Thời tiết miền Tây những ngày giữa tháng Chín âm lịch bắt đầu chuyển sang mùa nắng hanh heo trước khi đón những đợt gió chướng cuối năm. Đối với đám con nít xóm Lưới, đây cũng là cái mùa “ác mộng” nhất vì cứ hễ tóc tai đứa nào dài ra, lùm xùm chạm vành tai là thế nào cũng bị cha mẹ xách tai, áp giải ra đầu hẻm để chịu hình phạt mang tính sát thương cao về mặt nhan sắc: Cắt tóc úp tô.
Gọi là “tiệm” cho sang chảnh, chứ thực chất cái tiệm hớt tóc của chú Hai “Xe Lôi” nằm ngay dưới gốc cây còng cổ thụ đầu hẻm chỉ vỏn vẹn có một chiếc gương soi ố vàng nứt một góc, một chiếc ghế đẩu bằng gỗ gõ chân cao chân thấp, và một bộ đồ nghề rỉ sét bỏ trong cái hộp bánh quy bằng nhôm cũ mèm. Chú Hai ngày xưa chạy xe lôi đạp, sau nầy khớp gối đau nhức nên giải nghệ, sắm thêm cây tông-đơ với cây kéo để kiếm cơm qua ngày. Vậy mà cái tiệm lộ thiên nầy lại là trung tâm thời trang tóc tai độc quyền của cả xóm Lưới suốt mười mấy năm trời.
“Triết! Đi hớt cái đầu tóc coi con, dài phủ gáy nhìn y như mấy thằng đờn ca tài tử cải lương, coi không có đặng!” Ba Triết đứng bên thềm nhà, tay cầm sẵn hai ngàn đồng tiền giấy nhét vào tay anh, hất hàm ra lệnh.
Triết gãi gãi cái đầu sột soạt, khẽ thở dài. Linh hồn ba mươi tuổi của một gã cựu kỹ sư thiết kế sành điệu năm 2026, từng ra vào những salon tóc máy lạnh phả phèn phẹt, thợ vuốt sáp thơm nức mũi, giờ đây nhìn hai ngàn đồng trên tay mà lòng dâng lên một nỗi bất an tột độ. Anh biết rõ cái “gu thẩm mỹ” vượt thời gian của chú Hai “Xe Lôi”.
Ở cái năm 2002 nầy, khái niệm Undercut hay Layer là một thứ gì đó vô cùng xa xỉ. Đối với chú Hai, đầu con nít chỉ có đúng hai kiểu: một là trọc lóc như trái banh da, hai là “úp tô” huyền thoại.
Khi Triết lững thững đi ra tới gốc cây còng, anh đã thấy thằng Tèo “đầu gấu” đang ngồi chịu trận trên chiếc ghế đẩu. Chú Hai “Xe Lôi” tay ngậm điếu thuốc gò khói bay nghi ngút, một mắt nheo lại, đang dùng một cái tô đất ăn cơm vẽ hoa văn rồng xanh, dứt khoát úp ngược lên đỉnh đầu thằng Tèo.
“Chú Hai ơi… chú hớt nhẹ tay chút nha chú Hai, cây tông-đơ của chú nó cắn tóc con đau quá hà!” Thằng Tèo mếu máo, hai tay bấu chặt vào mép ghế đẩu, toàn thân cứng đờ như hộ pháp.
“Mày ngồi im coi thằng quỷ! Nhúc nhích là tao sụt một đường lên tới đỉnh đầu thành ông sư ráng chịu nghe con!” Chú Hai nạt một tiếng giòn giã.
Biện pháp kỹ thuật của chú Hai vô cùng trực quan và mang tính cơ học tuyệt đối. Cái tô đất đóng vai trò như một đường giới hạn hành lang. Chú Hai tay trái đè chặt cái tô trên đầu thằng Tèo, tay phải cầm cây tông-đơ chạy bằng “sức cơm”, loại tông-đơ bóp tay rỉ sét, kêu *cọc cạch, cọc cạch* mỗi lần chú ra lực. Chú cứ nương theo vành cái tô đất mà sột, sột, sột quét sạch phần tóc phía dưới gáy và hai bên màng tang.
Mỗi lần cây tông-đơ cùn dính tóc, nó lại giật một phát làm thằng Tèo nhăn mặt, nước mắt rơm rớm nhưng không dám ho he một tiếng. Tóc vụn bay lả tả, rớt đầy vào cổ áo sơ mi làm nó ngứa ngáy, vặn vẹo như có kiến lửa bò trong người.
Sau mười phút “thi công” thần tốc, chú Hai lấy cái tô ra khỏi đầu thằng Tèo, dùng cái chổi lông gà cũ quẹt quẹt mấy phát vào mặt nó cho bớt tóc vụn rồi vỗ cái bạch vào vai nó: “Xong! Thằng tiếp theo!”
Thằng Tèo bước xuống ghế, mặt mày méo xệch. Triết nhìn qua mà suýt chút nữa bật cười thành tiếng. Cái đầu của thằng Tèo bây giờ nhìn không khác gì một cây nấm rơm di động, hay đúng hơn là giống nhân vật gã lính ngự lâm trong mấy cuốn truyện tranh cổ. Phần tóc phía trên tròn ủng, dày cộp, còn phần phía dưới thì trắng nhách, sát rạt da đầu. Một quả đầu mang tính đối xứng hình học hoàn hảo nhưng lại có tính hủy diệt nhan sắc cực cao.
“Đến lượt mày đó, đại ca Triết… Chuẩn bị tinh thần đi.” Thằng Tèo vừa quẹt mồ hôi vừa thì thầm đau đớn, tay không ngừng gãi cổ.
Triết hít một hơi thật sâu, thong thả bước lên ngồi vào chiếc ghế đẩu. Cái lạnh của thành ghế gỗ và mùi dầu máy khét lẹt từ cây tông-đơ của chú Hai làm anh tỉnh cả người. Chú Hai lại cầm cái tô đất lên, định bụng úp thẳng lên đầu Triết.
“Chú Hai, khoan đã chú Hai!” Triết nhanh nhảu lên tiếng, lấy tay chặn cái tô lại.
Chú Hai nhướng mày, điếu thuốc gò trên môi suýt rớt: “Cái gì nữa thằng nhỏ? Không úp tô sao tao canh đường kéo cho đều?”
Với tư duy của một kỹ sư nắm rõ về Tỷ lệ vàng và Hình học không gian, Triết biết anh phải tự cứu lấy thể diện của mình trước khi quá muộn. Anh nở một nụ cười lém lỉnh, dùng giọng con nít nài nỉ: “Chú Hai ơi, đầu con có hai cái xoáy tóc lận, chú úp tô vô là mốt tóc nó mọc chỉa chỉa ra như lông nhím nhìn kỳ lắm. Chú Hai có cây kéo tỉa không chú? Chú hớt cho con kiểu đầu ba phân binh nghiệp giống mấy chú bộ đội trên tivi đi chú. Chú cứ đi tông-đơ sát rạt từ dưới lên, tới phần đỉnh chú tỉa mỏng cho con một chút thôi. Kiểu đó nhìn vừa mát, vừa giống thanh niên nghiêm túc, ba con ở nhà thích lắm á chú!”
Chú Hai nghe thằng nhỏ chín tuổi lý luận một tràng, lại còn lôi cả “mấy chú bộ đội” và “ba con thích” ra làm áp lực, bèn phì cười, cất cái tô đất qua một bên: “Tổ cha mày, nhỏ mà bày đặt kén chọn kiểu cọ nghe con. Được rồi, để tao làm cho mày cái đầu lính thủy đánh bộ coi ra sao!”
Chú Hai bắt đầu ra tay. Lần nầy, không có cái tô hỗ trợ, chú phải dùng chiếc lược bí bằng sừng để kê đường tông-đơ. Triết ngồi im thin thít, anh khéo léo nghiêng đầu theo nhịp tay của chú để giảm thiểu tối đa lực giật của cây tông-đơ cùn. Bằng kiến thức cơ học, anh biết khi mình nương theo chiều chuyển động của lưỡi cắt, lực ma sát và lực kéo chân tóc sẽ giảm đi một nửa. Bởi vậy, suốt quá trình hớt, Triết không hề nhăn mặt hay la đau một tiếng nào, làm chú Hai vô cùng ngạc nhiên.
Xoẹt… xoẹt… xoẹt…
Cây kéo tỉa trên tay chú Hai nhấp nháy liên tục trên đỉnh đầu Triết. Qua chiếc gương ố vàng, Triết thấy diện mạo mới của mình từ từ hiện ra. Không có cái nấm rơm ngớ ngẩn như thằng Tèo, quả đầu ba phân của Triết được gọt tỉa gọn gàng, vuông vức, làm lộ ra vầng trán cao thông minh và đôi mắt sáng ngời ngập tràn thần thái của một gã công nghệ xuyên không.
“Nè! Coi được chưa ông tướng?” Chú Hai đưa chiếc gương nhỏ ra phía sau gáy cho Triết coi, giọng đầy khoái chí: “Thằng nhỏ nầy hớt kiểu nầy nhìn sáng sủa, đẹp trai ác chiến nghen!”
Triết bước xuống ghế, đưa hai ngàn đồng cho chú Hai rồi lễ phép cúi đầu: “Con cám ơn chú Hai nhiều nha! Kiểu nầy đẹp nhất xóm Lưới rồi chú ơi!”
Thằng Tèo đứng bên cạnh nhìn quả đầu của Triết, rồi tự sờ lên cái “mái hiên” trên đầu mình, lòng ghen tị ra mặt: “Trời đất ơi, sao đầu của đại ca nhìn oai như bộ đội, còn đầu tao nhìn y như cái gáo dừa vậy nè trời!”
Triết khoác vai thằng Tèo, hai đứa vừa đi bộ về dọc theo con đường đê lộng gió chiều, vừa nghe tiếng lá dừa xào xạc. Tóc vụn rớt trên vai ngứa ngáy thật đó, nhưng Triết khẽ ngước nhìn bóng hoàng hôn nhuộm đỏ rực cả khúc sông Tiền, lòng bỗng dâng lên một niềm vui nhẹ nhàng. Cái cảnh cắt tóc úp tô, cái mùi thuốc gò hăng hắc của chú Hai “Xe Lôi”… những mảnh ghép thô sơ, giản dị nầy của năm 2002, hóa ra lại là thứ chất liệu làm nên một tuổi thơ độc bản, rực rỡ mà anh sẽ dùng cả đời nầy để nâng niu và trân trọng.