Ngày đi, đêm nghỉ, có lúc ngủ nhờ dưới mái hiên bỏ hoang, có lúc trú trong miếu đất ven đường, cũng có khi phải ngồi co ro dưới gốc cây, chờ trời sáng mới dám tiếp tục lên đường.
Kiều An theo mẹ bôn ba khắp nơi, người khác sinh con thì có chồng chăm sóc, có cha mẹ đỡ đần, ít nhất cũng được nằm trong ổ rơm ấm áp mà ngủ. Còn cậu vừa mở mắt đã phải chịu cảnh đói rét, chạy trốn, chẳng biết ngày mai mình sẽ nằm ở đâu.
Bà Liên cũng chẳng khá hơn, sau sinh, cơ thể bà vốn cần được nghỉ ngơi, vậy mà ngày nào cũng phải đi bộ hàng chục km, hai bàn chân phồng rộp, gót chân nứt toác, có hôm đi đến mức máu thấm qua lớp vải quấn chân. Bà đói đến hoa mắt, nhưng mỗi khi xin được nửa chiếc bánh hay một bát cơm nguội, bà đều cố nhịn lại một phần để dành cho con.
Chỉ tiếc Kiều An còn quá nhỏ, những thứ ấy cậu đều không ăn được, vậy nên có những ngày bà Liên nhịn đói từ sáng đến tối, chỉ để dành chút nước đun cho con uống cầm hơi.
Năm ấy, mất mùa xảy ra ở nhiều nơi, ruộng đồng khô cằn, lúa thu hoạch chẳng được bao nhiêu, nhà có ruộng còn phải dè sẻn từng bát gạo, nhà không có ruộng thì càng chẳng biết lấy gì lấp bụng. Trong làng, người đói kéo nhau đi xin ăn ngày một nhiều, có nhà phải bán cả nồi đồng, thúng mủng để đổi lấy mấy đấu thóc.
Bởi vậy, khi bà Liên ôm Kiều An đến trước cổng một nhà giàu trong vùng, chưa kịp mở miệng, người đàn ông đang quét sân đã cau có quát: “Lại thêm một con ăn mày nữa! Đi chỗ khác mà xin!”
“Bẩm ông, mẹ con con đã hai ngày chưa có gì bỏ bụng. Ông thương tình, cho con xin chút cơm thừa canh cặn cũng được…”
“Cơm thừa canh cặn? Mày tưởng nhà tao là cái bếp phát chẩn à?”
Người đàn ông dựng chổi sang một bên, cầm chiếc gáo dừa đang để cạnh chum nước, hất mạnh xuống đất ngay trước chân bà.
“Cút! Cút ngay! Đừng có đứng đấy mà làm bẩn sân nhà tao!”
Bà Liên giật mình lùi lại, Kiều An trong lòng bị động, lập tức ho sặc sụa mấy tiếng. Bà vội vàng cúi đầu, lấy tay che mặt con, miệng không ngừng xin lỗi rồi ôm cậu đi, đi được một quãng, bà mới dám dừng lại dưới gốc cây bên đường.
Kiều An ho đến đỏ bừng mặt, đôi mắt ướt nhòe, thân thể nhỏ bé run lên từng cơn. Bà Liên vội áp má vào trán con, chỉ cảm thấy da cậu nóng hơn bình thường, trong lòng lập tức hoảng hốt.
“Bé con? Con làm sao thế? Đừng dọa mẹ…”
Kiều An khẽ rên một tiếng rồi lại nhắm mắt.
Bà Liên ôm con, ngồi bệt xuống đất, lúc ấy mới nhận ra mình đã đi quá lâu mà chưa ăn gì, trước mắt bà tối sầm, bụng quặn lên từng cơn, hai cánh tay gần như chẳng còn sức lực nhưng bà vẫn không dám buông con. Bà sợ chỉ cần mình nhắm mắt một lát, khi tỉnh lại sẽ chẳng còn nghe thấy tiếng thở yếu ớt ấy nữa.
Đúng lúc đó, phía sau bỗng vang lên tiếng bước chân cùng tiếng một người đàn bà chanh chua:
“Ối giời ôi, lại cái mụ này! Hôm qua vừa đuổi khỏi đầu làng, hôm nay đã mò sang đây rồi à?”
Bà Liên quay đầu lại, nhận ra người đàn bà vừa đi chợ về. Hôm qua, bà từng đứng trước cửa nhà người ấy xin một bát nước cháo, kết quả không những bị từ chối mà còn bị mắng cho một trận.
Người đàn bà nhìn đứa trẻ trong lòng bà, bĩu môi: “Con với chả cái! Đẻ ra được thứ yếu như sên thế kia, còn ôm đi khắp nơi ăn vạ người ta. Nhà ai có phúc mới chứa nổi mẹ con mày!”
Bà Liên ôm con chặt hơn, cố gắng đứng dậy: “Bẩm bà, con không dám ăn vạ ai cả. Con chỉ xin chút đồ ăn cho đứa nhỏ…”
“Thôi đi! Tao còn lạ gì cái giọng ấy của chúng mày! Người lành ai lại tha con đi hết làng này sang làng khác? Trông đã thấy chẳng phải hạng tử tế gì!”
Nói rồi, người đàn bà nhổ một bãi nước bọt xuống đất, chỉ tay về phía con đường cái.
“Cút xa ra! Đừng có lảng vảng quanh đây. Nhà nào chứa chúng mày, nhà ấy còn làm ăn được chắc?”
Bà Kiều đã nghe những lời như vậy quá nhiều lần rồi. Ban đầu còn đau lòng, còn muốn giải thích nhưng sau nhiều tháng lang thang, bà dần hiểu ra một điều, người đã không muốn tin thì bà có nói đến khản cổ cũng vô ích.
Họ chỉ thấy một người đàn bà nghèo khổ, quần áo bẩn thỉu, ôm theo một đứa trẻ bệnh tật, họ không muốn biết hai mẹ con đã trải qua những gì, cũng chẳng quan tâm đứa bé ấy có thể sống được bao lâu.
Bà lau nước mắt, cúi xuống chỉnh lại chiếc khăn quấn con rồi lặng lẽ rời đi, sau lưng bà, tiếng người đàn bà vẫn còn vang lên the thé.
“Nhớ đấy! Đừng có quay lại! Cái thứ chẳng biết từ đâu chui ra, nhìn thôi đã thấy xúi quẩy!”
Bà bước nhanh hơn, mặc cho đôi chân đau nhức đến mức gần như không đứng vững, bé con ở trong lòng bà lại khẽ ho một tiếng.
Bà không biết mình còn có thể đưa con đi bao xa, cũng không biết phải chịu thêm bao nhiêu lời mắng chửi, bao nhiêu ngày đói rét, mới có thể tìm được một nơi cho hai mẹ con nương thân, nhưng cho dù thế nào bà cũng nhất định phải nuôi con sống sót.
Bởi trên đời này, An An chỉ có một mình bà và bà cũng chỉ còn lại một mình An An.