Trước khi vào chương 13 có liên quan đến tiền tệ, để tránh mọi người không hiểu Bánh xin lên chương giải thích.
Bánh lấy đơn vị tham chiếu thời nhà Nguyễn, cụ thể là thời vua Tự Đức, tiền tệ được tính như sau:
I. Cấp độ phổ thông bao gồm:
1. Đồng, là tiền đúc bằng kim loại, có thể là đồng hoặc kẽm, là đơn vị tiền tệ nhỏ nhất.
2. Tiền, là một xâu đồng, 1 tiền = 60 đồng.
3. Quan, là một xâu tiền lớn, 1 quan = 10 tiền.
II. Cấp giá trị cao bao gồm:
1. Lượng bạc, kim loại bạc, 1 lượng bạc xấp xỉ 2.8 đến 10 quan tiền đồng tuỳ vào độ nguyên chất và giá thành của kim loại bạc tại thời điểm lưu thông.
2. Quan tiền bạc, theo giá trị quy ước tương đương, 1 quan bạc = 1 lượng bạc.
3. Lượng vàng, kim loại vàng, 1 lượng vàng xấp xỉ 10 đến 15 lượng bạc tuỳ vào độ nguyên chất và giá thành của kim loại vàng tại thời điểm lưu thông.
III. Công cụ tín dụng: Phiếu hiệu, không thuộc quản lý của triều đình, chỉ sử dụng lưu hành tại các nhà buôn lớn trên toàn quốc.
Cách hoạt động của “phiếu hiệu” như sau:
1. Gửi tiền: Một thương nhân ở Gia Định muốn chuyển 1.000 lượng bạc (quan bạc) ra Thăng Long (Hà Nội). Thay vì mang bạc đi, ông ta sẽ đến một hiệu buôn lớn (còn gọi là ngân hiệu, tiền trang) ở Gia Định và gửi 1.000 lượng bạc vào đó.
2. Nhận phiếu: Hiệu buôn sẽ viết cho ông ta một tấm giấy gọi là “phiếu hiệu”, xác nhận đã nhận số bạc trên. Tấm phiếu này có ký hiệu, con dấu riêng để chống làm giả.
3. Rút tiền: Khi đến Thăng Long, vị thương nhân chỉ cần mang “phiếu hiệu” này đến chi nhánh hoặc đối tác của hiệu buôn đó ngoài Bắc để nhận lại đúng 1.000 lượng bạc (trừ đi một khoản phí nhỏ gọi là “phí thủy cước” hay phí dịch vụ).
Đặc điểm của hệ thống này:
1. Dựa trên “chữ tín”: Toàn bộ hệ thống vận hành dựa vào uy tín (chữ tín) của các hiệu buôn. Nếu một hiệu buôn làm ăn gian dối, họ sẽ mất uy tín và sụp đổ ngay lập tức.
2. Không phải tiền tệ: “Phiếu hiệu” không phải là tiền để lưu thông mua bán ngoài chợ, nó chỉ là một công cụ chuyển tiền, một dạng hối phiếu sơ khai.
3. Phạm vi hẹp: Hệ thống này chỉ hoạt động trong mạng lưới của các nhà buôn lớn và dành cho giới thương nhân, không phổ biến với người dân thường.
…
Trong bài viết Bánh sẽ sử dụng chủ yếu là lượng vàng, quan bạc, quan tiền, tiền, đồng, phiếu hiệu để trình bày, nếu các độc giả cảm thấy khó khăn trong việc theo dõi xin hãy cho mình biết, mình sẽ cân nhắc chuyển đổi về đơn vị tiền tệ giống Trung Quốc cho mọi người dễ hình dung ạ! Cảm ơn các bạn đã theo dõi truyện.