Mặt trời chưa kịp ló dạng sau những rặng bần già, sương sớm trên sông Tiền vẫn còn dầy đặc và lạnh buốt, mẹ đã lục đục thức dậy từ ba giờ sáng.
Triết mở mắt, nhìn qua vách ván lá dừa nước cũ kỹ. Dưới ánh đèn dầu hột vịt leo lét ngoài gian bếp, bóng mẹ đổ dài lên vách, gầy guộc và thầm lặng. Mẹ đang cẩn thận xếp từng thúng cơm rượu thơm nồng mùi men nếp vào chiếc giỏ đệm, bên cạnh là nải chuối xiêm chín cây da vàng lốm đốm mật ngọt. Đây là toàn bộ gia tài nhỏ nhoi mà mẹ sẽ mang lên chợ huyện bán vào sáng Chủ nhật hôm nay, chắt chiu từng đồng bạc lẻ để đóng tiền học phí đầu năm cho anh.
“Cậu hai của mẹ thức sớm dữ vậy con? Trùm mền kín lại kẻo gió sông làm lạnh bụng nghe.” Mẹ thấy Triết bước ra thì khẽ trách, giọng ngọt ngào đầy cưng chiều.
Triết bước tới, ôm lấy chiếc eo thon gầy của mẹ, dụi đầu vào chiếc áo bà ba sờn vai khét mùi khói bếp: “Con đi chợ phụ mẹ xách đồ. Con lớn rồi mà.”
Mẹ hơi sững sờ rồi bật cười, cái cười làm giãn đi những nếp nhăn nơi khóe mắt: “Cha tổ mày, mới chín tuổi đầu mà nói chuyện y như ông cụ non. Thôi đi thì đi, rửa mặt đi rồi mẹ con mình đón đò dọc.”
Chuyến đò dọc từ xóm Lưới lên chợ huyện lúc năm giờ sáng chật ních người. Tiếng lạch cạch của máy đuôi tôm nổ đều đều trên mặt nước đục ngầu phù sa. Ngồi nép vào lòng mẹ giữa những thúng rổ rơm rạ, Triết nhìn những ngón tay mẹ bấu chặt vào quai giỏ đệm, những đầu ngón tay dính phèn vàng ố, thô ráp vì quanh năm suốt tháng ngâm dưới sình ruộng. Linh hồn một người trưởng thành từng nếm trải bao cay đắng cuộc đời ở năm 2026 bỗng thắt lại. Kiếp trước, anh mải mê chạy theo những dự án, những hào nhoáng của phố thị mà quên mất rằng, thanh xuân của mẹ đã gửi lại hết trên những chuyến đò dọc sực nức mùi tôm cá này.
Chợ huyện nhóm họp bên bờ kè xi-măng vang lên những tiếng rao, tiếng mời chào rôm rả. Mẹ dắt Triết tìm một góc nhỏ sát mái hiên của sạp vải, trải tấm bao bố ra rồi bày những thúng cơm rượu lên.
“Ai cơm rượu nếp ngon, chuối xiêm chín cây không nè…” Giọng rao của mẹ có chút ngượng ngùng nhưng lanh lảnh, vang xa.
Triết không ngồi yên một chỗ. Với tư duy của một kẻ làm truyền thông và kinh doanh ở tương lai, anh biết cách thu hút khách hàng. Anh lấy mấy chiếc lá chuối tươi lau thật sạch, xếp những viên cơm rượu tròn trịa, trắng phau ra đĩa, để mùi men nếp thơm nồng, ngọt lịm tự nhiên tỏa ra ngào ngạt trong không khí ban sớm. Mỗi lần có các dì, các cô đi ngang qua, Triết lại nở nụ cười lém lỉnh, cất cái giọng con nít ngọt như mía lùi: “Ngoại ơi, cô ơi mua cơm rượu ngọt lịm nhà con làm đi ngoại! Cơm rượu nếp rành, ngọt thanh không có pha đường hóa học đâu cô ơi, ăn vô là mát lòng mát dạ lắm!”
Cái miệng dẻo kẹo và vẻ mặt lanh lợi của thằng nhỏ chín tuổi mặc chiếc áo thun sờn cũ lập tức gây chú ý. Người ta ghé lại xem, người mua một chục, người mua hai chục viên. Chưa đầy hai tiếng đồng hồ, hai thúng cơm rượu lớn và đống chuối xiêm của mẹ đã bán sạch sành sanh trong sự ngỡ ngàng của những sạp hàng kế bên.
Mẹ cầm xấp tiền lẻ mệnh giá 200 đồng, 500 đồng và vài tờ 2.000 đồng vuốt cho thật phẳng, đếm đi đếm lại được hơn ba chục ngàn đồng. Đôi mắt mẹ hấp háy niềm vui khôn tả.
“Hôm nay nhờ có con trai mẹ ra tay mà bán đắt như tôm tươi nè! Đi, mẹ dắt lại gánh bà tư Bánh Lọt, mẹ thưởng cho một tô ăn cho đã thèm!” Mẹ vừa cười vừa quẹt giọt mồ hôi đang lăn dài trên gò má rám nắng.
Gánh bánh lọt của bà Tư nằm nép mình bên góc cây còng già rợp bóng mát. Đó là một cõi thiên đường thu nhỏ đối với mọi đứa trẻ xóm Lưới thời bấy giờ.
Bà Tư múc cho Triết một tô đầy ắp. Những cọng bánh lọt màu xanh thạch lá dứa dài thuôn hai đầu, nằm lọt thỏm giữa làn nước cốt dừa đặc kẹo, trắng ngần như sữa, phía trên là lớp nước đường thốt nốt thắng màu vàng hổ phách óng ánh và một nhúm đá bào nhuyễn.
Mút… Cái cảm giác mát lạnh, dẻo mịn của cọng bánh lọt chạm vào môi, rồi vị béo ngậy, đậm đà của nước cốt dừa nguyên chất bùng nổ trong khoang miệng. Nó không phải cái béo ngấy của kem tươi công nghiệp, mà là cái béo thanh, thơm nồng cốt cách của dừa khô xứ sở, quyện cùng vị ngọt lịm, nồng nàn thơm lừng lá dứa của đường thốt nốt. Mỗi muỗng bánh lọt nuốt xuống đến đâu là cái nóng nực, mệt mỏi của buổi chợ trưa tan biến đến đó.
“Ngon không con?” Mẹ ngồi bên cạnh, lấy tay áo lau mấy vệt nước cốt dừa dính trên mép Triết, ánh mắt dịu hiền hơn cả dòng nước sông Tiền mùa hòa hiếu. Mẹ chỉ uống ly nước trà quao miễn phí của bà Tư, nhường toàn bộ sự ngọt ngào lại cho anh.
Triết nhìn tô bánh lọt, rồi nhìn xấp tiền lẻ mẹ đang cẩn thận nhét vào túi trong của chiếc áo bà ba. Anh hiểu, vị béo ngậy, ngọt ngào của tô bánh lọt ngày hôm nay không chỉ được làm từ bột gạo, lá dứa hay nước cốt dừa. Nó được làm từ những giọt mồ hôi rơi trên đò dọc, từ cái lưng đau nhức của mẹ sau những đêm thức trắng đổ men nếp, và từ tình yêu thương vô bờ bến mà mẹ dành cho anh.
“Mẹ ơi, sau này con lớn lên làm ra nhiều tiền, ngày nào con cũng dắt mẹ đi ăn bánh lọt, mua cho mẹ áo đẹp, không để mẹ phải đi chèo đò vất vả nữa.” Triết ngước khuôn mặt non nớt nhưng ánh mắt đầy kiên định nhìn mẹ.
Mẹ Triết nghe vậy thì sống mũi bỗng cay cay. Bà ôm đầu thằng con trai vào lòng, cười mà nước mắt rơm rớm: “Cha tổ mày… khéo lo xa. Chỉ cần con ráng học hành thành tài, sau này làm thầy giáo hay kỹ sư là mẹ vui lòng rồi.”
Dưới bóng mát của cây còng cổ thụ nơi góc chợ huyện năm 2002, hương vị béo ngậy của tô bánh lọt nước cốt dừa cứ thế thấm sâu vào ký ức của Triết. Anh nhận ra, hạnh phúc lớn nhất của chuyến xuyên không này không phải là việc anh sẽ trở thành một vĩ nhân hay kiếm được bao nhiêu tiền, mà là anh còn có cơ hội để ở bên, hiếu thảo và bảo vệ nụ cười trên môi mẹ, điều mà ở kiếp trước anh đã vĩnh viễn đánh mất.