Tiết Thanh Minh trong tiết tháng ba, cũng là lúc nhà nông bận rộn trồng dưa gieo đậu.
Đang vụ xuân, không khí trong thôn Tú Hà vô cùng tất bật, phần lớn người dân đều bán mặt cho đất bán lưng cho trời ngoài ruộng, vất vả vì hạt lúa củ khoai cho năm sau. Ngay cả đám trẻ con bảy tám tuổi cũng chẳng được chơi, đứa nào đứa nấy xách làn, mang ống nước, hối hả đưa cơm ra đồng cho cha mẹ.
Các thẩm tử và các thúc ma tụ tập dưới gốc đa đầu làng, vừa ăn cơm vừa rôm rả bàn tán chuyện phiếm ở thôn Liễu Thụ lân cận.
“… Mười mấy năm trước đòi chia nhà, chính là vì hai ông bà ấy cứ khư khư giữ bạc, nhất quyết không chịu bỏ bạc mời đại phu bốc thuốc cho người nhà đại phòng, khiến người đang khỏe mạnh cứ thế bị bệnh dây dưa làm cho kiệt quệ đến chết.”
Thi thẩm vội vàng nhai hai miếng, nuốt trôi miếng cơm độn khoai trong miệng rồi nói tiếp:
“Cơ ngơi nhà họ Thẩm kia, nếu không nói đều là do Thẩm đại lang kiếm về thì cũng phải góp đến sáu bảy phần. Hắn vốn là người siêng năng, hễ rảnh rỗi là lên núi săn bắn, đốn củi, hái thuốc. Kết quả đến khi vợ con đau ốm, trong nhà lại keo kiệt nhất định không chịu bỏ bạc ra chạy chữa, chẳng phải làm người ta đau lòng đến thấu tận tâm can hay sao?”
Cuối cùng hắn cũng đã nhìn thấu được lòng dạ thiên vị của cha nương, chỉ tiếc là nhìn thấu quá muộn, thật tội nghiệp cho cái mạng của vợ hắn.
Một người có họ hàng ở thôn Liễu Thụ cũng nói thêm vào: “Thế mà hai người đó còn cứ mở miệng ra là mắng Thẩm đại lang bất hiếu. Bọn họ nói cái gì mà thiên hạ không có cha mẹ nào sai, cha mẹ làm gì cũng không bao giờ sai, phận làm con cái phải cắn răng cam chịu, không được oán hận. Sau đó Thẩm đại lang sinh chán nản không làm lụng gì nữa, ngày ngày chỉ nằm trong nhà chờ cơm. Con trai của hắn lại đang tuổi ăn tuổi lớn, sức ăn khỏe như vâm! Ăn đến mức hai ông bà xót ruột chịu không nổi, lúc này mới bấm bụng đồng ý chia nhà.”
“Nhưng ta nói này, hổ dữ còn không ăn thịt con, làm cha mẹ sao có thể cạn tình đến thế chứ? Lúc chia nhà lại chỉ cho Thẩm đại lang vỏn vẹn hai cái chăn bông với mấy bộ quần áo rách rưới. Nhà không chia được một gian, ruộng chẳng chia nổi nửa sào, ép Thẩm đại lang phải dắt díu con thơ vào núi dựng chòi làm thợ săn. Chuyện này cả cái vùng này ai không biết? Ai không chửi sau lưng hai ông bà già đó sống thất đức?”
“Bây giờ thì hay rồi, con trai được cưng chiều chẳng làm nên trò trống gì, hai ông bà đó thiên vị cho lắm vào để rồi nuôi ra một kẻ phá gia bại sản, nghiện cờ bạc, thua sạch bách gia sản.”
“Nghe đâu Thẩm nhị lang đã gán nợ sạch cả nhà cửa, ruộng vườn, vợ con cho sòng bạc, thế nhưng vẫn còn thiếu hơn một trăm lượng bạc chưa trả hết. Nếu không phải chủ sòng bạc chê hai ông bà già đó gần đất xa trời, e là cũng bị bắt đi gán nợ nốt rồi. Bây giờ Thẩm nhị lang bị đám tay chân sòng bạc đánh cho thừa sống thiếu chết, hít vào thì nhiều thở ra thì ít, xem chừng là không qua khỏi. Hai ông bà già đó bị đuổi ra khỏi nhà, không tấc đất cắm dùi, lúc này mới nhớ đến trưởng huynh đã dọn lên núi…”
“Khổ nỗi Thẩm đại lang nhà họ đã mất được hai ba năm nay rồi, lúc người ta nhắm mắt xuôi tay, hạ huyệt… hai ông bà già đó cũng không thèm đến nhìn lấy một lần. Hiện tại chỉ còn lại mỗi đứa cháu trai vừa trưởng thành, thế nhưng bọn họ vẫn mặt dày đi ăn vạ, đòi cháu trai phải phụng dưỡng… Mọi người xem, trên đời có ai trơ trẽn đến mức ấy không?”
Một nhóm người đang mải mê xì xào bàn tán chuyện thiên hạ, không ai để ý từ lúc nào bên cạnh đã lù lù xuất hiện một cái đầu tròn vo như nấm, đang say sưa hóng chuyện. Thỉnh thoảng, cái đầu ấy còn xen vào vài câu đầy cảm thán: “Sao lại có chuyện ngược đời thế được?”, “Sống thế mà ông trời không đánh sao?”, “Ôi trời đất ơi!”…
Thi thẩm đang nói hăng say ngoảnh lại nhìn, cười mắng: “Ninh ca nhi, ngươi đến từ lúc nào thế hả? Sao cứ lẳng lặng ngồi xổm sau lưng người ta như ma vậy!”
Vừa nói bà vừa xích người sang một bên, nhường ra một chỗ trống trên rễ đa.