“Chị Thu, bảo xưởng chế tác làm thêm một hộp bảo quản bằng gỗ bọc nhung chống ẩm chuyên dụng.” Quyên đứng dậy, xếp gọn bản thông báo cho vào cặp da rồi dặn dò tiếp: “Hồ sơ kỹ thuật cần dịch bổ sung phần thuyết minh về kỹ thuật đục lộng kim khí và kết cấu ngàm giấu mặt. Chiều nay em về phố Hàng Bạc trao đổi thêm với bố, sau đó sẽ cùng anh Nam rà soát lại phương án thi công không gian thực nghiệm.”
—
12 giờ trưa, nắng thu rọi thẳng xuống những mái ngói rêu phong của căn nhà cổ ở số 3 phố Hàng Bạc. Tiếng còi xe ồn ả ngoài mặt phố dường như bị ngăn lại hoàn toàn sau cánh cổng gỗ lim dày khép kín.
Quyên bước qua bậc thềm đá xanh, hương mộc lan quen thuộc lan tỏa khắp khoảng sân rợp bóng cây cổ thụ. Dưới mái hiên gian nhà chính, ông Thành Vinh đang tỉ mỉ cắt tỉa những nhánh lá khô trên chậu mai chiếu thủy. Nghe tiếng bước chân con gái, ông đặt chiếc kéo làm vườn xuống đôn sứ, ngẩng đầu mỉm cười.
“Bố.” Quyên bước tới, rút phong bì chứa bản thông báo từ Paris đặt lên bàn trà: “Hồ sơ tham dự cuộc thi quốc tế đã có kết quả chính thức rồi ạ. Tác phẩm của con đã lọt vào vòng chung khảo tại Paris.”
Ông Vinh cầm tờ văn bản lên, Ông nhìn con gái qua gọng kính, nét mặt giãn ra, khẽ gật đầu rồi đặt tờ giấy xuống cạnh khay trà mạn:
“Tốt lắm. Hồi con đòi kết hợp bạc ta với ngọc, nhiều người trong nghề còn chê. Giờ thì kết quả rõ ràng rồi đấy.”
Bà Tuyết Mai từ trong nhà bưng ra đĩa bánh đậu xanh cùng ấm trà nóng mới hãm. Bà ngồi xuống cạnh con gái, ân cần vuốt lại lọn tóc mai trên trán cô:
“Chuyến đi Pháp lần này kéo dài cả tuần, sang bên đó thời tiết chuyển lạnh, con nhớ mang theo đủ áo ấm.”
“Con biết rồi mẹ.” Quyên nâng chén trà mạn ấm áp, nhấp một ngụm nhỏ để vị chát thanh đọng lại nơi đầu lưỡi.
Ông Vinh nhìn con gái, giọng đầy ấm áp:
“Chuyện cũ qua rồi thì bỏ lại phía sau. Cứ tập trung làm nghề con ạ, ở nhà có bố mẹ lo.”
Quyên nâng chén trà, nhấp thêm ngụm nữa. Hơi ấm từ lớp men gốm lan đều trong lòng bàn tay.
—
14 giờ, chiếc xe bán tải chở vật tư của Hoàng Nam dừng lại trước cổng căn nhà cổ ở số 3 phố Hàng Bạc.
Công trình cải tạo không gian di sản tại đây đang bước vào giai đoạn then chốt. Ngôi nhà ba gian này không chỉ là nơi sinh sống của gia đình ông Vinh mà còn có một gian phụ phía sau được quy hoạch thành không gian thực nghiệm nghệ thuật truyền thống. Đây là nơi Quyên và Nam trực tiếp thử nghiệm các giải pháp kiến trúc lấy sáng kết hợp kim loại đục lộng trước khi triển khai cho các dự án cộng đồng quy mô lớn.
Nam bước xuống xe trong bộ quần áo lao động bằng vải thô màu be lấm tấm bụi vôi, tay cầm thước đo laser và bộ búa đục chuyên dụng. Thấy Quyên đang đứng chờ ở sân sau, anh nở nụ cười rạng rỡ, giơ chiếc hộp dụng cụ lên:
“Chúc mừng em! Bản tin trưa nay của Hội Mỹ nghệ Kim hoàn đã đăng tải danh sách chung khảo Paris rồi. Một bước tiến lớn cho nghệ thuật chạm bạc truyền thống.”
“Cảm ơn anh.” Quyên mỉm cười, đưa cho anh chiếc găng tay bảo hộ bằng da dày: “Ý tưởng lỗ rỗng khúc xạ chúng ta thảo luận tuần trước đóng vai trò quyết định trong việc thuyết phục ban giám khảo quốc tế. Chiều nay chúng ta phải xử lý dứt điểm mảng tường lấy sáng ở gian thực nghiệm này.”
Hai người cùng bước vào gian phụ phía sau. Căn phòng rộng khoảng 40 m², một bên là mảng tường gạch trần xây từ đầu thế kỷ trước với lớp vữa cổ đã bong tróc, để lộ những viên gạch vồ nung thủ công màu đỏ sẫm.
Bài toán đặt ra là phải mở một chuỗi ô đón sáng ngẫu nhiên xuyên qua bức tường gạch dày 40 cm mà không làm suy giảm khả năng chịu lực của kết cấu vòm mái, đồng thời tạo ra góc chiếu sáng hoàn hảo xuống bàn trưng bày hiện vật phía dưới.
Nam bật máy đo laser, chiếu đường kẻ đỏ rực lên mặt tường gạch:
“Anh đã tính toán biểu đồ ứng suất chịu tải. Chúng ta sẽ không đục một mảng cửa sổ lớn mà mở các khe nứt so le, mô phỏng đúng đường rạn tự nhiên của gốm cổ. Những lỗ rỗng này sẽ đón tia nắng xiên góc 45 độ vào buổi chiều.”
Quyên đội mũ bảo hộ, cầm chiếc búa kim hoàn và mũi đục thép tôi cứng. Cô tiến lại gần bức tường, dùng phấn trắng đánh dấu các vị trí cần tạo rãnh:
“Ở đoạn giao giữa hai hàng gạch chịu lực, chúng ta sẽ lồng các ngàm đồng thau tán đinh giấu mặt vào bên trong. Lớp ngàm này vừa gia cố kết cấu vách nứt, vừa đóng vai trò như những tấm gương phản quang nhỏ đưa ánh sáng đi sâu vào góc phòng.”
“Chuẩn xác.” Nam gật đầu, cầm máy khoan rút lõi bắt đầu thao tác ở điểm định vị đầu tiên.
Tiếng máy khoan rền vang, bụi gạch đỏ bay mờ trong không khí. Nam ghì chặt mũi khoan nương theo đường vạch phấn. Khi lớp gạch dày bắt đầu thủng một lỗ nhỏ, anh tắt máy, nhường chỗ cho Quyên dùng búa và đục tay tỉ mỉ xử lý các cạnh vát xung quanh.