“Đứng ngây ra đó làm gì, mau qua nhào bột đi, còn muốn ta hầu hạ ngươi chắc?” Ngân Liễu dựa vào mép bàn cắn hạt dưa, vỏ hạt dưa văng đầy đất. Thấy Thạch Quế đứng im không nhúc nhích, nàng ta “chậc” một tiếng, nhổ ra hai mảnh vỏ hạt dưa: “Có gì đâu mà lạ, không đến thì đi, rồi cũng sẽ có ngày của ngươi thôi.”
Thạch Quế tổng cộng bán được năm lạng bạc. Vợ chồng nhà họ Thạch trả lại nửa lạng, nhờ Trần nương tử tìm cho một chủ nhà tốt, số còn lại coi như tiền ăn uống dọc đường. Chuyện này nàng biết, nhưng cũng không thể ở không mà không làm gì. Trần nương tử vừa đi tới cửa, liền thấy Thạch Quế cầm cái chổi nhỏ quét vỏ hạt dưa.
“Ngân Liễu, đi mua ít cá tươi về, tối Đại Lang về đấy.” Trần nương tử nói đến mua cá, mặt Ngân Liễu vẫn xịu xuống, nhưng vừa nghe Đại Lang sắp về, nàng ta lập tức đứng bật dậy. Chẳng mấy chốc đã mua cá về, không chỉ mua cá mà còn thái cả thịt, hớn hở nói: “Lấy cái này làm tương thịt băm để chan mì.”
Con trai của Trần nương tử làm công ngắn hạn ở bến tàu, người đầy cơ bắp. Tối về, hắn ta ngồi bên chiếc bàn nhỏ, trông như một ngọn núi. Lúc chia mì, Ngân Liễu múc cho hắn ta một bát đầy ụ, măng xào trên mì chực rơi xuống, nhưng lại bỏ qua Thạch Quế, bắt nàng ăn mì không. Trần nương tử lấy đũa gõ vào vành bát: “Có phải Thạch Quế nhào bột, nhóm bếp không?”
Ngân Liễu lúc này mới múc cho nàng một muỗng, rồi gắp rau vào bát mình cùng ăn với Đại Lang. Đại Lang mặc một chiếc áo vải đơn, trời vẫn còn lạnh mà đã để lộ cả người đầy thịt. Hai người ăn cơm trên bàn, dưới bàn Ngân Liễu lấy chân khều chân hắn ta.
Buổi tối, Thạch Quế ôm chăn đến ngủ cùng Trần nương tử, hầu hạ bà ta ngâm chân, chải đầu. Nghe tiếng rên rỉ từ căn phòng nhỏ đối diện, Trần nương tử hừ lạnh một tiếng: “Cứ để con trai ta hưởng thụ.”
Thạch Quế nghe mà thấy lạnh người, chỉ giả vờ không hiểu, trải chiếu nằm dưới đất. Trần nương tử thổi đèn rồi mới nói: “Ngươi là do Bạch tỷ nhờ ta, ta tự khắc sẽ tìm cho ngươi một nơi tốt.”
Mấy đứa kia đều là đã có người đặt hàng rồi bà ta mới đi gom. Buôn bán nhỏ lẻ, thật sự mà bỏ ra năm lạng mua người, Trần nương tử trong tay cũng không có nhiều tiền mặt đến thế. Người ta trả tiền đặt cọc, bà ta tự bỏ thêm chút ít. Nếu người ta không cần nữa, tiền cọc cũng không trả lại.
Chỉ riêng Thạch Quế là bà ta thấy đáng thương nên mới mang ra, cũng vì hài lòng Thạch Quế biết nhìn ý tứ, lại nhanh nhẹn, nếu không thì đời nào chịu giữ lại, sớm đã bán đi rồi.
Sáng sớm, hai người kia vẫn chưa dậy, đêm qua ầm ĩ nửa đêm. Trần nương tử lại có một giấc mơ đẹp. Sáng sớm thức dậy mở cửa, trên bếp lò đã đun sẵn trà, cháo cơm cũng đã nấu xong. Bà ta gật đầu với Thạch Quế: “Cũng phải xem phúc phận của ngươi thế nào.”
Thạch Quế không biết “phúc phận” bà ta nói là gì. Hạnh Tử ngày hôm qua cũng đã là “phúc phận tốt” rồi, sợ đến run người nhưng vẫn tươi cười tiễn đưa, quay người lặng lẽ làm hết việc nhà.
Ngõ bên ngoài ngày càng náo nhiệt, Ngân Liễu lúc này mới mở cửa. Y phục bó sát người chỉ cài một nửa khuy, để lộ một mảng ngực trắng nõn. Nàng ta chỉ vào Thạch Quế: “Ra đầu ngõ mua hai bát canh hồ cay về đây.”
Nói rồi ném ra mấy đồng tiền lớn, rơi loảng xoảng xuống đất. Thạch Quế nuốt giận cúi đầu nhặt. Trần nương tử chỉ có một đứa con trai, vạn lần không thể chọc giận Ngân Liễu vào lúc này.
Ngân Liễu ưỡn eo quay vào.
Đợi Thạch Quế mang canh về, nàng ta vẫn chưa chải đầu rửa mặt, mái tóc xõa trước ngực, tay ôm eo Đại Lang, ngón tay trắng nõn vẽ một vòng trên ngực hắn ta: “Giữ nó lại, coi như nha đầu sai vặt có được không?”
Thạch Quế nghe lọt vào tai.
Được ở lại làm việc nhà cho Trần nương tử, kể ra cũng tốt hơn bị bán đi làm nha đầu. Bà ta với Bạch đại nương là họ hàng, sau này thế nào cũng có ngày được trở về. Dù tính tình Ngân Liễu có tệ hơn nữa, cũng có thể nhẫn nhịn được.
“Giữ một mình nàng đã lỗ vốn rồi, còn muốn giữ nó?” Trần Đại Lang nói một câu đó, bên trong Ngân Liễu cười khúc khích hai tiếng, không bao lâu sau ván giường lại kêu lên. Thạch Quế hít một hơi sâu, vào phòng dọn dẹp cho Trần nương tử, thấy trời đẹp bèn mang chăn ra phơi. Hễ cứ rảnh tay là nàng lại nghĩ đến bảy cô gái đã bị bán đi.
Trên chiếc thuyền kia, mấy rương hòm lớn nhỏ xếp chồng lên nhau, toàn là phục y của một gánh hát rong, chuyên xuôi ngược làng quê biểu diễn mưu sinh. Hai cô gái ấy bị bán đến đó, coi như một đời đã định sẵn làm con hát, thân phận nổi trôi như bèo nước. Ngón tay nàng khẽ siết chặt, lòng như thắt lại. Thời buổi này, thật ra có thể bán được đi làm nha đầu, cũng đã là phúc phần hiếm hoi rồi.
Trần nương tử tối về, Thạch Quế ra cửa đón. Thấy bà ta mặt mày tươi cười, lòng nàng vốn đã treo lơ lửng, lúc này càng thêm hoảng sợ. Trần nương tử cười một tiếng: “Cũng là phúc phận của ngươi. Ngôi nhà đó là của nhà họ Tống dùng để nghỉ mát, ba năm năm năm chưa chắc đã dùng đến. Ngày thường lại không có gia chủ ở, ta quen với Trịnh bà tử ở nhà bếp, ngươi theo bà ấy là được.”
Thạch Quế nghe những lời này, đầu gối mềm nhũn. Thiên tai nhân họa đều đổ ập xuống đầu nàng. Mặc cho người khác nắm giữ vận mệnh của mình, mới biết hai chữ “từ bi” không phải là lời nói đùa.
Trần nương tử thu xếp được việc này, trong lòng vô cùng đắc ý, sai Thạch Quế ra quán rượu đầu ngõ mua một vò rượu, lại bảo Ngân Liễu làm hai món nhắm. Đại Lang ra ngoài rồi, Ngân Liễu liền lười biếng, tự mình móc tiền ra, bảo Thạch Quế ra ngoài mua một xửng bánh bao hấp nhỏ, lại thái thêm một cái tai heo.
Ngân Liễu ôm mộng gả vào nhà họ Trần, từng chén từng chén rót rượu cho Trần nương tử. Nàng ta vốn là người từ một gia đình giàu có ở địa phương bị bán đi, lúc đi có giấu theo ít tiền, trong tay rủng rỉnh nên không vội tìm người mua, cứ coi như thuê nhà của Trần nương tử ở. Nào ngờ lại dan díu với Trần Đại Lang.
Nàng ta câu nào câu nấy đều nịnh nọt Trần nương tử. Biết Thạch Quế được định đến nhà họ Tống, liền luôn miệng khen: “Vẫn là má có cách, nhà đó không dễ vào đâu.”
Ông cụ nhà họ Tống tiếng tăm lừng lẫy. Ông làm đến Thái phó, hai lần xin cáo lão về quê mà Thánh thượng đều không chuẩn y. Gia tộc đời đời đọc sách, đến đời ông cụ Tống là người thứ hai trong nhà đỗ tiến sĩ. Con trai ông còn trẻ tuổi cũng đã đỗ tiến sĩ. Hiện giờ, trước cửa nhà cũ của họ Tống vẫn còn dựng ba cặp cột cờ tiến sĩ.
Thị trấn Điềm Thủy là quê hương của ông cụ Tống, ông cho xây biệt thự ở đây để nghỉ mát. Lúc xây nhà thì rầm rộ lắm, nhưng xây xong lại chẳng mấy khi về.
Gia chủ không ở thì cũng có quản sự trông coi nhà cửa. Biệt viện này có lầu, có ao, có cầu, có hành lang, người quản sự, người quét dọn, người chăm hoa sao có thể thiếu được. Nhà bếp cũng không thể thiếu người, Trần nương tử xem như đã tìm cho Thạch Quế một công việc tốt.
Một vò rượu Trần nương tử uống cạn, đồ nhắm thì còn lại một ít cho Ngân Liễu và Thạch Quế. Thạch Quế ăn hai cái bánh bao bột trắng. Hôm qua nàng không dám ăn nhiều, dò la được tình hình rồi thì mới dám thả sức ăn. Hai năm trời ăn vỏ cây du nghiền bột trộn với bột ngô làm bánh bột ngô, giờ thấy bánh bột trắng thế này, không thể không nuốt nước bọt.
Đợi Trần nương tử say rượu đi ngủ, Ngân Liễu ngả người bên bàn, đôi mắt hạnh long lanh ngấn nước, mặt như thoa phấn hồng, búng búng móng tay dài: “Nhà họ Tống đó có gì tốt đâu, biệt thự nghỉ mát, đến mặt chủ còn khó mà thấy, ngươi lại tưởng là chỗ tốt à.”
Không gặp được gia chủ, còn nói gì đến chuyện thăng tiến. Vào đó làm một nha đầu tạp dịch, làm cả đời cũng vẫn là tạp dịch. Phải là những người làm được việc tốt, được lộ mặt trước chủ nhân, mới có thể được đề bạt, sau này cũng có tiền đồ tốt đẹp hơn.
Thạch Quế biết nàng ta là người từ gia đình giàu có bị bán đi, nhưng nhìn bộ dạng này của nàng ta, ngay cả những góa phụ khó tính nhất ở nông thôn cũng còn đàng hoàng hơn. Con gái nhà họ Lưu trong làng cũng đi làm nha đầu trong thành, đến tuổi được thả về, tiền nong tích góp được cất nhà mua ruộng, còn sắm cho mình một phần của hồi môn.
Cùng là làm nha đầu, Ngân Liễu lại là bị bán đi. Nàng vừa định tránh đi không đáp lời, Ngân Liễu đã đưa tay véo má nàng, tỉ mỉ ngắm nghía mày mắt nàng, hừ lạnh một tiếng rồi hất tay ra. Lúc bán người ta nói khống tuổi lên, bảo là tám tuổi, thực ra mới hơn bảy tuổi. Hai năm nay chẳng được bữa nào no, tóc hoe vàng, gầy trơ xương, bị nàng ta hất một cái suýt ngã xuống đất.
“Con ranh con này trông cũng xinh xắn đấy. Nếu gia chủ ở đây, nói không chừng có thể ngoi lên được, tiếc thật.” Vừa nói vừa cười, vểnh chân lên, nhìn chén rượu sạch bong không còn nửa giọt, chép miệng hai tiếng rồi tự mình vào phòng ngủ.
Thạch Quế dọn dẹp hết bát đĩa, nghe tiếng ngáy như sấm của Trần nương tử trong phòng, Ngân Liễu lại khóa trái cửa phòng mình, nàng không vào được, cũng không muốn vào căn phòng đó, bèn ngồi lên bàn ôm gối.
Trên trời chỉ có một vành trăng khuyết với vài ngôi sao. Nàng mặc một chiếc áo bông cũ, là áo may từ mấy năm trước khi mùa màng còn tốt. Mặc suốt ba mùa đông xuân, cổ tay áo, cổ áo sớm đã sờn mép. Lúc này nàng kéo chặt lại, vừa vặn có thể cản được gió lạnh ban đêm.
Chẳng hiểu sao lại đến nơi này, cứ ngỡ cả đời này sẽ sống ở trong làng, không ngờ trải qua một trận hạn hán, một trận châu chấu, đến cả thân tự do cũng không còn.
Đến nơi này mới biết, cuộc sống ở nông thôn khổ cực đến nhường nào. Chuyện kiếp trước chỉ còn lại những mảnh vụn rời rạc. Kiếp này muốn sống tốt, đầu óc không lanh lợi không được. Nàng đã học được cách nhặt kén tằm, định bụng sẽ dành dụm mua một khung cửi, cho Hỉ Tử đi học, phụng dưỡng vợ chồng Thu Nương, Thạch Đầu lúc về già.
Nào ngờ đầu tiên là một mùa xuân tằm bệnh không kết kén, tiếp theo là trời đại hạn, rồi lại đến nạn châu chấu. Cả nhà cứ thế mà suy sụp. Nhưng còn sống là còn hy vọng, còn sống là còn có thể tìm cách vực dậy cuộc sống. Nếu Thạch Đầu đổ bệnh, Hỉ Tử lại không khỏe, gia đình này sẽ tan nát.
Thạch Quế từ khi sinh ra đã ít khóc, lúc này ngẩng đầu lên, lấy mu bàn tay lau nước mắt nơi khóe mi. Bất lực vô cùng, nhưng lại không thể không làm. Nàng biết giá của mình là năm lạng bạc, qua một tay người khác bán đi còn phải được giá hơn. Những cô gái như Hạnh Tử giá ba mươi lạng là vì biết pha trà, lại xinh đẹp, người ta mua về làm thiếp. Nàng đưa tay sờ lên má, chỉ cần dành dụm đủ số tiền đó, là có thể chuộc thân.
Giống như nhà họ Lưu, đến thị trấn mở một tiệm nhỏ buôn bán, Hỉ Tử còn có thể đi học, so với việc trông trời ăn cơm thì an toàn hơn nhiều. Thạch Quế đã quyết tâm, xoa xoa tay hà hơi cho ấm, rồi vào phòng Trần nương tử trải chiếu ngủ dưới đất.
Sáng sớm hôm sau, Thạch Quế đã dậy tháo vỏ chăn ra. Cái chăn này không biết đã bao nhiêu người đắp qua, mép chăn bóng nhờn. Dáng người nàng nhỏ sức yếu, khó khăn lắm mới giặt sạch được, nhưng sao cũng không vắt khô nổi, đành phơi lên sào tre, nước nhỏ tong tong xuống đất.
Trần nương tử hôm qua ham chén, sáng sớm dậy thấy chăn đã được giặt phơi, trên bàn có cháo kê với bánh bột mì rán, trong lòng cũng quý Thạch Quế chịu khó. Ngân Liễu vẫn chưa dậy, bà ta ngồi xuống ăn cháo, liếc về phía căn phòng kia cười lạnh một tiếng.
Thạch Quế coi như không thấy, thu dọn bản thân sạch sẽ, đến bát đũa trên bàn cũng rửa xong, rồi theo Trần nương tử ra ngoài. Lúc đến lòng còn sợ hãi, không dám nhìn nhiều. Lúc mua canh cũng chỉ đi đến đầu ngõ. Đi một đoạn đường này, mới thấy được cảnh khói bếp nhân gian.
Ở nông thôn khổ cực là vậy, nhưng nơi này lại khác hẳn. Thạch Quế chưa từng thấy, chỉ ngỡ là phồn hoa lắm, nhưng vẫn nghe thấy người ta than thở, trận hạn hán này khiến đồ ăn thức uống cũng ít đi, dầu mè giá đắt, trà pha mì trộn cũng hiếm có. Người nói những lời này, xem ra vẫn còn có mì để ăn.
Trần nương tử vừa đi vừa dạy nàng quy củ, chẳng qua là bảo nàng mắt sáng lòng thông một chút, việc gì làm được thì tranh thủ làm. Thạch Quế nghe vậy liền gật đầu lia lịa, còn xin Trần nương tử, lần sau nếu có đến làng Lan Khê, thì gửi giúp nàng một lá thư.
Biệt thự nghỉ mát tất nhiên được xây trong núi. Ngồi thuyền, đi đường thủy hai chín dặm, rồi lại đi bộ một đoạn đường núi. Thạch Quế thường chạy trên bờ ruộng đầu bờ, Trần nương tử cũng là người đi quen đường, bước chân thoăn thoắt. Vòng qua rừng tre, đi tiếp về phía trước chính là Tùng Trúc tinh xá của nhà họ Tống.
Nói là tinh xá, thực ra là một dinh thự lớn. Vốn định xây nhỏ nhắn tinh xảo một chút, nhưng trong nhà đông người như vậy, ai cũng cần có sân có nhà, còn có hạ nhân hầu hạ, càng xây càng lớn, đến nửa rừng tre phía sau cũng bị đào đi, chỉ để lại một gian nhà tranh bên trong, coi như là tinh xá cho ông cụ ở.
Không có gia chủ, người gác cổng cũng lười nhác. Trần nương tử gõ cửa, một lúc lâu sau mới có người ra ứng tiếng, cũng không dẫn đường, bảo bà ta tự vào. Thạch Quế không ngờ lại là một tòa nhà lớn đến vậy. Đi vào từ cửa hông, vòng qua mấy dãy hành lang, lúc này mới đến được nhà bếp.
Dinh thự này được chuẩn bị cho rất nhiều người ở, sân rộng nhà bếp cũng lớn. Trong sân có lồng quây để nuôi gà, bên trong ba cái bếp lò chỉ có một cái đang cháy. Trần nương tử gọi một tiếng “Trịnh gia tỷ tỷ”, bên trong liền có một nha đầu nhỏ bước ra, trông chừng mười tuổi, trước tiên gọi một tiếng “Trần má má”, sau đó liếc nhìn Thạch Quế, mặt tươi cười, lấy ra một đĩa kẹo mè và quýt.
Lúc hai người nói chuyện, nha đầu kia liền pha trà. Thạch Quế vội vàng phụ giúp, nhìn một lúc là biết nàng ấy cần gì, đưa củi, quạt lò, khẽ hỏi tên. Thạch Quế ân cần, nàng ấy cũng cười đáp lại: “Ta tên là Bồ Đào.”
Thạch Quế liền gọi nàng ấy là Bồ Đào tỷ tỷ. Trần nương tử suốt đường đi đã bóng gió rồi, nếu Trịnh bà tử không cần nàng, thì nơi tiếp theo sẽ không được nhẹ nhàng như vậy nữa. Công việc ở biệt viện này ít mà tiền lại nhiều, nàng tự nhiên muốn ở lại.
Trịnh bà tử nhìn nàng một lượt, nhíu mày: “Không có đứa nào lớn hơn chút à?”