Trận mưa vàng chiều qua không chỉ tưới mát những gốc dừa xiêm đang khát cháy, mà còn đánh thức cả một hệ sinh thái trù phú của vùng đất cù lao xóm Lưới. Chỉ sau một đêm, những bờ mương, liếp vườn dừa như được thay một màu áo mới xanh um. Đọt lá cách, lá lụa, rau vị vị, chòi mòi, đọt xoài non… đồng loạt đâm chồi nảy lộc, mơn mởn và đọng những giọt nước mưa trong vắt.
Trong cái không khí mát mẻ, hanh hao sau mưa của một buổi trưa tháng Hai năm 2003, mẹ Triết quyết định làm một món ăn kinh điển để ăn mừng dòng nước đầy lu: Bánh xèo miền Tây nhân tép bạc đất củ hủ dừa.
“Triết ơi! Cầm cái rổ ra bờ rạch bứt cho mẹ nắm rau rừng ăn kèm bánh xèo đi con!” Tiếng mẹ gọi từ dưới bếp vọng lên. Anh thong thả đứng dậy từ bộ ván gõ, quả đầu ba phân binh nghiệp vuông vức nghênh lên đầy hào hứng. Chiếc khăn quàng đỏ hôm nay được anh thắt gọn gàng đúng chuẩn, tay cầm chiếc rổ tre lớn, bước đi thoăn thoắt ra phía sau hè.
Hái rau rừng sau mưa là một trải nghiệm tuyệt vời. Áp dụng kiến thức về Thực vật học ứng dụng, anh khéo léo chọn lựa những đọt lá cách có vị thơm hăng hắc giúp ấm bụng, những chùm đọt lụa chát chát, vài nhánh sâm đất, đọt xoài non chua dịu và không thể thiếu một nắm rau cải trời mọc hoang dọc theo mé mương. Tất cả tạo nên một rổ rau thập cẩm, đủ năm vị chát, chua, cay, đắng, ngọt, thứ linh hồn không thể thiếu của món bánh xèo xứ sông nước.
Khi anh bưng rổ rau sạch reo vui vào gian bếp lá, mẹ Triết đã chuẩn bị xong xuôi mọi thứ. Một thau bột gạo vữa, vàng rực màu nghệ tươi, lốm đốm những cọng hành lá xắt nhỏ xanh ngắt. Kế bên là dĩa tép bạc đất tươi rói nhảy tanh tách do ba Triết mới dỡ dớn ngoài rạch, cùng một tô củ hủ dừa bào mỏng trắng muốt, ngọt lịm.
Xèo… è o o…
Tiếng bột gạo vừa chạm vào lòng chảo nhôm nóng hổi, vang lên một tràng dài giòn giã và vui tai. Đó không đơn thuần là âm thanh nấu nướng, mà là “vũ điệu” báo hiệu sự no ấm của người dân quê sau những ngày hạn mặn thắt lưng buộc bụng.
Mẹ Triết ngồi bên bếp củi, một tay đổ bột, một tay xoay chảo điệu nghệ thành một vòng tròn hoàn hảo, mỏng tang và đều đặn. Lửa củi đượm hồng, khói bếp cay nồng quyện với mùi béo ngậy của nước cốt dừa, mùi thơm của bột nghệ và thịt tép chín tới, tạo nên một bầu không khí ấm cúng, đặc quánh vị quê nhà.
Anh ngồi chồm hổm bên cạnh, nhiệm vụ là canh củi và nạo thêm dừa ram. Linh hồn ba mươi tuổi của anh, gã cựu kỹ sư công nghệ năm 2026, đắm mình trong không gian ấy mà lòng dâng lên một sự xúc động kỳ lạ. Ở tương lai hiện đại, người ta đúc bánh xèo bằng chảo chống dính trên bếp từ, bột pha sẵn đóng gói công nghiệp, ăn kèm xà lách, cải bẹ xanh mua trong siêu thị. Làm sao cái sự tiện lợi, vô hồn đó sánh được với chiếc bánh xèo đúc bằng chảo nhôm trên bếp củi gộc, rìa bánh giòn rụm màu cánh gián và cái vị thanh khiết của mâm rau dại vừa hái ngoài bờ rạch nầy.
“Nhìn con kìa Triết, lớn tướng rồi mà ngồi hít hà húp nước miếng hoài.” Mẹ Triết cười hiền hậu, đưa vạt áo bà ba quẹt ngang mồ hôi rịn trên trán, rồi khéo léo dùng chiếc xẻng tre lật đôi chiếc bánh vàng ươm, xúc ra chiếc mâm lót lá chuối tươi: “Nè, cuốn cái đầu tiên ăn trước đi con.”
Bữa trưa hôm đó, cả nhà bốn người vây quanh chiếc ván gõ giữa nhà. Thằng Tèo và thằng Hùng “Biện” cũng được anh “đặc cách” gọi sang đánh chén cùng.
Anh bứt một miếng bánh xèo nóng hổi, đặt lên trên chiếc lá cách to bản, thêm một cọng rau vị vị, một miếng đọt lụa, cuốn tròn lại thành một cuộn chặt tay, rồi chấm ngập vào chén nước mắm chua ngọt có nổi đầy ớt băm và đồ chua làm từ củ cải.
Tiếng vỏ bánh giòn tan vỡ òa trong miệng. Vị béo ngậy của nước cốt dừa, vị ngọt đậm đà của tép bạc đất hòa quyện hoàn hảo với cái vị chát nhẹ, thơm nồng của các loại rau rừng. Cái ngon của món ăn không chỉ nằm ở vị giác, mà nó là sự kết tinh của tinh hoa đất trời miền Tây sau cơn mưa vàng đầu mùa.
Ba Triết hớp một hớp rượu đế dằn bụng, cười khà khà gật gù: “Nước mưa đầy lu, bánh xèo đầy mâm, cuộc đời nông dân mình chỉ cần bấy nhiêu thôi là đủ sướng rồi tụi bây ơi!”
Bà nội bỏm bẻm nhai miếng bánh xèo xé nhỏ, đôi mắt mờ đục ngời lên niềm hạnh phúc vô bờ bến. Anh nhìn nụ cười của mẹ, cái bụng phệ của ba và hàm răng sún của thằng Tèo đang nhai nhồm nhoàm, lòng tự nhủ sẽ dốc hết sức mình để bảo vệ sự bình yên, no ấm nầy. Vương quốc tuổi thơ năm 2003 của anh, với tiếng đổ bánh xèo xèo vui tai và mâm rau rừng xanh ngắt chiều nay, đã nạp đầy năng lượng cho gã hành trình chinh phục những đỉnh cao công nghệ vĩ đại phía trước.