“Tái Ông mất ngựa, ai biết là họa hay phúc.” Ai từng học hết chương trình giáo dục phổ thông đều biết câu này.
Nhưng Tái Ông lại là người giỏi thuật số sao?
Sao tôi chẳng nhớ gì về chuyện đó? Mê tín phong kiến mà cũng được đưa vào sách giáo khoa ư?
Không nén nổi tò mò, tôi vội móc điện thoại ra tra cứu.
Dòng máu dân kỹ thuật trong tôi sôi lên, phải kiểm chứng cho ra nhẽ!
Trời đất ơi, đúng là “người giỏi thuật số” thật!
Kỳ lạ hơn nữa là, nếu không tra nguyên văn cổ, bản dịch hiện đại chỉ ghi đơn giản là “có một ông lão ở biên ải bị mất ngựa”.
Tôi ngẩn người, nghi ngờ không biết có phải mình nhìn nhầm. Dĩ nhiên, cũng có thể là đầu óc tôi có vấn đề.
Sao lại có thể bẻ lái như vậy chứ…
Lão đạo chỉ cười nhàn nhạt: “Đời người mà, đôi khi đừng quá nghiêm túc. Con đó, chính là quá câu nệ rồi.”
Tôi ưỡn ngực, cố cãi: “Chủ tịch Mao từng nói: Vấn đề tri thức là một vấn đề khoa học, không thể có lấy một chút giả dối hay kiêu ngạo.”
Lão đạo thẳng người ngồi dậy, nở một nụ cười kiểu Mona Lisa, đầy vẻ huyền bí, không nói thêm lời nào.
Ối giời ơi, tôi chỉ biết câm nín.
May mà trên hành lang sân bay, người qua kẻ lại vội vã, chẳng ai để ý đến bộ dạng ngượng ngập của tôi.
Lúc này, ở khu vực chờ phía trước, có hai người đang cãi nhau. Trông như một cặp vợ chồng.
Nghe loáng thoáng vài câu cũng đoán được lý do: họ sắp đến giờ lên máy bay.
Người phụ nữ có vẻ sốt ruột, muốn ra xếp hàng trước để lên máy bay sớm. Người đàn ông thì muốn ngồi đợi, chờ mọi người lên hết rồi mới ra, đỡ phải chen chúc, lên lúc nào mà chẳng được.
Người phụ nữ mắng anh ta lười, đứng một lát thì chết được chắc! Người đàn ông thì mắng lại cô ta dở hơi, rõ ràng có thể ngồi mà cứ thích đứng!
Nhìn cái cách họ cãi nhau là biết toàn cao thủ, chẳng ai chịu nhường ai.
Lão đạo thu ánh mắt lại, chậm rãi nói: “Một Âm một Dương, gọi là Đạo.”
Ngừng một lát, ông nói tiếp: “Trên đời này, phần lớn vấn đề đều bắt nguồn từ sự mất cân bằng giữa Âm và Dương.”
(Mãi sau này tôi mới hiểu, đó là lời nói khiêm nhường của Lão đạo, chứ sự thật còn sâu xa hơn nhiều.)
“Hai người hay hai tổ chức xảy ra tranh cãi là vì quan điểm không đồng nhất.”
“Là quan điểm không đồng nhất, chứ không phải sự thật.” Ông nhấn mạnh lại một lần nữa.
“Người bình thường không tranh cãi vì sự thật.”
Tôi im lặng lắng nghe, cố gắng thấu hiểu những điều ông muốn truyền đạt.
Lão đạo chỉ vào một cốc nước và nói: “Đây là nước, đó là sự thật. Không ai có thể tranh cãi điều này. Dĩ nhiên, con cũng có thể gọi nó là “water”.”
“Khụ…” Tôi không ngờ Lão đạo lại bất ngờ buông ra một câu tiếng Anh khiến tôi sặc cả nước bọt.
Tôi chắp tay, ra hiệu mời ông nói tiếp.
Ông nhìn tôi với ánh mắt nửa như bất lực, nửa như buồn cười, rồi giảng giải tiếp: “Nước đóng băng ở 0 độ, đó là một quan điểm. Có người có thể nhìn nhận khác. Khi quan điểm khác nhau, thì tranh cãi là điều khó tránh.”
Lúc này, một cô gái trẻ ngồi cạnh không kìm được liền lên tiếng.
“Đại sư, nước đóng băng ở 0 độ là kiến thức phổ thông mà, sao lại có người nghĩ khác được ạ?”
Cô ấy có làn da trắng trẻo, thân hình đầy đặn, trông như chiếc bánh bao hấp vừa chín tới, mềm mại và núng nính.
Lão đạo kiên nhẫn đáp: “Quan điểm, nói đơn giản là điểm nhìn khi quan sát sự vật. Mỗi người có trải nghiệm sống khác nhau, môi trường xã hội khác nhau, nên góc nhìn cũng không giống nhau. Ví dụ như ở Lhasa, nước không đóng băng ở 0 độ.”
“Ồ ồ ồ, cháu nhớ rồi!” Tiểu Bao Tử hào hứng giơ bàn tay nhỏ xíu lên vẫy vẫy, chen lời: “Vì áp suất không khí ở Lhasa thấp nên nhiệt độ sôi và điểm đóng băng của nước cũng thay đổi, đúng không ạ?”
“Đúng vậy. Người ta cãi nhau là vì bị mắc kẹt trong những quan điểm giới hạn của bản thân. Ai cũng cho rằng mình đúng, còn người kia là kẻ ngốc. Trớ trêu thay, đối phương cũng nghĩ y như vậy.”
“Ha ha ha!” Tôi và Tiểu Bao Tử không nhịn được bật cười.
Lão đạo dường như đang nói về cặp vợ chồng đang cãi nhau, mà cũng như đang hồi đáp điều tôi từng băn khoăn.
Càng cười, tôi lại càng thấy xấu hổ.
Tôi từng đi trên con đường cố chứng minh người khác là kẻ ngốc…