sầm uất để tìm đến một quán trà kín đáo, nơi một người cung cấp tin tức mật của chú Lý đang chờ sẵn.
Sau khi đẩy một xấp tiền giấy Đông Dương qua mặt bàn, gã nhân chứng vốn là một kế toán cũ từng làm việc tại vựa lúa Đại Phát khẽ liếc nhìn xung quanh rồi ghé sát tai Gia Huy, hạ thấp giọng nói: “Cậu Ba Lâm, cậu tìm hiểu về cai tổng Bá là đúng hướng rồi đó. Nhưng cậu chỉ biết một mà chưa biết hai. Vựa lúa Đại Phát tuy bề ngoài là của lão Bá, nhưng một năm nay, nhờ đâu mà lão ta có tiền để trả nợ và duy trì hoạt động sau cú sập tiệm năm xưa, cậu có biết không?”
“Nhờ đâu? Anh nói mau!” Gia Huy siết chặt cạnh bàn, lòng dâng lên một dự cảm bất an mãnh liệt.
“Có một nguồn tiền lớn từ miền Tây liên tục đổ về tài khoản của lão Bá dưới danh nghĩa góp vốn đầu tư kín. Người đứng sau bơm tiền cứu vựa lúa Đại Phát, đồng thời cũng là người thường xuyên qua lại, trao đổi thư từ mật thiết với lão Bá bấy lâu nay… chính là bà Hai Lâm, người mẹ kế của cậu ở dinh cơ họ Lâm đó!”
Lời nói của gã kế toán như một tia sét đánh ngang tai, khiến Gia Huy chết trân tại chỗ. Toàn bộ những mảnh ghép rời rạc trong đầu anh bỗng chốc được kết nối lại thành một bức tranh toàn cảnh đầy ghê tởm và tàn nhẫn.
Hóa ra không có sự trả thù nào từ kẻ thù cũ của dòng họ ở đây cả. Đây hoàn toàn là một cái bẫy “một mũi tên trúng hai đích” do chính bà Hai và đồng bọn vạch ra. Bà ta lợi dụng vựa lúa Đại Phát của cai tổng Bá để mua vôi bột sống nhằm xóa sạch dấu vết ở địa phương. Sau đó, bà ta sai người đổ vôi độc hủy hoại ruộng lúa của chính gia đình mình, thứ tài sản vốn thuộc về ông Hội đồng, người mà bà ta luôn muốn thao túng, rồi dàn dựng hiện trường để đẩy ông giáo Nguyễn vào tù.
Bằng cách này, bà ta vừa bôi tro trát trấu lên danh dự nhà ông giáo, triệt đường sống của Thảo My, vừa mượn tay ông Hội đồng để trừng phạt kẻ “tội đồ”, khiến Gia Huy phải hoàn toàn tuyệt vọng mà quay về phục tùng gia tộc.
Gia Huy siết chặt nắm tay đến mức móng tay đâm sâu vào thịt, rỉ máu. Gương mặt anh run lên vì sự ghê tởm và phẫn nộ tột cùng đối với những con người sống chung dưới một mái nhà. Anh đứng bật dậy, ánh mắt ngời lên một tia sát khí lạnh lùng: “Mấy người tàn nhẫn quá… Vì quyền lực, vì lòng ích kỷ mà dám hy sinh cả chén cơm của hàng trăm tá điền, hãm hại một người thầy giáo già vô tội! Con cáo già đã lộ đuôi rồi, lần này Lâm Gia Huy tôi dẫu có phải mang tiếng bất hiếu, cũng phải vạch trần bộ mặt của mấy người trước bàn dân thiên hạ!”