Mùng Tám tháng Hai năm 1966, khi trời đã về chiều.
Trong sân một hộ gia đình ở thôn Bất Dạ, nằm sát huyện Vĩnh Thành.
Trần Đại Tráng đang mải chẻ củi, mồ hôi ướt đẫm lưng áo, thì bỗng từng bông tuyết to bằng bàn tay lặng lẽ rơi xuống đôi găng len của anh. Ngước nhìn lên, bầu trời phía xa đã ngả màu đồng đỏ, xem chừng trận tuyết này phải kéo suốt đêm mới thôi.
“Đại Tráng này, tuyết rơi rồi, trời cũng tối om cả, mau vào nhà đi. Đợi lúc nào trời tạnh rồi hãy làm cũng chưa muộn.”
Vợ anh là Bá Tú Nhi nhìn thấy tuyết rơi qua khung cửa sổ thì vội vàng gọi chồng vào.
Trần Đại Tráng đáp lời: “Anh mang chỗ này vào lều cỏ rồi vào ngay. Em cứ ở trên giường sưởi cho ấm, đừng có đi lại lung tung.”
Dứt lời, anh ôm một đống củi lớn đi về phía cái lều dựng dọc theo bức tường phía Nam, xếp chúng lại thật ngay ngắn.
“Bịch, bịch, bịch.”
Ba tiếng gõ cửa nhẹ nhàng vang lên, nghe rõ mồn một trong đêm tuyết tĩnh mịch.
“Ai thế nhỉ? Thời tiết này mà còn đi chơi bời gì nữa.”
Trần Đại Tráng lầm bầm trong miệng rồi ra mở cổng.
“Đại Tráng, là dì đây.”
Người đứng ngoài cửa thấp bé, khoác tấm áo bông xám rộng thùng thình trùm kín cả đầu lẫn mặt. Thấy có người ra mở, bà vội vén mũ lên, cúi chào Trần Đại Tráng.
“Dì ạ! Không phải dì đang làm thuê cho nhà họ Lâm ở huyện sao? Sao thời tiết này lại về đây. Mau vào nhà đi, có phải cái nhà họ Lâm già đời ấy làm khó dì không! Dì đợi trời tạnh đi, cháu tìm đến tận nơi hỏi tội họ! Thời đại nào rồi mà còn giở cái thói tư bản chủ nghĩa đó ra!”
Trần Đại Tráng vội vàng nhường đường cho dì mình là Lưu Nguyệt Hồng vào sân, vừa đóng cửa lại vừa càu nhàu muốn đi đòi lại công bằng.
Lưu Nguyệt Hồng như không nghe thấy gì, mặt đầy vẻ lo âu, cắm cúi đi thẳng vào trong, đến trước giường sưởi mới dừng lại cởi áo bông ra.
“Dì ạ, trời này sao dì lại tới đây. Ơ, đây là con nhà ai vậy!”
Bá Tú Nhi vừa định rời khỏi giường sưởi để đón khách thì giật mình trước cái bọc nhỏ trên tay bà.
“Suỵt! Nhỏ tiếng thôi!”Lưu Nguyệt Hồng đưa cái bọc đó cho Bá Tú Nhi: “Mau cho đứa trẻ bú đi, mẹ nó không có sữa. Con bé đã đói cả một ngày rồi.”
Bá Tú Nhi đỡ lấy đứa trẻ. Một đứa bé chưa đầy tháng, trắng trẻo bụ bẫm, đôi mắt đen láy như hai hạt nho đang tròn xoe nhìn cô. Con trai cô cũng chỉ vài ngày nữa là đầy tháng, lòng mẹ đang mềm nhất. Bị đứa bé nhìn thế, cô chẳng đắn đo, vén áo cho con bé bú liền.
Trần Đại Tráng đi theo vào phòng, quay sang nói với Lưu Nguyệt Hồng đang ngồi bên mép giường nhìn Bá Tú Nhi cho bú: “Dì ơi, đây không lẽ là đứa thứ ba của cậu chủ nhà dì sao? Trông kháu khỉnh thật, cũng đúng, mẹ nó vốn dĩ đã xinh đẹp rồi. Nhưng mà, Tú Nhi nhà cháu không làm vú em được đâu nhé.
Thằng cu nhà cháu cũng đang cần bú mẹ đây.”
Nghe vậy, nước mắt Lưu Nguyệt Hồng ứa ra. Bá Tú Nhi thấy thế, bực quá, quay sang mắng chồng một trận: “Anh hay nhỉ. Sữa của em vẫn tốt, chẳng lẽ lại trơ mắt nhìn đứa trẻ chết đói sao? Dì đừng buồn, dù cháu không thể làm vú em, nhưng cứ đến lúc đầy tháng, cháu sẽ thỉnh thoảng sang cho con bé bú. Dẫu sao thôn mình cũng gần huyện.”
Lưu Nguyệt Hồng lau nước mắt: “Hôm nay dì đến đây không phải nhờ cháu làm vú em, mà là có việc muốn cầu xin hai đứa.”
Vừa nói, bà vừa móc từ túi áo ra một gói nhỏ, mở ra thì bên trong là một cuốn sách cùng một cái túi vải đỏ bé tẹo.
“Chuyện thân nhân của chủ nhà dì đều ở nước ngoài thì hai đứa biết rồi đấy. Tình hình gần đây không ổn, họ muốn sang đó nương nhờ người thân. Nhưng đứa bé này còn nhỏ quá, nếu cứ mang đi thì sợ không chịu nổi hành trình. Vì vậy, chủ nhà nhờ dì tìm một gia đình để gửi nuôi tạm. Không để hai đứa nuôi không đâu, đây là hai thỏi vàng, coi như là tiền công. Dì chỉ cầu xin hai đứa, nhỡ có gặp năm đói tháng kém, xin đừng bao giờ bán đứa trẻ này đi. Nhất định phải đợi họ tới đón.”
Trần Đại Tráng nhận lấy hai thỏi vàng nặng trĩu từ tay Lưu Nguyệt Hồng, lại tò mò hỏi: “Đứa bé này đáng giá vậy sao? Thế còn cuốn sách này là sao ạ?”
“Đây là cuốn thực đơn gia truyền của họ. Năm xưa ở kinh thành, nhờ cái nghề này mà họ mới ổn định được cuộc sống. Sau này dù là vì tránh nạn mới quay về, nhưng chủ nhà nói đây là gốc rễ của gia đình họ. Chủ nhà còn nói chuyến đi này chẳng biết lành dữ ra sao, nên đã sao chép một bản cho cháu gái. Nhỡ đâu họ có chuyện chẳng lành, thì để đứa bé học cho kỹ. Dù sao cũng giữ lại được chút hương vị truyền thống của ẩm thực nhà họ Lâm.”
Nghe những lời nghe như lời trối trăng, Bá Tú Nhi nhìn Lưu Nguyệt Hồng hỏi: “Dì, dì cũng đi cùng họ sao? Nếu không, họ đã giao đứa bé cho dì rồi thì dì chẳng cần phải đội tuyết lặn lội thế này.”
Lưu Nguyệt Hồng gật đầu: “Dì ngoài ba mươi đã mất chồng, con cái cũng không nuôi nổi, hồi đó nhờ ông chủ từ kinh thành về thu nhận làm việc, dì mới giữ được cái mạng này. Tính ra cũng ngót nghét hai mươi năm rồi. Giờ ông chủ già cũng mất, cậu chủ và mợ chủ thì khôngthể thiếu dì. Dì vốn cũng chẳng có con cái, đi theo luôn thôi, hai đứa nhỏ của cậu chủ cũng đang trông chờ vào dì cả đấy. Đứa bé này, Tú Nhi à, cháu nói xem cháu có nhận không? Dì cũng suy đi tính lại rồi, quanh đây chỉ có hai vợ chồng cháu là người tốt thôi.”
Bá Tú Nhi và Trần Đại Tráng nhìn cô bé nhỏ xíu đã bú no và đang ngủ ngon lành, không biết cô bé đang nằm mơ thấy gì mà bên khóe miệng nở một nụ cười nhỏ. Cái cục bột trắng trẻo bụ bẫm ấy, lại thêm hai cái lúm đồng tiền ngọt ngào, khiến Trần Đại Tráng thấy yêu thương vô cùng.