Hội trường của nhà máy thực phẩm huyện Linh Giang là một căn phòng rộng lợp mái tôn, bên trong kê khoảng hai mươi chiếc bàn gỗ dài đã sờn tróc lớp sơn nâu. Bầu không khí tĩnh lặng đến mức có thể nghe rõ tiếng gió bấc thổi rít qua khe cửa sổ kính vỡ.
Hai mươi thí sinh nữ tản ra ngồi vào chỗ. Trên bục cao, đồng chí Lý cẩn thận phát từng tờ giấy thi nhám xịt, được in hãy còn mùi mực nồng nặc. Cùng gác thi với ông hôm nay còn có một người đàn ông trung niên mặc áo đại cán màu xám tro, gương mặt nghiêm nghị, đôi lông mày nhíu chặt. Đó là phó giám đốc phụ trách nhân sự của nhà máy, đồng chí Vương. Sự có mặt của ông cho thấy đợt tuyển dụng này rất được nhà máy xem trọng.
“Thời gian làm bài là 45 phút. Đề thi gồm hai phần: toán học ứng dụng và tự luận. Bắt đầu làm bài!” Tiếng đồng chí Lý dõng dạc vang lên.
Tô Diệp An ngồi ở dãy bàn thứ ba, ngay ngắn và tĩnh lặng. Khác với những cô gái xung quanh đang cúi gằm mặt, toát mồ hôi hột ngay khi vừa đọc đề, Tô Diệp An giữ tư thế thẳng lưng, tay cầm bút máy vô cùng tao nhã. Cử chỉ của cô nhẹ nhàng, thanh thoát tựa như một cô tiểu thư khuê các đang chuẩn bị chép một bài thơ đường luật, chứ không hề có vẻ khúm núm của người đi xin việc.
Cô lướt mắt qua đề bài. Khóe môi Tô Diệp An khẽ nhếch lên một nụ cười nhạt đến mức gần như không thể thấy.
Đề thi thập niên 70 quả nhiên rất thực tế.
Phần toán gồm ba bài: Tính tỷ lệ hao hụt bột mì và đường kính khi làm ra 100 cân bánh quy. Tính toán bảng phân bổ tem phiếu lương thực cho một tổ sản xuất 15 người và một bài toán đố về quản lý hàng tồn kho.
Phần tự luận chỉ có một câu duy nhất: “Đồng chí hiểu thế nào về vai trò và trách nhiệm của một công nhân thực phẩm trong công cuộc xây dựng xã hội chủ nghĩa?”
Đối với những cô gái nông thôn thập niên 70, phần lớn chỉ học hết cấp một, cấp hai, đề toán này thực sự là một ma trận rắc rối.
Tô Mỹ Hoa ngồi ở bàn chéo phía trên Diệp An, lúc này đang cắn nát cả nắp bút. Dì Trần quả thực có phím trước cho cô ta vài dạng toán cộng trừ, nhưng vào đến đề thi thật, nhìn thấy đống phân số, tỷ lệ phần trăm và khái niệm hao hụt, chữ nghĩa trong đầu Tô Mỹ Hoa cứ bay đi đâu hết. Cô ta vò đầu bứt tai, lén lút nhìn quanh quất muốn quay cóp nhưng bị ánh mắt sắc lẹm của phó giám đốc Vương quét qua liền rụt cổ lại như rùa.
Trái ngược hoàn toàn với sự chật vật đó, Tô Diệp An bắt đầu hạ bút.
Bút máy lướt trên mặt giấy sột soạt, đều đặn như một bản nhạc. Với đầu óc của một người hiện đại, lại từng có kinh nghiệm làm việc văn phòng và đầu tư tài chính, mấy bài toán tỷ lệ phần trăm này cô chỉ nhẩm trong đầu 3 giây là ra kết quả. Nhưng để không gây nghi ngờ, cô vẫn trình bày các bước giải vô cùng rõ ràng, logic. Thậm chí, ở bài toán quản lý kho, cô còn vẽ thêm một cái bảng kẻ ô gọn gàng, chia cột rành mạch, một kỹ năng trình bày văn bản tiêu chuẩn mà thời đại này hiếm ai biết.
Sang phần tự luận, Diệp An không viết những lời sáo rỗng hô hào khẩu hiệu. Cô dùng lời lẽ súc tích, lập luận sắc bén, nhấn mạnh vào việc đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm là bảo vệ sức khỏe nhân dân, tối ưu hóa nguyên liệu là tiết kiệm tài sản quốc gia.
Nét chữ của cô hiện lên trên giấy thi nhám xịt như phượng múa rồng bay. Từng chữ tròn trịa, thanh thoát, nết na nhưng lực bút lại rất dứt khoát, mang đậm cốt cách của một người có hàm dưỡng và học thức uyên thâm.
Đúng 15 phút sau khi tính giờ.
Trong khi mọi người vẫn đang loay hoay với bài toán thứ hai, Tô Diệp An nhẹ nhàng đóng nắp bút máy cái cạch. Cô đứng lên, dùng hai tay nâng bài thi, bước những bước điềm đạm lên bục bục giảng.
“Báo cáo giám thị, tôi nộp bài.” Giọng nói trong trẻo vang lên phá vỡ bầu không khí tĩnh lặng.
Cả hội trường sửng sốt ngẩng đầu. Tô Mỹ Hoa há hốc mồm, chiếc bút rơi cạch xuống mặt bàn.
Mới 15 phút? Con ranh đó nộp giấy trắng à? Tô Mỹ Hoa mắng thầm trong bụng, nhếch mép cười đắc ý. Rõ ràng là mù chữ, vào ngồi một lúc chán quá nên nộp bài rút lui rồi!
Đồng chí Lý đẩy gọng kính, nhíu mày nhìn Tô Diệp An: “Cô gái, thời gian còn rất nhiều, đừng bỏ cuộc sớm như vậy. Mới 15 phút, cô không làm được thì cứ ngồi suy nghĩ thêm đi.”
Phó giám đốc Vương ngồi bên cạnh cũng tỏ vẻ thất vọng ra mặt. Bọn trẻ thời nay đúng là thiếu tính kiên nhẫn.
Tô Diệp An mỉm cười nhã nhặn, khẽ gật đầu: “Cảm ơn hai đồng chí đã nhắc nhở. Nhưng tôi đã kiểm tra lại bài hai lần rồi ạ. Mọi người cứ tiếp tục làm việc, tôi xin phép ra ngoài trước kẻo ảnh hưởng các thí sinh khác.”
Nói xong, cô nhẹ nhàng đặt tờ giấy thi lên bàn, hơi cúi đầu chào rồi thong thả xoay người bước ra cửa. Bóng lưng thẳng tắp, phong thái thong dong tự tại như bước ra từ một bức tranh thủy mặc.
Đồng chí Lý thở dài, định bụng cầm tờ giấy thi của Diệp An úp xuống xấp bài nộp để trống. Thế nhưng, khi ánh mắt ông vừa vô tình lướt qua mặt giấy, cánh tay ông bỗng khựng lại giữa không trung.
“Cái, cái gì thế này?”
Ông vội vàng cầm tờ giấy thi lên, đẩy sát kính cận vào mắt, miệng lẩm bẩm đọc. Đôi mắt sau tròng kính ngày càng mở to, nét mặt từ ngạc nhiên chuyển sang sững sờ, rồi kích động.
“Đồng chí Lý, có chuyện gì mà mất bình tĩnh vậy?” Phó Giám đốc Vương nhíu mày hỏi nhỏ.
“Phó giám đốc, ngài xem bài thi của cô gái vừa rồi đi. Nét chữ này và cả cách giải toán này nữa.” Bàn tay đồng chí Lý hơi run rẩy, đưa tờ giấy thi sang.
Phó giám đốc Vương cầm lấy. Vừa liếc nhìn, lưng ông lập tức thẳng tắp.
Một bài thi sạch sẽ không tì vết! Không có một nét gạch xóa. Nét chữ thanh tao, kiên định như in. Nhưng đáng kinh ngạc hơn là nội dung. Ba bài toán được giải bằng phương pháp ngắn gọn, chính xác tuyệt đối, kết quả không sai một dấu thập phân. Thậm chí cái bảng phân bổ tồn kho cô kẻ còn rành mạch và dễ hiểu hơn cả sổ sách của kế toán trưởng nhà máy!
Ánh mắt phó giám đốc Vương trượt xuống phần tự luận. Đọc những dòng lập luận sắc sảo về tối ưu hóa nguyên liệu và tiết kiệm tài sản quốc gia, ông vô thức vỗ mạnh tay xuống đùi cái đét.
“Tuyệt vời! Viết hay lắm! Một cô gái trẻ mà có tư duy quản lý và tầm nhìn sâu sắc thế này, thật sự là nhân tài hiếm có!” Phó giám đốc Vương kích động thì thầm, ánh mắt sáng rực như bắt được vàng. Ông vội ngẩng lên nhìn ra cửa, nhưng bóng dáng của Tô Diệp An đã khuất sau hàng cây xà cừ.
Dưới bục, Tô Mỹ Hoa thấy hai vị giám khảo xì xào rồi đập bàn, trong lòng càng thêm đắc ý. Chắc chắn là con ranh Diệp An viết bậy bạ vẽ bùa lên giấy thi khiến lãnh đạo tức giận rồi. Đúng là đáng đời! Chuyến này cái suất công nhân của nhà máy chắc chắn sẽ thuộc về cô ta!
Tô Mỹ Hoa hưng phấn cúi xuống, cắn răng chép đại vài con số linh tinh vào bài thi của mình, trong đầu là viễn cảnh mình mặc áo công nhân xanh lam lượn lờ trước mặt mẹ con Diệp An để lên mặt.
Thế nhưng cô ta không hề biết cái ghế mà mình đang nhắm tới đã bị Tô Diệp An đặt gạch bằng một cú áp đảo trí tuệ tàn nhẫn và hoàn mỹ nhất.