Phó Cảnh Sâm đứng ở vị trí mổ chính, chiếc kính lúp phóng đại chuyên dụng được cố định chắc chắn trước mắt. Thẩm Tri Hòa đứng đối diện ở vị trí phụ mổ thứ nhất, hai tay cầm sẵn kẹp vi phẫu và máy hút áp lực thấp.
“Bắt đầu mở ngực giữa xương ức.” Giọng nói trầm thấp của Phó Cảnh Sâm vang lên rõ ràng qua lớp khẩu trang y tế.
Lưỡi dao mổ rạch một đường chuẩn xác dọc theo xương ức nhỏ bé của bệnh nhi. Màng ngoài tim được mở ra, bộc lộ toàn bộ cấu trúc dị tật phức tạp: hai đại động mạch bị đảo ngược vị trí hoàn toàn, động mạch chủ đỏ sẫm phập phồng dữ dội bên phải, trong khi động mạch phổi nằm nép về phía sau bên trái.
“Thiết lập cầu nối tuần hoàn ngoài cơ thể, bắt đầu hạ thân nhiệt xuống 28 độ C.” Phó Cảnh Sâm đưa ra y lệnh tiếp theo.
Đôi bàn tay của anh di chuyển với tốc độ và độ chuẩn xác đáng kinh ngạc. Từng sợi chỉ phẫu thuật mạch máu 7-0 siêu mảnh, chỉ bằng một phần ba sợi tóc, được đưa qua đầu mũi kim cong nhỏ xíu. Thẩm Tri Hòa cũng phối hợp cực kỳ nhịp nhàng. Cô không cần anh phải mở lời nhắc nhở, mỗi khi lưỡi dao cắt đến đâu, đầu máy hút của cô lập tức làm sạch phẫu trường đến đó, duy trì tầm nhìn rõ ràng nhất cho anh. Kẹp vi phẫu trong tay cô giữ vững các mép mạch máu mỏng manh của trẻ sơ sinh với một lực vừa đủ, không làm dập nát các mô liên kết non nớt.
“Cắt ngang động mạch chủ và động mạch phổi phía trên các xoang van.” Phó Cảnh Sâm tập trung cao độ, trán anh lấm tấm những giọt mồ hôi li ti.
Y tá phòng mổ nhanh chóng tiến lại dùng gạc mềm lau mồ hôi trên trán cho anh.
Thao tác khó khăn nhất của kỹ thuật chuyển gốc động mạch chính là việc bóc tách và cấy ghép lại hai nhánh động mạch vành nuôi tim. Động mạch vành của trẻ sơ sinh 12 ngày tuổi chỉ có đường kính chưa đầy một milimet, thành mạch mỏng như cánh ve. Chỉ cần một đường kim lệch nửa milimet hoặc một lực kéo căng quá mức, động mạch vành sẽ bị xoắn vặn hoặc tắc nghẽn, dẫn đến nhồi máu cơ tim và tử vong ngay trên bàn mổ.
“Bác sĩ Thẩm, giữ chắc cuống động mạch vành trái, duy trì góc nghiêng 30 độ.” Phó Cảnh Sâm khẽ cất lời.
“Đã cố định.” Thẩm Tri Hòa nín thở, hai cánh tay giữ nguyên vị trí kẹp vi phẫu với sự vững vàng tuyệt đối, không hề run rẩy dù chỉ một biên độ nhỏ.
Dưới độ phóng đại của kính lúp, Phó Cảnh Sâm dùng lưỡi dao vi phẫu cắt lấy gốc động mạch vành kèm theo một vạt nhỏ của thành động mạch chủ, tạo hình thành dạng nút cúc áo. Sau đó, anh khéo léo chuyển hai nhánh động mạch vành này sang cấy ghép vào gốc động mạch phổi mới. Từng mũi khâu liên tục bằng chỉ 8-0 được luồn qua thành mạch với khoảng cách đều đặn từng phần mười milimet.
Cả phòng mổ chìm vào sự im lặng tuyệt đối, chỉ còn lại tiếng tích tắc của máy đếm thời gian thiếu máu cục bộ cơ tim và tiếng thở đều đặn của kíp mổ.
Sau khi hoàn tất việc chuyển vị trí hai đại động mạch theo đúng giải phẫu sinh lý tự nhiên, Phó Cảnh Sâm đóng lỗ thông liên nhĩ bằng một mảnh màng ngoài tim tự thân đã qua xử lý.
“Bắt đầu làm ấm lại cơ thể, chuẩn bị ngừng tuần hoàn ngoài cơ thể.” Bác sĩ phụ trách máy tim phổi nhân tạo thông báo.
Nhiệt độ cơ thể của bệnh nhi từ từ tăng dần từ 28 độ lên 36,5 độ C. Kẹp động mạch chủ được tháo bỏ, dòng máu ấm áp giàu oxy bắt đầu tái tưới máu vào hệ thống mạch vành mới được tái tạo.
Mọi ánh mắt trong phòng mổ đều dán chặt vào trái tim nhỏ bé nằm giữa lồng ngực mở.
Ban đầu, cơ tim chỉ rung lên từng đợt yếu ớt do hiện tượng tái tưới máu. Thẩm Tri Hòa quan sát kỹ các chỉ số huyết động học trên màn hình theo dõi, lập tức lên tiếng cảnh báo:
“Huyết áp động mạch xâm lấn 35/20, có dấu hiệu rung tâm thất nhẹ do thiếu máu cục bộ thoáng qua!”
“Sạc máy khử rung tim sơ sinh, mức năng lượng năm Jun.” Phó Cảnh Sâm bình tĩnh ra lệnh, hai bản cực nhỏ bằng ngón tay cái được áp trực tiếp lên bề mặt cơ tim.
Một tiếng nấc điện nhẹ vang lên.
Trái tim nhỏ bé khựng lại một nhịp, rồi đột ngột đập mạnh trở lại. Từng nhịp, từng nhịp đập khỏe khoắn, đều đặn với tần số 135 lần một phút theo nhịp xoang chuẩn. Dòng máu đỏ tươi tràn qua các mạch máu lớn, lan tỏa khắp các mao mạch ngoại vi.
Làn da tím tái ban nãy của bệnh nhi sơ sinh dần dần có thêm huyết sắc rồi chuyển sang hồng hào trở lại. Chỉ số nồng độ bão hòa oxy trong máu trên màn hình nhảy vọt từ 45% lên thẳng 99%, huyết áp ổn định ở mức 65/40 milimet thủy ngân.
“Chức năng co bóp tâm thất trái rất tốt, miệng nối động mạch vành thông suốt hoàn hảo, không có hiện tượng rò rỉ máu.” Thẩm Tri Hòa kiểm tra lại dòng chảy qua máy siêu âm tim trong mổ, giọng nói không giấu nổi sự xúc động nhẹ nhõm.
Phó Cảnh Sâm thở ra một hơi dài, buông kẹp phẫu thuật xuống khay kim loại phát ra một tiếng lách cách thanh gọn.