Đến ngày thứ năm, Tri Ý đã biết ba chuyện.
Cơm ở nhà ăn ngon nhất vào ngày có đậu phụ kho.
Tạ Cảnh Minh không thể tự thức dậy sau một tiếng gọi.
Và thầy Lục luôn nói “hôm nay học nhẹ thôi” trước khi giao việc khiến cả lớp không được ngồi suốt buổi.
Sáng ấy, ông đưa mỗi nhóm một bản đồ.
“Đo lại dòng dẫn nước phía nam. Đối chiếu với bản vẽ cũ, ghi chỗ sai khác. Trước giờ Mùi phải nộp.”
Một học trò hỏi:
“Thưa thầy, đo toàn bộ ạ?”
“Đo phần được giao.”
Ông chỉ các ký hiệu.
“Nước dùng cho bếp và vườn thuốc đi qua đây. Đừng chỉ đo cho đủ bài. Nếu các ngươi ghi sai, người sửa theo bản vẽ sẽ phải đào nhầm đất.”
Tri Ý cúi xem.
Nàng và Vân Chu nhận đoạn từ cầu đá nhỏ đến cửa chia nước. Cảnh Minh cùng Đỗ Thành phụ trách đoạn phía trên.
Bùi Hoài Cẩn đưa dụng cụ cho từng nhóm. Khi đến lượt Tri Ý, hắn giữ lại chiếc cọc dài có mũi sắt.
“Cọc này nặng. Đổi chiếc kia.”
Nàng tưởng hắn thấy mình yếu, lập tức nói:
“Ta mang được.”
“Đường xuống trơn. Đầu sắt không bọc.”
Hắn lấy một miếng vải quấn vào mũi cọc rồi mới đưa.
Tri Ý nhận, hơi ngượng.
Vân Chu đứng bên đã mang xong dây đo, không nhịn được nói:
“Ngươi lúc nào cũng tưởng người ta định giành việc của mình à?”
Nàng quay sang.
Hắn đã đi trước.
—
Dòng dẫn nước nhỏ hơn Tri Ý tưởng.
Nó men theo sườn núi, chảy qua một cầu đá chỉ đủ hai người tránh nhau. Hai bên có cỏ mọc cao, dưới chân cầu bám một vệt rêu sẫm.
Vân Chu lấy cọc mốc, còn nàng mở bản đồ.
“Bắt đầu từ đây.”
Hắn nhìn ký hiệu trên giấy, rồi nhìn tảng đá đầu cầu.
“Dấu chuẩn ở đâu?”
Tri Ý chỉ vết khắc hình chữ thập.
Hai người căng dây, đo chiều rộng, khoảng cách đến cửa chia và độ chênh giữa các điểm. Vân Chu thạo việc hơn nàng ở ngoài thực địa. Hắn biết chỗ nào cần phát cỏ, chỗ nào đất mềm phải kê chân cọc, không mất công thử đi thử lại.
Tri Ý giỏi ghi và tính, nhưng đến lần thứ ba bị dây vướng vào tà áo, nàng cũng phải thừa nhận sách không dạy hết mọi thứ.
Vân Chu đưa một sợi dây ngắn.
“Buộc gọn vạt áo lại.”
Nàng làm theo.
Hắn không nhìn nữa, nhưng khi đi qua đoạn bùn, luôn bước thử trước rồi mới ra hiệu cho nàng.
Đo xong điểm thứ tư, Tri Ý thấy kết quả không khớp.
Theo bản vẽ cũ, đáy cửa chia thấp hơn mặt đường một đoạn khá lớn. Nhưng số đo của họ cho thấy khoảng chênh nhỏ hơn nhiều.
Nếu mưa lớn, nước sẽ tràn sang đường trước khi thoát hết qua cửa.
“Có thể ta tính nhầm.”
Nàng ngồi xuống tảng đá, kiểm lại.
Vân Chu xem cùng.
“Phép tính đúng.”
“Vậy đo lại.”
Hắn không phản đối.
Lần thứ hai vẫn vậy.
Tri Ý nhìn cửa chia nước. Khung gỗ mới hơn những thanh chắn xung quanh, phía dưới có lớp vữa chưa sẫm màu.
“Chỗ này từng sửa.”
Vân Chu ngồi xổm xuống, lấy que gạt bùn.
“Đáy bị nâng lên.”
“Bao nhiêu?”
“Phải dọn sạch mới biết.”
Họ làm thêm một lượt. Sai khác hiện ra rõ ràng.
Tri Ý định ghi vào sổ thì nghe Vân Chu gọi:
“Khoan.”
Hắn đứng trước tảng đá đầu cầu, bàn tay đặt lên vết chữ thập.
“Dấu chuẩn này không ổn.”
Nàng bước đến.
Mép đá còn một đường đất cũ, cao hơn mặt đất hiện tại. Một phía chân đá chèn mảnh gạch mới.
“Đá đã được kê lại.” Hắn nói. “Nếu lấy nó làm chuẩn từ đầu, toàn bộ số đo cao độ của chúng ta đều có thể lệch.”
Tri Ý thấy mặt mình nóng lên.
Nàng đã nhìn thấy vết chữ thập mà không kiểm tra thứ mang nó.
Lời thầy Lục hôm đầu bỗng trở lại rõ ràng.
Sai mà lặp lại giống nhau thì vẫn sai.
—
Lúc hai người đi tìm mốc cũ hơn, nhóm Cảnh Minh đã đo gần xong.
Hắn đang đứng trên bậc đá, tay cầm sào, cãi với Đỗ Thành về một con số.
Thấy Tri Ý, hắn giơ tay.
“Các ngươi xong rồi?”
“Chưa.”
Nàng nói chuyện tảng đá.
Đỗ Thành cau mày, lập tức cúi nhìn bản đồ của mình.
Cảnh Minh xuống khỏi bậc.
“Vậy bọn ta cũng phải kiểm lại.”
“Các huynh dùng mốc nào?”
“Cùng dấu ấy.”
Cả bốn người im lặng.
Cuối cùng, Cảnh Minh thở ra.
“May mà chưa nộp.”
Hắn đưa túi nước cho Tri Ý.
“Uống trước. Môi ngươi khô rồi.”
Nàng nhận, chỉ uống một ít. Khi đưa lại, hắn không dùng ngay mà treo vào thắt lưng, quay sang hỏi Vân Chu nơi có thể tìm mốc thay thế.
Bọn họ tìm được một dấu khắc trên trụ đá cũ bên ngoài vườn thuốc. Quản vườn xác nhận trụ chưa từng di chuyển.
Đo nối từ đó xuống mất thêm gần nửa canh giờ.
Tri Ý nhìn bóng nắng, biết họ có thể không kịp hạn.
Vân Chu nói:
“Ít nhất phải biết mình ghi cái gì.”
Nàng gật đầu.
—
Sự cố xảy ra khi họ quay lại cửa chia.
Một cậu bé giúp việc đang đứng dưới lòng dẫn cạn bên nhánh phụ, dùng móc kéo đám rác mắc vào khe gỗ. Phía trên, một người thợ vừa đến từ bể chứa, gọi vọng:
“Tránh ra, mở nước thử!”
Tiếng nước đổ xuống gần như đến cùng lời báo.
Cậu bé giật mình, xoay người lên bờ. Chân cậu trượt trên lớp rêu, cả người ngã ngồi xuống rãnh. Chiếc móc mắc vào vạt áo khiến cậu càng vùng càng rối.
Tri Ý ở gần nhất.
Nàng quỳ xuống, nắm lấy cổ tay cậu.
Nhưng đất mép bờ nhão hơn nàng tưởng. Đầu gối trượt đi, thân người chúi về phía trước.
Có bàn tay giữ lấy đai áo sau lưng nàng.
“Đừng kéo thẳng!”
Vân Chu ghì nàng lại, quát cậu bé bỏ chiếc móc. Cảnh Minh đã chạy đến bên kia, bước xuống bậc đá thấp, đỡ dưới nách cậu.
Nước mới đến mắt cá, nhưng dòng chảy tăng nhanh. Đỗ Thành chạy ngược lên, vừa chạy vừa gọi đóng cửa bể.
Cảnh Minh đẩy cậu bé lên trước.
Tri Ý nhận lấy, kéo cậu về chỗ đất chắc. Sau đó nàng quay lại đưa tay cho Cảnh Minh.
Hắn chống lên bờ, lòng bàn tay bị cạnh đá cứa một đường.
Đến khi tất cả đứng được, nước đã phủ kín chỗ cậu bé vừa ngã.
Tri Ý vẫn nắm chặt cổ tay đứa trẻ.
Cậu run lên, miệng liên tục nói không sao.
Cảnh Minh cúi xuống.
“Không sao thì đứng được chứ?”
Cậu gật, rồi vừa đứng đã nhăn mặt.
Mắt cá chân sưng rất nhanh.
Nụ cười trên mặt Cảnh Minh biến mất.
Hắn ngồi xuống quay lưng.
“Lên.”
—
Bùi Hoài Cẩn tới khi họ đang đưa cậu bé về phòng thuốc.
Hắn nghe kể ngắn gọn, lập tức sai người gọi quản sự phụ trách đường nước. Sau đó ánh mắt dừng trên đầu gối đầy bùn của Tri Ý và bàn tay chảy máu của Cảnh Minh.
“Còn ai bị thương?”
“Không.” Nàng đáp.
Hoài Cẩn nhìn nàng thêm một lần, nhưng không ép hỏi giữa sân.
Thầy thuốc kiểm tra cậu bé, xác nhận không gãy xương. Cảnh Minh ngồi ở ghế ngoài, chìa bàn tay ra cho người bôi thuốc.
Lúc thuốc chạm vào, hắn hít mạnh.
Tri Ý ngẩng lên.
“Đau lắm à?”
“Bây giờ ngươi hỏi, ta mới thấy hơi đau.”
Nàng không biết nên đáp thế nào.
Hắn nhìn đầu gối nàng.
“Ngươi thì sao?”
“Chỉ dính bùn.”
Thật ra chỗ da dưới lớp vải đang rát. Nhưng nàng biết mình có thể tự xử lý.
Vân Chu đứng cạnh cửa, bỗng nói:
“Lần sau phải nhìn chỗ đặt chân trước. Nếu cả ngươi cũng ngã xuống thì phải kéo hai người.”
Tri Ý cúi đầu.
“Ta biết.”
Cảnh Minh định nói giúp, nhưng nàng đã tiếp:
“Lúc ấy ta không kịp nghĩ.”
Vân Chu nhìn nàng, giọng thấp xuống.
“Ta cũng không bảo ngươi đứng nhìn.”
Hắn đặt cuốn sổ đã giữ khô lên bàn.
“Cái này không ướt.”
Tri Ý nhận lấy. Một góc sổ dính dấu ngón tay bùn của hắn.
Nàng khẽ nói cảm ơn.
—
Bài được nộp muộn gần nửa canh giờ.
Thầy Lục xem cả hai bản ghi, hỏi từ đầu đến cuối. Ông không khen việc cứu người ngay, cũng không mắng chuyện quá giờ.
Ông hỏi ai hạ lệnh thử nước, ai kiểm tra lòng dẫn, người dưới nhánh phụ có được báo trước không.
Quản sự không trả lời được.
Cuối cùng, thầy đặt bút xuống.
“Việc sửa đường nước tạm dừng. Kiểm lại cách báo và đóng mở trước.”
Đến lượt bốn học trò, ông chỉ bản vẽ.
“Các ngươi phát hiện đúng sai khác. Nhưng phần kết luận còn thiếu.”
Tri Ý bước lên.
“Thiếu gì ạ?”
“Chưa tách việc mốc chuẩn bị dời với việc đáy cửa được nâng. Hai chuyện khác nhau, phải ghi riêng. Nếu gom lại thành một sai số, người sửa có thể chỉ sửa một chỗ.”
Nàng hiểu ra, lập tức lấy bút.
Thầy Lục nhìn tay áo nàng đã khô cứng vì bùn.
“Hôm nay cho nộp bổ sung trước giờ tối. Không trừ vì đến muộn.”
Cảnh Minh thở phào.
“Nhưng lần sau cứu người cũng phải giữ đầu óc. Người biết tính mà quên tính sức mình thì vẫn có thể gây thêm họa.”
Lần này cả bốn cùng đáp.
—
Khi Tri Ý mang dụng cụ trả kho, Hoài Cẩn đang chờ ở hành lang.
Hắn đưa nàng một gói nhỏ.
“Thuốc rửa vết trầy. Hỏi thầy thuốc rồi.”
Nàng hơi cứng người.
“Ta không…”
“Lúc nãy ngươi xuống bậc bằng chân phải trước, tránh co gối trái.”
Tri Ý im bặt.
Hoài Cẩn không nhìn nàng theo kiểu dò xét. Hắn chỉ đặt gói thuốc lên chồng thước trong tay nàng.
“Nếu tự xử lý được thì xử lý. Sưng đau nhiều phải báo.”
Nàng nhìn gói giấy, bỗng không biết nên thấy biết ơn hay lo lắng.
Người này quan sát quá kỹ.
Hắn quay đi được mấy bước, nàng gọi lại:
“Bùi sư huynh.”
Hoài Cẩn dừng.
“Bản đồ đường nước ấy được vẽ năm nào?”
“Năm ngoái.”
“Có bản trước khi sửa không?”
“Có lẽ còn trong kho hồ sơ. Ngươi cần làm gì?”
Tri Ý nhớ ký hiệu nhỏ ở góc bản đồ: cách đánh dấu cao độ bằng ba nét ngắn, nét giữa kéo dài hơn.
Phụ thân thường dùng cách ấy trong bản nháp.
Nó không hiếm đến mức chỉ mình ông biết. Nhưng dòng dẫn nước của Vân Đài cách Thanh Khê rất xa, mà ông chưa từng nói đã đến đây.
“Ta muốn biết vì sao họ nâng đáy cửa.” Nàng đáp.
Hoài Cẩn nhìn nàng một lúc.
“Làm đơn mượn hồ sơ. Ghi rõ đoạn cần xem.”
Tri Ý gật đầu.
Khi hắn đi khuất, nàng mới lấy bản đồ trong tay áo ra lần nữa.
Bên cạnh ký hiệu nhỏ ấy còn có hai chữ chép mờ.
Thanh Khê.
Nàng đứng dưới mái hiên rất lâu.
Gió lật mép giấy, để lộ phía sau một vệt mực cũ đã ngấm qua.