Những năm khó khăn đó, hai mẹ con hết chạy từ làng này sang làng khác.
Đứa trẻ còn đỏ hỏn, không được mấy cân mấy lạng đã phải bôn ba cùng mẹ chịu sương gió, chạy trốn trong đêm. Người mẹ gầy yếu còn không có sữa, chỉ có thể đun nước mưa lên rồi đút cho cậu cầm hơi, vì thế mà sức khỏe của cậu rất kém, chỉ hơi sơ sẩy một tí là sẽ đổ bệnh, yếu ớt vô cùng.
Ban đầu, bà còn nghĩ chỉ cần rời khỏi thôn, tìm một nơi xa lạ là có thể sống yên ổn, bà từng ghé vào mấy nhà ven đường xin chút cháo loãng, nhưng người ta thấy bà quần áo rách rưới, tóc tai bù xù, lại ôm theo một đứa trẻ bé đến đáng thương thì chẳng mấy ai chịu mở cửa, có người vừa trông thấy hai mẹ con đã đóng sầm cánh cửa gỗ, có người đứng trong sân, cách một hàng rào tre mà quát vọng ra:
“Đi đi! Nhà này chẳng có gì cho mà xin!”
Bà vội cúi đầu, ôm con lùi lại.
“Bẩm bà, con chỉ xin một bát cháo loãng thôi ạ. Đứa nhỏ nhà con mấy hôm nay chưa được ăn gì…”
“Nhà tao cũng có trẻ con, chứ riêng gì nhà mày? Mày tưởng ai cũng rảnh mà nuôi cả mẹ lẫn con mày chắc?”
Một người đàn bà trung niên chống nạnh bước ra, nhìn hai mẹ con từ đầu đến chân, ánh mắt đầy vẻ ghét bỏ: “Trông người ngợm thì như ăn mày đầu đường xó chợ, còn bế theo cái của nợ. Đi ngay cho khuất mắt! Đừng có đứng trước cửa nhà tao mà rủi vía!”
Thời buổi mất mùa đói kém, ai ai cũng khổ không tả nổi, đến thân mình người ta còn lo chẳng xong, vừa thấy mẹ con họ cầm bát xin ăn tất nhiên liền xua đuổi như tránh tà. Nhẹ thì hắt hủi, nhổ bãi nước bọt xuống đất rồi chỉ tay năm ngón mắng chửi. Kẻ ác miệng hơn thì cầm cả gạt tro, chổi xơ dừa hất tung lên đuổi đi bằng được.
Bà mím chặt môi, không dám cãi lại, chỉ cúi đầu nói một câu xin lỗi rồi lặng lẽ rời đi.
Đứa trẻ trong lòng bà khẽ khóc, tiếng khóc yếu đến mức nghe cứ như tiếng mèo con bị bỏ đói, bà vội vỗ nhẹ lưng con, dỗ dành: “Ngoan nào, cục cưng ngoan… Mẹ đây, mẹ đây…”
Đứa bé mang họ bà, gọi là An, Kiều An.
Bà chẳng mong con sau này làm quan lớn, cũng chẳng mong con giàu sang phú quý, bà chỉ mong con được bình an lớn lên, có cơm ăn áo mặc, không phải chịu cảnh bị người ta chỉ tay vào mặt mà mắng, nhưng ngay cả mong ước nhỏ nhoi ấy, ông trời dường như cũng chẳng chịu cho bà dễ dàng có được.
Kiều An sinh ra đã yếu ớt, người bé xíu, bế trên tay chẳng có bao nhiêu sức nặng, đến cả tiếng khóc cũng thều thào. Bà Liên vốn đã gầy gò, lại trải qua chuyện kinh hoàng kia rồi dầm mưa chạy trốn, thân thể suy kiệt đến mức chẳng có nổi mấy giọt sữa.
Mấy ngày đầu bà còn cố tìm nhà nào có lòng tốt để xin ít sữa hoặc nước cháo, nhưng đường xa, trong người lại không có tiền, có hôm đi cả ngày cũng chẳng xin được gì. Bất đắc dĩ lắm bà mới hứng nước mưa, dùng đầu ngón tay nhỏ từng giọt vào miệng con.
Kiều An đói quá, đôi môi mấp máy tìm kiếm, nước vừa chạm vào miệng, cậu liền cố sức nuốt xuống, chẳng được bao nhiêu lại nhắm nghiền mắt.
Mỗi lần nhìn con như vậy, bà Liên đều thấy tim mình đau như bị ai bóp nghẹt.
“Bé con, con chịu khó một chút. Mẹ sẽ tìm được đồ ăn. Mẹ nhất định sẽ tìm được…”
Bà nói vậy hết lần này đến lần khác, như thể chỉ cần nói đủ nhiều thì lời hứa ấy sẽ thành sự thật. Thế nhưng có những lời hứa, người làm mẹ dù liều mạng đến đâu cũng chẳng thể thực hiện ngay được.
Vì không được bú sữa đầy đủ, Kiều An ngày càng gầy yếu. Mặt cậu nhỏ xíu, da nhợt nhạt, đôi bàn tay bé bằng hai nhánh măng non, lúc nào cũng lạnh ngắt. Người ta thường nói trẻ sơ sinh khóc nhiều mới khỏe, vậy mà cậu lại chẳng có sức khóc lâu, có khi chỉ ho vài tiếng, cả người đã nóng ran; có khi đang ngủ yên, đột nhiên cậu co rúm lại vì lạnh, khiến bà Liên giật mình thức trắng cả đêm.
Bà không có tiền mua thuốc, càng không dám tùy tiện tìm thầy lang, chỉ có thể ôm con sát vào ngực, dùng thân mình sưởi ấm cho con.