Cô không nói thêm, đặt bát đũa xuống rồi dọn mâm. Bà nội Trần thì chuyển ra chiếc ghế thấp ở gian nhà chính ngồi xuống, cầm mấy sợi tre tiếp tục đan nốt chiếc sọt đang làm dở. Vừa đan thoăn thắt, vừa lại dặn thêm một câu:
“Hũ nào sờ vào thấy lạnh tay, đọng nước, thì vén lớp vải phủ trên ra cho thoáng thôi, đừng mở nắp hũ ra, hơi ẩm lọt vào càng rắc rối hơn.”
“Dạ, con nhớ rồi.” Trần Cửu vừa đáp, vừa lau lại bệ bếp cho sạch, rồi quay sang tủ lấy chiếc đèn pin.
Ăn cơm xong, Trần Cửu dọn bát đũa, bà nội thì chuyển ra chiếc ghế thấp ra gian nhà chính ngồi xuống, cầm mấy sợi tre tiếp tục đan nốt chiếc sọt đang làm dở.
“Dưới đáy rương gỗ ở gian nhà chính có cái đèn pin cũ ông nội con để lại, con lấy ra mang theo.” Bà nội Trần vừa cúi đầu đan tre thoăn thoắt, vừa nói thêm một câu: “Trong gác tối, cẩn thận một chút. Chỉ là pin nhờ người mua từ năm ngoái, không còn nhiều điện, ánh sáng yếu lắm, con dùng tạm, đừng bật mãi phí pin.”
“Dạ, con biết rồi.” Trần Cửu đáp một tiếng, rồi ngồi xổm xuống mở chiếc rương gỗ cũ dưới đáy tủ.
Dưới đáy rương có một chiếc đèn pin sắt tây sờn lớp sơn, đầu đèn màu đồng đã ô-xi hóa đen xỉn, là thứ ông nội năm đó làm thợ mộc đi đường đêm dùng, đã dùng gần hai chục năm, vẫn còn sáng. Cô cạy nắp sau ra xem, hai cục pin loại một nằm bên trong, nhìn là biết đã dùng rất lâu rồi. Cô thử bật công tắc, luồng sáng vàng vàng, không sáng lắm, chiếu đường đi thì tạm đủ.
Cô cầm đèn pin theo, lại tìm một mảnh vải cũ sạch sẽ, định dùng để lau hơi ẩm nơi miệng hũ.
Xong xuôi, Trần Cửu xắn tay áo, đi đến góc gian nhà chính, nơi chiếc thang gỗ dựng nghiêng bên tường. Thang là do ông nội tự tay làm năm đó, bằng gỗ thật, dùng mấy chục năm rồi, bậc nào cũng được tay người leo bám đến bóng loáng, nhưng vẫn chắc chắn như ngày đầu. Đỉnh thang tựa vào tấm ván đậy cửa gác mái. Tấm ván ấy ghép từ hai miếng gỗ dày, bình thường đậy rất kín, chỉ khi nào có người leo lên mới phải đẩy ra.
Cô cầm gọn đèn pin trong một tay, tay còn lại bám chắc vào thành thang, nhẹ nhàng trèo lên từng bậc. Trên đầu, tấm ván gỗ vẫn đóng im lìm như mọi ngày.
Lúc giẫm lên bậc thang, bậc thang sẽ phát ra tiếng “két” rất nhẹ, rất vững, không bị rung lắc. Cô từng bước một chậm rãi leo lên, mỗi bậc đều xác nhận đã giẫm chắc rồi mới bước tiếp. Thang không cao lắm, tổng cộng 13 bậc, rất nhanh đã leo đến đỉnh.
Cô buông một tay ra, nhẹ nhàng đẩy tấm ván trên đầu. Một tiếng “két” vang lên, tấm gỗ dày nặng được đẩy ra, một luồng mùi hỗn hợp của gỗ cũ, bụi bặm, rau khô và mùi mốc nhàn nhạt ập vào mặt. Trên gác mái ánh sáng rất tối, chỉ có cửa sổ phía đông hắt vào một chút ánh sáng xám xịt, chiếu rõ những hạt bụi nhỏ trôi nổi trong không khí.