Sau một đêm gió chướng thổi ràn rạt qua các kẽ lá dừa nước, buổi sáng xóm Lưới thức dậy với cái nắng hanh vàng rực rỡ đậu trên những chùm hoa điệp già trước sân. Nắng tháng Chín âm lịch không còn cái gắt gao của mùa hè, mà nó dịu nhẹ, ấm áp, rải một lớp mật ong lên mặt sông Tiền đang lững lờ trôi phù sa.
Khoảng hai giờ chiều, khi ba mẹ đã ra vườn dừa bón phân cho kịp đợt nước lớn, gian nhà lá chỉ còn lại hai bà cháu. Bà nội Triết thong thả bưng chiếc khay trầu bằng gỗ trắc cũ kỹ ra hàng ba, kê chiếc đôn gỗ ngồi dưới bóng mát của cây điệp. Nội vừa nhai trầu bỏm bẻm vừa nheo nheo đôi mắt mờ đục nhìn ra con lộ đất.
“Triết ơi! Lại đây nhổ tóc sâu cho nội nè con!” Tiếng nội gọi khàn khàn nhưng đầy trìu mến. Triết đang ngồi trong nhà hí hoáy vẽ sơ đồ mạch điện của mấy con chip công nghệ bằng cây bút Thiên Long, nghe tiếng nội gọi liền buông viết, lanh lẹ chạy ra. Đối với đám con nít chín tuổi thời đó, nhổ tóc sâu cho ông bà không chỉ là một nhiệm vụ hiếu thảo, mà còn là một cơ hội kinh doanh béo bở: cứ mười cọng tóc sâu sẽ đổi được một đồng tiền cắc hoặc một viên kẹo ú đường thốt nốt.
Triết trèo lên chiếc ván gõ, ngồi chồm hổm phía sau lưng nội. Từ góc nhìn nầy, anh thấy rõ tấm lưng gầy còng xuống vì gánh nặng thời gian của người đàn bà đã đi qua gần thế kỷ giông bão. Mái tóc của nội bạc phơ, trắng cước như những bông bần chín mùa nước nổi, được búi gọn gàng bằng chiếc kẹp tăm đen rỉ sét.
Nội khẽ tháo chiếc kẹp, mái tóc xõa tung ra ngang vai. Triết đưa đôi bàn tay nhỏ nhắn của mình nhẹ nhàng lùa vào làn tóc của nội.
Một mùi hương đặc trưng lập tức phả vào mũi anh. Đó là một thứ mùi hương độc bản của người già xứ cù lao: có cái vị cay nồng, hăng hắc của lá trầu xanh quyện với vôi nồng, có mùi bồ kết nướng cháy khét nhẹ, và đặc biệt là mùi nắng quê hương, thứ mùi nắng hanh hao như đã thấm sâu vào từng sợi tóc, từng thớ da đồi mồi của nội qua bao mùa mưa nắng bến sông.
“Nhiều tóc sâu lắm không con? Dạo nầy nội hay bị ngứa da đầu, nhức cái màng tang quá trời.” Nội quay sang, đưa tay quẹt ngang khóe miệng dính nước trầu đỏ thẫm, hỏi anh.
“Dạ nhiều lắm nội, để con tìm cho.” Triết ngoan ngoãn đáp.
Linh hồn ba mươi tuổi của gã cựu kỹ sư công nghệ năm 2026 khẽ rung động khi luồn những ngón tay vào tóc nội. Ở tương lai, bộ não của anh chỉ quen thuộc với những sợi cáp quang, những vi mạch silicon vô cảm và màn hình máy tính xanh lét lạnh lùng. Chưa một lần nào anh có được một khoảng lặng tuyệt đối để chạm vào mái tóc của những người thân yêu. Kiếp trước, khi anh mải miết chạy theo những dự án triệu đô, những danh vọng ảo vọng ở thành phố, anh đã bỏ quên những buổi chiều bình yên như thế nầy, để rồi khi nội mất, anh chỉ kịp nhìn di ảnh cụ qua làn khói hương nghi ngút.
Bởi vậy, buổi chiều hôm nay đối với Triết là một ân huệ vĩ đại. Anh nheo mắt, tỉ mỉ rẽ từng lọn tóc trắng. Tóc sâu của người già rất khó tìm, vì bản chất tóc nội đã trắng phơ. Anh phải dựa vào Cảm giác xúc giác và Độ cứng bề mặt của sợi tóc: những cọng tóc sâu thường có gốc tóc cứng hơn, hơi xoăn tít và có màu ngà ngà khác biệt so với những sợi tóc bạc thẳng mượt thông thường.
Triết dùng hai ngón tay bấu chặt tận gốc một cọng tóc sâu xoăn tít, dứt khoát giật một phát nhẹ.
“Ái chà! Trúng phóc rồi, đã ngứa quá con!” Nội khẽ khà lên một tiếng đầy mãn nguyện, miếng trầu trong miệng lại bỏm bẻm nhai tiếp.
Triết thong thả đặt cọng tóc sâu lên đầu gối quần sọt của mình, rồi lại tiếp tục tìm kiếm. Không gian xung quanh như ngưng đọng lại. Chỉ có tiếng gió chướng xào xạc thổi qua rặng dừa nước, tiếng gà mái nhảy ổ kêu cục ta cục tác sau hè, và tiếng chày đâm tiêu của nhà hàng xóm vang lên đều đặn.
Ánh nắng chiều xuyên qua tán cây điệp già, rọi những đốm sáng tròn xoe, nhảy múa trên bờ vai gầy của nội và quả đầu ba phân của Triết. Cái bóng của hai bà cháu đổ dài trên nền đất nện, bình yên và đẹp đẽ như một bức tranh sơn dầu cổ điển.
“Triết nè.” Nội bỗng lên tiếng, giọng trầm ấm hòa vào tiếng gió: “Mốt nội có chết đi, mày có nhớ nội nữa không con?”
Câu hỏi ngây ngô của người già làm tim Triết thắt ngặt. Anh dừng tay, vòng hai tay ra phía trước ôm lấy cái cổ gầy guốc của nội, tựa cằm lên bờ vai thơm mùi nắng ấy, giọng nghẹn ngào nhưng tràn ngập sự kiên định: “Nội nói tầm bậy không hà! Nội của con phải sống tới một trăm tuổi lận. Con đã hứa là sau nầy lớn lên con xây nhà lầu, mua tivi bự cho nội coi cải lương mà. Nội chưa được ngồi nhà lầu sao nội chết được!”
Bà nội Triết nghe thằng cháu đích tôn nói một tràng “ông cụ non” đầy khí phách, lại còn dùng cái giọng hờn dỗi của đứa con nít để níu kéo, bèn cười khanh khách, tiếng cười làm rung cả bờ vai gầy. Nội quay lại, dùng bàn tay thô ráp, chai sạn vì mấy chục năm cầm chèo quẹt nhẹ lên cái mũi hếch của Triết: “Tổ cha mày, dẻo miệng ác chiến! Thôi được rồi, nội hứa với mày nội sẽ sống dai nhách để coi thằng Triết làm kỹ sư bự ra sao nha!”
Triết cười híp cả mắt. Anh buông nội ra, tiếp tục công việc nhổ tóc sâu một cách đầy hứng khởi. Trên đầu gối anh, đống tóc sâu đã xếp thành một hàng dài mười mấy cọng.
Hạnh phúc của một gã xuyên không từ thế giới công nghệ 2026, hóa ra lại được định nghĩa bằng một buổi chiều ngồi dưới bóng cây điệp, ngửi mùi trầu cay nồng của nội và lắng nghe những thanh âm mộc mạc của đồng quê. Vương quốc tuổi thơ năm 2002 của Triết, với khoảng lặng bình yên nầy, chính là liều thuốc chữa lành mạnh mẽ nhất, sưởi ấm cho tâm hồn anh để chuẩn bị cho những bước ngoặt vĩ đại sắp tới trên con đường chinh phục tương lai.