Chắc bản thân cô ấy cũng ấm ức đến mức không nói nên lời.
Còn tôi thì ngược lại, trong cái rủi lại có cái may, phát huy vượt xa bình thường.
Thắng là nhờ “tâm to”, chẳng lo nghĩ gì nhiều.
Đó gọi là số phận chăng? Tôi chăm chú nhìn cô ấy.
“Này, hồn bay đi đâu rồi?” Cô ấy đưa bàn tay nhỏ khua khua trước mặt tôi.
“Đây đây!” Tôi giật mình hoàn hồn, cười gượng.
“Nghĩ gì mà nhập tâm thế?” Cô ấy tò mò hỏi.
Câu hỏi ấy khiến tôi chợt nhớ ra, lời ông lão kia nói tôi vẫn chưa hiểu nổi.
Hà Hương chắc chắn sẽ biết.
Cô ấy không chỉ học giỏi, mà còn am tường lịch sử và văn học đến mức người ta phải kính nể.
Thuộc tuýp người có thể viết tiểu thuyết dài bằng văn ngôn, hoặc biên soạn kịch lịch sử.
Nếu đến cô ấy còn không hiểu thì chắc chẳng mấy ai hiểu nổi.
Tôi vội kể lại lời ông lão: “Nam thượng Bắc hạ nghĩa là gì?”
Hà Hương nhìn tôi bằng ánh mắt kỳ lạ, như thể nhìn thấu tâm can, khiến tôi rùng mình nổi da gà.
“Sao thế?” Tôi hỏi, không hiểu gì cả.
“Sao cậu hỏi một câu cụt ngủn chả đầu đuôi gì thế?” Cô ấy nghiêng đầu nhìn tôi.
Nhìn biểu cảm ấy là tôi biết ngay, cô ấy biết nhiều hơn tôi nghĩ.
Tôi vội lấp liếm: “Không có gì, tớ nhặt được mảnh giấy có mấy chữ này, thấy không giống thành ngữ nên tò mò hỏi thôi.”
Hà Hương là cô gái rất đơn thuần, chẳng nghi ngờ gì, liền bắt đầu giảng giải cho tôi về “Nam thượng Bắc hạ”.
Bản đồ cổ Trung Quốc, từ thời xa xưa đã quy ước vẽ phía Nam ở trên, Bắc ở dưới. Vì người dân thường không đi xa, nên người dùng bản đồ chủ yếu là vua chúa, tướng lĩnh. Dù là Hoàng đế hay tướng quân đóng quân, đều ngồi quay mặt về phía Nam (tọa Bắc triều Nam), nên theo góc nhìn ấy, Nam được đặt ở phía trên.
Thời xưa coi Nam là phương tôn quý, Nam là Dương, Bắc là Âm. Lên làm Hoàng đế gọi là “Nam diện vi tôn” (quay mặt về Nam để xưng đế), còn thất bại thì gọi là “bại Bắc”. Sau đó, người ta còn coi Đông là quý, Tây thì kém hơn, vì vậy Thái tử ở Đông Cung.
Có câu thành ngữ “Thiên Nam Địa Bắc” (Trời Nam Đất Bắc) cũng bắt nguồn từ đó. Trời là Nam, ở trên; Đất là Bắc, ở dưới.
Đến thời nhà Thanh trở đi, bản đồ mới dần thay đổi, chuyển sang Bắc ở trên, Nam ở dưới như hiện nay.
Ngày xưa, nhà vệ sinh thường được đặt ở phía Nam (hoặc Tây Nam) để mùi hôi dễ tản đi, tránh xa nhà chính. Còn nhà bếp đặt ở phía Bắc (hoặc Đông Bắc) để tiện sưởi ấm.
Vì vậy, đi vệ sinh là đi về hướng Nam, gọi là “lên nhà xí” (thượng xí); vào bếp là đi về hướng Bắc, gọi là “xuống bếp” (hạ trù).
“Tất nhiên, nói “lên nhà xí” và “xuống bếp” không chỉ vì Nam trên Bắc dưới đâu.” Đang nói, Hà Hương đột nhiên dừng lại.
Tôi đang nghe say mê, tự nhiên bị cắt ngang khiến tôi ngơ ngác.
Hà Hương cười híp mắt nhìn tôi: “Nam thượng Bắc hạ nói xong rồi, nói nữa là lạc đề đấy.”
“Không sao không sao, nói nốt vụ lên nhà xí xuống bếp đi đã, không thể nói nửa chừng như thế, còn lý do gì nữa?” Tôi tò mò hỏi dồn.