Rời khỏi phòng nhân sự của nhà máy thực phẩm huyện Linh Giang, trên tay Tô Diệp An ôm một bọc vải tạp dề màu xanh lam thơm mùi hồ mới, cùng một cuốn sổ gạo bìa xám có đóng dấu mộc đỏ chót của nhà nước.
Bước ra khỏi cổng sắt lớn, Tô Diệp An ngẩng mặt lên đón lấy những tia nắng vàng ươm hiếm hoi của mùa đông. Gió bấc vẫn thổi lạnh buốt, nhưng trong lòng cô lúc này lại ấm áp và rạo rực một niềm vui khó tả.
Thắng rồi! Vỏ bọc hoàn hảo nhất ở thập niên 70 đã nằm gọn trong tay cô. Từ hôm nay cô không còn là đứa cháu gái ăn bám bị đuổi khỏi nhà, mà là một công nhân viên chức đường đường chính chính, có thu nhập, có tem phiếu, có sự bảo hộ của nhà nước.
Quãng đường đi bộ từ huyện về lại thôn Đại Hà dài hơn chục cây số, đường đất gập ghềnh, nhưng bước chân của Tô Diệp An lại nhẹ bẫng như bay.
Khi bóng dáng căn nhà tranh tồi tàn dưới chân đồi tây hiện ra trong tầm mắt, Diệp An khẽ mỉm cười. Nơi đó tuy rách nát, vắng vẻ nhưng từ ống khói bằng đất sét đang nhả ra những lọn khói mỏng manh. Có người đang đợi cô về.
“Gâu! Gâu!”
Vượng Tài thính tai, nghe tiếng bước chân quen thuộc liền vọt ra khỏi hàng rào dâm bụt, cái đuôi ngắn củn ngoáy tít mù mừng rỡ.
Nghe tiếng chó sủa, Trương thị vội vã chạy từ trong nhà bếp ra. Bà vẫn mặc chiếc áo vá chằng vá đụp, đôi bàn tay sưng cước đang lau vội vào vạt áo. Thấy Tô Diệp An về tới nơi an toàn, bà thở phào nhẹ nhõm, bước thấp bước cao chạy ra đón:
“Tiểu An, con về rồi! Đi cả buổi sáng, trên huyện đông người có ai bắt nạt con không? Có mệt lắm không con?”
Diệp An tiến lại gần, nắm lấy đôi bàn tay thô ráp của mẹ. Khóe mắt cô cay cay nhưng nụ cười trên môi lại vô cùng rạng rỡ. Cô giơ bọc vải xanh và cuốn sổ nhỏ lên trước mặt Trương thị.
“Mẹ, con về rồi. Không ai bắt nạt được con gái mẹ đâu.” Tô Diệp An dịu dàng nói, giọng điệu kiêu hãnh. “Mẹ nhìn xem đây là cái gì?”
Trương thị ngơ ngác nhìn cuốn sổ xám. Tuy bà không biết chữ, nhưng cái dấu mộc đỏ và hình bông lúa in trên bìa sổ thì người nông dân nào thời này cũng rành rẽ. Bà run rẩy đưa tay chạm vào nó: “Đây chẳng phải là sổ gạo của người trên thị trấn sao? Sao con lại có thứ này?”
“Mẹ ơi, con trúng tuyển rồi.” Diệp An nhẹ giọng thông báo, từng chữ rõ ràng.
“Từ bây giờ con chính là công nhân thời vụ của nhà máy thực phẩm huyện Linh Giang. Mỗi tháng lương mười lăm đồng, lại có tem phiếu thực phẩm đầy đủ. Từ nay mẹ con mình không bao giờ phải lo chết đói, chết rét nữa.”
Trương thị sững sờ. Đôi mắt bà mở to, trân trân nhìn cuốn sổ gạo rồi lại nhìn bọc đồng phục xanh lam trên tay con gái.
Công nhân nhà nước? Bát cơm sắt?
Cả cái thôn Đại Hà này, tìm mỏi mắt cũng chỉ đếm trên đầu ngón tay số người được vào biên chế nhà nước. Ngay cả bác cả Tô Kiến Quốc làm trưởng thôn bao năm, nhà cửa khang trang, cũng chưa từng xin nổi cho đứa con nào một chân đánh máy trên xã chứ đừng nói là làm công nhân xưởng thực phẩm trên huyện.
Vậy mà con gái bà, một đứa trẻ vừa ốm dậy, vừa bị gia đình nội hắt hủi đuổi đi mấy hôm trước, hôm nay đã mang về vinh quang tột đỉnh này.
“Trời cao có mắt. Lão Tô ơi, ông trên trời có linh thiêng nhìn xem, con gái ông làm công nhân rồi. Tổ tiên chứng giám.”
Trương thị ôm chầm lấy Tô Diệp An òa khóc nức nở. Những giọt nước mắt này không phải là sự tủi thân, uất ức như những ngày tháng sống dưới đòn roi của bà nội và thím ba mà là những giọt nước mắt của sự giải thoát, của niềm tự hào tột độ. Bao nhiêu oán hận, cực nhọc dồn nén bấy lâu nay dường như tuôn trào ra hết theo tiếng khóc.
Tô Diệp An vỗ nhẹ lưng mẹ, để mặc cho bà khóc giải tỏa. Cô hiểu đối với một người phụ nữ nông thôn cam chịu như Trương thị thì công nhân là một danh xưng thiêng liêng và đổi đời đến nhường nào.
“Được rồi mẹ, đừng khóc nữa, mắt sưng lên lại không đẹp đâu.” Tô Diệp An lấy khăn tay lau nước mắt cho mẹ, bật cười.
“Hôm nay là ngày vui của nhà ta. Chúng ta phải ăn mừng thật linh đình!”
Trương thị gật đầu liên lịa, quệt nước mắt: “Đúng, đúng! Phải ăn mừng. Trong bếp mẹ vừa nấu nồi cơm, để mẹ ra bờ suối xem có mò được con tôm con tép nào không.”
“Không cần mò đâu mẹ, mẹ cứ vào trong nhà trải chiếu đi, để con lo.”
Tô Diệp An đẩy nhẹ mẹ vào nhà, rồi cầm một chiếc giỏ tre, lấy cớ ra ngoài đồi hái rau. Thực chất vừa khuất bóng là cô liền lách mình vào không gian tùy thân.
Mảnh đất đen trong không gian dường như cảm nhận được tâm trạng vui vẻ của chủ nhân nên cây cối phát triển cực kỳ rực rỡ. Đám sâm đất đã trổ hoa tím ngắt một vùng.
Tô Diệp An đi về phía bờ suối linh tuyền. Từ hôm trước cô đã lén thả vài con cá rô phi bắt được ở mương nước vào đây. Uống nước linh tuyền, mấy con cá lớn nhanh như thổi, to bằng hai bàn tay người lớn, vảy bóng loáng, quẫy nước ầm ầm.
Cô bắt một con cá rô béo ngậy, hái thêm một nắm rau cải xanh mướt, một rổ nấm hương mập mạp và lấy nốt tảng thịt sói khô còn lại.
Nửa giờ sau, trong căn nhà tranh xập xệ, một mâm cơm thịnh soạn chưa từng có được dọn ra. Cá rô kho tộ cạn nước thơm lừng mùi tiêu sọ, thịt xào nấm hương nức mũi, canh rau cải ngọt thanh cùng một âu cơm gạo nếp linh tuyền dẻo dính.
Hai mẹ con ngồi bên ánh lửa bập bùng, ăn bữa cơm ngon nhất trong cuộc đời. Trương thị gắp miếng lườn cá mềm ngọt, không xương bỏ vào bát Tô Diệp An, ánh mắt ngập tràn tình yêu thương.
“Tiểu An, sau này đi làm con nhớ phải ngoan ngoãn, nghe lời quản đốc, chịu khó làm việc nhé.” Bà dặn dò.
Diệp An lùa một miếng cơm, mỉm cười gật đầu: “Mẹ cứ yên tâm. Con biết rồi.”
Trương thị cảm thấy bây giờ con gái bà rất giỏi giang và mạnh mẽ. Ánh mắt bà nhìn ra bên ngoài lạnh lẽo rồi lại nhìn căn nhà tranh tuy trống trải nhưng ấm áp tình người, bất giác nói nhỏ:
“Không biết giờ này ở nhà bên đó, bà nội và bác cả con đã nghe tin con trở thành công nhân chưa nhỉ…”
Khóe môi Tô Diệp An cong lên một nụ cười ranh mãnh. Bọn họ chắc chắn đã nghe tin rồi. Cô tin rằng đêm nay ở cái sân gạch nhà họ Tô kia, sẽ có người tức đến mức mất ngủ, nôn ra máu cũng không chừng.
Nhưng mà điều đó đâu liên quan gì tới mẹ con cô chứ. Giờ bọn họ đã chia nhà rồi. Dù bên kia có biết chuyện cũng chẳng làm gì được mẹ con cô.
Bữa trưa thịnh soạn với cá rô kho và thịt sói xào nấm kết thúc trong tiếng cười rạng rỡ của hai mẹ con. Ăn uống no nê, lại thêm tác dụng diệu kỳ của nước linh tuyền, sắc mặt Trương thị hồng hào hẳn lên, đôi bàn tay nứt nẻ sưng cước cũng bắt đầu kéo da non, không còn đau nhức như trước nữa.
Thấy mẹ đã thấm mệt sau những biến cố liên tiếp, Tô Diệp An đỡ bà nằm nghỉ trên chiếc phản gỗ đã được lót thêm một lớp cỏ khô dày cho ấm.
“Mẹ cứ ngủ một giấc đi. Con xách giỏ lên ngọn đồi phía sau nhà xem có mót được ít củi khô hay hái được rau dại gì không. Vượng Tài ở nhà trông nhà nhé.” Tô Diệp An xoa đầu chú chó đen đang nằm lim dim bên bếp lửa, khẽ dặn dò.
Trương thị gật đầu: “Con đi cẩn thận, đừng vào sâu quá kẻo lạc, mùa đông trên núi hay có dã thú lắm.”
Tô Diệp An vâng dạ rồi xách chiếc giỏ tre sờn cũ, cầm theo một cây rựa nhỏ bước ra khỏi nhà.