Cả ba người về tới nhà khi nắng đã quá trưa. Diệp Thanh vừa phụ cha và tam thúc khênh đồ vào sân thì khựng lại. Trong gian chính, Thôn trưởng đang ngồi đối diện với gia gia, gương mặt hằn sâu những nếp nhăn lo âu.
Thôn trưởng năm nay cũng đã tầm ngũ tuần, vốn là bạn nối khố với gia gia nên mọi chuyện đại sự trong thôn, ông đều tìm đến đây bàn bạc. Ông thở dài, giọng khàn đặc:
“Lâm lão, ông xem tình hình thế này, thôn ta rồi sẽ ra sao?”
Gia gia nhấp một ngụm trà nhạt, đôi mắt tinh anh nhìn xoáy vào người bạn già, giọng bình thản nhưng đanh thép:
“Trưng binh sắp tới rồi. Thôn ta tuy hẻo lánh vùng sơn cước nhưng cũng không thoát được đâu. Ông nên sớm quyết định đi, một là đi, hai là ở lại chờ chết.”
Thôn trưởng run rẩy chén trà trên tay:
“Lời ông nói tôi hiểu, nhưng thuyết phục cả thôn cùng bỏ xứ mà đi đâu phải chuyện dễ. Chạy nạn mà không có giấy thông hành, đó là tội nặng, bị bắt lại thì…”
Không khí trong phòng bỗng chốc nặng nề như chì đổ. Gia gia đặt mạnh chén trà xuống bàn, hừ lạnh một tiếng:
“Tôi không lo được cho thiên hạ, tôi chỉ lo cho cái mạng của nhà họ Lâm này thôi. Sắp mất đầu tới nơi rồi còn thiết gì tội nặng với nhẹ? Báo cho họ một tiếng đã là nhân chí nghĩa tận, còn đi hay không là tùy cái số của mỗi người, tôi không quản nổi.”
Lời khẳng định tuyệt tình nhưng thực tế của gia gia khiến Thôn trưởng sửng sờ hồi lâu. Ông nhìn vào khoảng không vô định, giọng thều thào:
“Tôi biết rồi… Thế bao giờ nhà ông đi?”
“Không lâu nữa, tầm ba bốn hôm gì đó.” Gia gia trầm giọng. “Trên trấn đã loạn cào cào rồi, người có tiền có thế đều bỏ chạy sạch, ở lại chỉ có đường chết. Triều đình đang trưng binh đánh giặc Ngô, trai tráng từ mười tuổi trở lên đều bị bắt đi cả. Ông chắc cũng nghe phong phanh rồi, không chạy nhanh thì thôn này chỉ còn người già với đàn bà trẻ con ở lại thôi. Một đi không trở lại…”
Gia gia thở dài, tiếng thở dài như xé toạc không gian tĩnh lặng. Thôn trưởng đứng bật dậy, đôi vai gầy guộc run lên bần bật. Nhà ông cũng có bốn người con trai, ông không thể trơ mắt nhìn chúng bị xích tay lôi vào chỗ chết.
“Tôi sẽ về thôn huy động mọi người. Ai không đi thì coi như tôi đã làm hết chức trách của một người đứng đầu thôn rồi.”
Nói xong, ông lảo đảo bước ra cửa, dáng vẻ già nua khắc khổ hòa vào cái nắng hanh khô của mùa hạn hán.
Diệp Thanh đứng ở cửa nhìn theo, lòng thầm thán phục sự dứt khoát của gia gia. Trong thời buổi này, nhân từ sai chỗ chính là tự sát. Cô liếc nhìn đống nông cụ và lương thực vừa mua, thầm tính toán: chỉ còn ba ngày nữa để chuẩn bị mọi thứ.