Con nước ròng tháng Chín âm lịch rút xuống để lộ ra bãi sình cát láng mịn màng, nơi mấy con cá thòi lòi búng tí tách bên những chiếc rễ dừa nước đâm ngược lên trời. Buổi chiều ở xóm Lưới, cái nắng hanh hao của mùa khô chớm về nhuộm một màu vàng mật ong lên mặt sông Tiền bạt ngàn gợn sóng.
Hôm nay là ngày tổng vệ sinh nhà cửa theo định kỳ của mẹ. Từ đầu tuần, mẹ đã dỡ hết đống mùng mền, chiếu gối trong nhà ra để chuẩn bị giặt giũ. Chiếc mùng tuyn màu xanh da trời, thứ tài sản quý giá từng bảo vệ cả nhà khỏi những trận “oanh tạc” của muỗi vằn trong những đêm mất điện được mẹ vo tròn, bỏ vào chiếc thau nhôm lớn mang ra bến sông trước nhà.
“Triết ơi! Ra bến sông xả mùng với mẹ nè con!” Tiếng mẹ gọi lanh lảnh từ dưới bến nước. Triết lật đật buông cuốn tập vẽ, ba chân bốn cẳng chạy ôm theo một chai xà bông bột hiệu Vì Dân thơm nồng. Khái niệm giặt đồ bằng máy giặt cửa trước, bấm nút một cái tít rồi ngồi lướt điện thoại ở tương lai năm 2026 hoàn toàn biến mất. Giặt mùng tuyn ở miền Tây năm 2002 là một công việc thủ công đầy tính trải nghiệm và mệt phờ râu.
Mẹ đứng ngập chân dưới làn nước phù sa mát rượi, chiếc quần MỹA ống rộng được vén lên quá đầu gối, cột túm lại bằng hai sợi thun khoanh. Chiếc mùng tuyn to sụ sau khi ngấm nước đường sông trở nên nặng trịch.
“Đổ xà bông vô đây cho mẹ đi con.” Mẹ chỉ tay vào giữa chiếc thau nhôm.
Triết lanh lẹ rải một vốc bột giặt trắng xóa. Mẹ hai tay bấu chặt vào mớ vải lưới, bắt đầu dùng sức của đôi bàn tay gân guốc nhồi, đạp, vò liên tục. Bọt xà bông Vì Dân sủi lên trắng xóa, bay lả tả theo gió sông, thơm lên một mùi hương nhân tạo hăng hắc nhưng vô cùng quen thuộc của những ngày nghèo khó.
Nhiệm vụ của Triết là đứng ở rìa bến nước, phụ mẹ nắm lấy một đầu mùng để giũ sạch lớp bọt xà bông dưới lòng sông. Nước sông Tiền mùa nầy mát lạnh, chảy xiết qua các kẽ ngón tay nhỏ thó của anh, mang theo những mảng bọt trắng xóa trôi dài về phía hạ lưu.
“Một, hai, ba… giũ nè con!” Mẹ con Triết cùng nhấc bổng chiếc mùng nặng trịch lên khỏi mặt nước rồi quật mạnh xuống lòng sông một cái chát. Tiếng nước bắn tung tóe, bụi phù sa dính trên mùng bị dòng chảy cuốn trôi sạch sành sanh, để lại lớp vải tuyn màu xanh trong vắt, sạch sẽ.
Sau hơn nửa tiếng đồng hồ vật lộn với chiếc mùng khổng lồ, hai mẹ con leo lên ngồi nghỉ mệt trên hai chiếc đôn gỗ đặt sát mé bến sông. Mồ hôi mẹ đổ ra ròng ròng, làm bết mớ tóc mai vào gò má rám nắng. Mẹ đưa tay quẹt ngang trán, khẽ thở hắt ra một hơi, để lộ nét mệt mỏi sau một ngày tảo tần.
Triết ngồi bên cạnh, nhìn mẹ. Ánh nắng chiều tà rọi xéo từ phía bên kia cù lao, hắt lên mái tóc của mẹ một thứ ánh sáng vàng rực rỡ. Triết khẽ xích lại gần, đưa bàn tay nhỏ nhắn lên vén mớ tóc mai ướt sũng của mẹ ra sau vành tai.
Giây khoảnh khắc ấy, linh hồn ba mươi tuổi của gã kỹ sư công nghệ bỗng khựng lại. Tim anh thắt ngặt.
Anh nhìn chăm chắm vào mái tóc đen dày, mượt mà của mẹ. Anh cố tìm, lật giở từng lọn tóc, nhìn sâu vào sát da đầu… nhưng tuyệt nhiên, kiếp này tóc mẹ chưa có một sợi bạc nào.
Ở kiếp trước, vào cái năm 2026 đầy giông bão, khi Triết đang mải miết điên cuồng lao vào những vòng xoáy của đồng tiền, của những dự án công nghệ khô khan và những cơn trầm cảm triền miên ở thành phố, có một lần anh trở về nhà vào ngày Tết. Khi ngồi chải tóc cho mẹ dưới ánh đèn neon lạnh lẽo, anh đã bàng hoàng nhận ra mái tóc mẹ đã bạc trắng xóa từ bao giờ. Những sợi tóc trắng cước, mỏng manh như sương khói của người đàn bà ngoài sáu mươi tuổi chính là vết hằn của những năm tháng lo âu, của những đêm thức trắng khóc thầm vì đứa con trai duy nhất bị cuộc đời quật ngã. Hình ảnh mái tóc bạc phơ của mẹ kiếp trước là vết dao cứa sâu nhất vào tâm can anh.
Còn bây giờ, ở năm 2002 nầy, người mẹ đang ngồi trước mặt anh chỉ mới ngoài ba mươi tuổi. Mái tóc của mẹ đen nhánh như gỗ mun, mượt mà và sực nức mùi thơm thanh khiết của trái bồ kết nấu với lá bưởi sau nhà. Chưa có những nếp nhăn hằn sâu nơi khóe mắt, chưa có những sợi tóc bạc của sự bất lực và khổ đau.
“Cái thằng quỷ nầy, tự nhiên vạch tóc mẹ tìm cái gì vậy con? Có chí hả?” Mẹ Triết bật cười khanh khách, quay sang véo nhẹ vào cái mũi của anh.
Triết không nói gì. Anh bất ngờ vòng hai tay ôm chặt lấy bờ vai gầy nhưng ấm áp của mẹ, gục đầu vào tấm lưng sờn vai khét nồng mùi nắng và mùi xà bông Vì Dân. Giọt nước mắt của một gã đàn ông ba mươi tuổi trú ngụ trong thân xác đứa trẻ chín tuổi khẽ rơi xuống, thấm nhòe vào lớp áo bà ba của mẹ.
“Ơ kìa cái thằng nầy… Hôm nay làm sao vậy con? Ai ăn hiếp con hả? Nói mẹ nghe coi.” Mẹ hơi ngỡ ngàng, lật đật buông chiếc mùng xuống, hai tay ôm lấy khuôn mặt của Triết, ánh mắt ngập tràn sự lo lắng, xót xa.
Triết quẹt nhanh dòng nước mắt, ngước khuôn mặt ba phân mới cắt kiểu bộ đội lên, cười toe toét: “Không có ai ăn hiếp con hết á mẹ. Tại con thấy tóc mẹ đẹp quá hà. Mẹ ơi, mẹ hứa với con nha, kiếp nầy mẹ phải sống thật vui vẻ, ngày nào cũng cười giống như bây giờ nha mẹ. Con lớn rồi, sau nầy con sẽ gánh vác hết mọi chuyện, không để mẹ phải suy nghĩ bạc tóc đâu!”
Mẹ Triết nghe thằng con trai nói một tràng “ông cụ non”, lại còn lôi cả chuyện “kiếp nầy” với “bạc tóc” ra thề thốt, bèn ôm đầu anh vào lòng, vỗ bành bạch vào lưng anh mà cười nắc nẻ: “Tổ cha mày, khéo lo bò trắng răng! Mẹ còn khỏe re hà, bạc tóc cái nỗi gì. Lo mà học hành cho giỏi đi ông tướng của tôi ơi!”
Dưới bóng hoàng hôn đang từ từ buông xuống, nhuộm đỏ rực cả một vùng sông nước xóm Lưới, chiếc mùng tuyn màu xanh da trời đã được vắt ráo, phơi ngang trên bờ rào dâm bụt rực rỡ hoa đỏ. Triết ngửi mùi hương đồng nội quyện vào làn gió chướng, lòng dâng lên một sự quyết tâm và biết ơn số phận mãnh liệt.
Sợi tóc xanh của mẹ chiều nay chính là món quà vĩ đại nhất mà chuyến xuyên không nầy ban tặng cho anh. Vương quốc tuổi thơ này, anh nhất định sẽ dùng toàn bộ trí tuệ, sức lực và tình yêu của mình để bảo vệ. Anh sẽ biến mảnh đất này thành nơi giàu có, để mái tóc mẹ vĩnh viễn giữ được màu đen huyền diệu của những năm tháng bình yên, hạnh phúc nhất cuộc đời.