Mặt trời bắt đầu khuất sau rặng tre già, hắt những tia sáng đỏ bầm cuối cùng lên con đường mòn dẫn về thôn Lâm Gia.
Ở phía này, tiếng bước chân của ba người có phần rệu rã.
Đại tẩu Lý Kim Thoa đi đầu, đôi mắt đỏ hoe nhưng bờ vai lại vô cùng kiên định. Thôn họ Lý ngay sát vách, chỉ cách một quãng đồng khô nẻ. Nhà nàng vốn là nhà có phúc, trên có hai ca ca, dưới có một đệ đệ đều đã yên bề gia thất. Là đứa con gái duy nhất, nàng là cục cưng, là viên ngọc quý mà cả nhà họ Lý nâng niu từ thuở nằm nôi.
Vừa chạm chân đến cổng nhà ngoại, bà Lý đã hớt hải chạy ra, bàn tay gầy guộc nắm chặt lấy tay con gái. Khi nghe Kim Thoa nghẹn ngào kể về kế hoạch chạy nạn của Lâm gia, về những điềm báo loạn lạc, bà Lý không hề nghi ngờ. Bà chỉ nhìn sâu vào mắt con, rồi quay sang ba đứa con trai đang đứng lặng yên trong sân.
Bà nói, giọng run nhưng quyết liệt:
“Nhà ta đi theo Lâm gia. Các con về bảo với vợ, đứa nào muốn theo mẹ thì thu xếp ngay, đứa nào muốn về nhà ngoại lánh nạn thì mẹ cũng không cấm. Nhưng mẹ nhất định phải đi cùng em các con.”
Bà hiểu, giữa lúc thế đạo đảo điên, tình thân chính là thứ duy nhất có thể bấu víu. Thật lạ, cả ba nàng dâu họ Lý đều gật đầu không chút đắn đo. Ở đây, họ được mẹ chồng coi như con đẻ, được các anh chồng tôn trọng. Về lại nhà ngoại chỉ toàn những tính toán chi li, thân phận làm dâu lại chẳng khác gì kẻ ăn người ở. Họ chọn đi theo tình thương, chọn sự đùm bọc đã nuôi dưỡng họ suốt những năm qua.
Tiếng lạch cạch của xe kéo, tiếng bàn bạc thu gom bạc trắng mua lương thực, đóng thêm xe la bắt đầu rộn ràng khắp sân nhà họ Lý. Một gia đình, một lòng, sẵn sàng bỏ lại mảnh đất tổ tiên để cùng nhau tìm đường sống.
Rời khỏi sự ấm áp ấy, ba người lại lầm lũi đi về phía nhà mẹ đẻ của mẹ của Diệp Thanh, Trần Kim Liên.
Nhưng đón đợi họ lại là một bầu không khí hoàn toàn khác. Một sự im lặng đến đáng sợ, xen lẫn những cái nhìn ngờ vực.
Khi mẹ cô quỳ xuống, nước mắt giàn giụa cầu xin cha mẹ và anh em cùng đi lánh nạn, đáp lại nàng chỉ là tiếng thở dài đầy vẻ khó chịu của người cha và cái nhìn dửng dưng của các anh.
“Cả làng này đều ở lại. Mọi người bảo nhau thủ thôn, có người có của, lo gì không sống nổi? Đi nơi đất khách, biết đâu chưa gặp giặc đã chết đói dọc đường?”
Cha bà nói lạnh lùng, tay vân vê tẩu thuốc đã cạn. Họ thà tin vào sự đông đúc của xóm làng, thà tin vào cái giếng đã cạn bùn, còn hơn tin vào lời cảnh báo của một đứa con gái đã đi lấy chồng. Với họ, “chạy nạn” là một cái gì đó xa xỉ và điên rồ của những kẻ nhát gan.
Bà khóc đến lạc cả giọng. Bà nhìn những gương mặt thân thuộc nay bỗng trở nên xa lạ vì sự bảo thủ đến tàn nhẫn. Bà hiểu, duyên phận của bà với ngôi nhà này, có lẽ đến đây là hết. Bà nghẹn ngào đặt giỏ trứng gà, chút lòng thành cuối cùng của nãi nãi gửi gắm, xuống mặt bàn gỗ cũ kỹ, bà cúi đầu lạy cha mẹ ba lạy.
“Con đi rồi… cha mẹ và các anh giữ gìn sức khỏe.”
Tiếng chào từ biệt rơi thõng vào khoảng không gian đặc quánh mùi đất khô.
Ba người quay lưng bước đi, không ai dám ngoái đầu nhìn lại. Mẹ cô đi giữa, tiếng sụt sịt của bà hòa vào tiếng gió rít qua những kẽ lá héo rũ. Sự khác biệt giữa hai gia đình thông gia như một nhát dao khứa vào lòng người phụ nữ ấy. Một bên sẵn sàng bỏ tất cả vì con, một bên lại từ bỏ con vì sự cố chấp của chính mình.
Bóng tối sập xuống rất nhanh. Con đường mòn về thôn Lâm Gia mịt mù bụi đỏ, chỉ còn nghe thấy tiếng bước chân nặng nề trên mặt đất nứt nẻ.