Nhưng thứ khiến cô tỉnh ngủ hẳn không phải cái lạnh, mà là tiếng ho của Lý Quế Hoa.
Tiếng ho khan, sâu và nặng nhọc, như thể từng tiếng một kéo ra từ đáy phổi đã kiệt sức. Hạ Tây Khương vén chăn, bước xuống giường.
Trên chiếc giường ọp ẹp ở góc phòng, Lý Quế Hoa nằm nghiêng, thân hình gầy guộc co quắp dưới tấm chăn vá chằng chịt nhưng mảnh vải vụn.
Bà ho liên tục, vai run bần bật, bàn tay nắm chặt mép chăn, cố nén cho tiếng ho nhỏ lại, như sợ làm phiền con cái.
Hạ Tây Khương lặng người nhìn. Ký ức của nguyên chủ cho cô biết bà bị bệnh phổi từ mấy năm nay – không phải lao, may mắn là vậy, nhưng là viêm phế quản mạn tính do lao lực quá độ và suy dinh dưỡng kéo dài.
Trạm xá xã không có thuốc. Bệnh viện huyện thì quá xa và quá đắt. Thế nên bà cứ kệ, cứ chịu đựng, cứ ho cho đến khi kiệt sức.
Một người mẹ. Một người phụ nữ chưa đến bốn mươi tuổi mà trông như đã ngoài năm mươi.
Hạ Tây Khương bước đến, nhẹ nhàng xoa lưng cho bà. Lý Quế Hoa giật mình quay lại, đôi mắt hõm sâu thoáng vẻ áy náy: “Con dậy sớm thế? Để mẹ đi nấu cháo…”
“Để con làm.” Hạ Tây Khương ấn nhẹ vai bà, giọng kiên quyết: “Mẹ cứ nằm nghỉ. Con khỏe rồi, để con lo.”
Bà ngập ngừng, nhưng cơn ho lại kéo đến, bắt bà phải nằm xuống. Hạ Tây Khương đỡ bà nằm ngay ngắn, kéo chăn đắp lại, rồi quay sang nhìn quanh căn nhà.
Ánh sáng ban mai đã đủ để cô nhìn rõ mọi thứ. Gia đình này rất nghèo. Nghèo đến rớt mồng tơi.
Căn nhà chỉ có hai gian. Gian ngoài là bếp kiêm phòng khách, với một cái bếp đất, một cái bàn gỗ mọt, ba cái ghế đẩu ọp ẹp, và một cái chạn bát trống không.
Gian trong là nơi ngủ của ba mẹ con, kê vừa đủ hai chiếc giường gỗ cũ kỹ và một cái rương đựng quần áo.
Tường đất trát rơm, nhiều chỗ đã bong tróc, để lộ những vết nứt dài. Mái rơm lâu ngày không tu sửa, có chỗ thủng lỗ chỗ, ánh sáng lọt qua thành những vệt lốm đốm trên nền đất.
Trên bàn thờ nhỏ đặt ở góc gian ngoài, một tấm ảnh đen trắng của cha Hạ Tây Khương – một người đàn ông gầy gò, hiền lành, đã mất cách đây năm năm vì tai nạn lao động.
Sau khi ông mất, mọi gánh nặng dồn lên vai Lý Quế Hoa. Bà làm lụng quần quật ngoài đồng, nuôi hai con, trả món nợ chồng nợ. Rồi bà đổ bệnh. Cuối cùng Hạ Tây Khương phải nghỉ học, thay mẹ gánh vác gia đình.
Cô bước ra gian bếp, mở chạn ra xem. Bên trong chỉ còn độ một bát gạo lẫn nhiều trấu, mấy củ khoai lang đã mọc mầm, và một ít muối hạt. Không dầu, không mỡ, không đường, không bất kỳ thứ gì có thể gọi là thực phẩm.