Buổi sáng, trong phòng làm việc tạm của nhóm nghiên cứu vẫn còn mùi gỗ từ những thùng thiết bị mới mở. Tiến sĩ Lê Minh Châu đặt hai miếng thép lên bàn trước mặt Minh. Một miếng sáng màu, lấy từ kho Bình An. Miếng còn lại phủ những vết rỗ đen, mép dưới mỏng đến mức hơi cong lên.
Bà đẩy miếng thép hỏng về phía anh:
“Cửa của một điểm trú mưa trong thành phố. Người ở đó đã phải chuyển đi sau trận mưa vừa rồi.”
Minh cầm nó lên:
“Cửa bị thủng?”
Tiến sĩ Châu lắc đầu:
“Nước chảy theo cầu thang xuống trước khi cửa hỏng. Họ có mái bê tông, có máy phát điện, nhưng không giữ được nước mưa ở bên ngoài.”
Bà cho anh xem ảnh chụp tại hiện trường. Những bậc thang ngập nước xám. Vài chiếc giường gấp được dựng lên cao, chăn màn chất vội trên bàn. Từ sau đêm hai người mắc kẹt dưới mái hiên đối diện Bình An, Minh đã mong thành phố có thêm những nơi trú mưa. Bức ảnh khiến anh hiểu rằng mở được cửa cho người ta vào chỉ là bước đầu.
Tiến sĩ Châu cất máy tính bảng:
“Ông Khánh muốn chúng ta xem một điểm khác trước khi họ đưa dân vào. Tôi cũng muốn mang mẫu ở đó về kiểm tra.”
Tòa nhà họ đến nằm cách Bình An vài con phố. Bên ngoài, công nhân thành phố đang khuân giường gấp xuống tầng hầm. Ông Khánh đợi họ dưới mái sảnh, tay áo xắn quá khuỷu.
Ông dẫn cả nhóm xuống đường dốc:
“Nơi này chứa được vài trăm người. Chúng tôi đã đưa máy phát điện và nước uống tới. Nếu kiểm tra xong, tuần này có thể mở cửa.”
Tầng hầm rộng, đèn tạm treo dọc các cột bê tông. Một bên nền nhà xếp những thùng nước còn niêm phong; bên kia, các dãy giường được buộc thành từng chồng. Không khí có mùi xi măng ẩm và dầu máy. Minh nhìn quanh một vòng rồi thấy tiến sĩ Châu ngồi xuống cạnh chân đường dốc.
Ở đó có một vệt bùn khô rất mảnh, kéo dài đến gần cánh cửa kim loại.
Bà hỏi nhân viên kỹ thuật:
“Vệt này có từ trận mưa trước?”
Anh ta đáp:
“Vâng. Nước chỉ tới cửa rồi rút.”
Tiến sĩ Châu nhìn lên mặt đường phía trên:
“Thử lại đi.”
Nhóm kỹ thuật dẫn nước từ bồn chứa tầng trệt ra vỉa hè. Dòng nước đầu tiên trườn chậm trên mặt đường, vòng qua miệng cống rồi men theo một gờ nhựa vá. Nó đổ xuống đường dốc, tụ lại trước cửa tầng hầm. Chỉ vài phút sau, một vệt ẩm đã hiện ra bên trong chân cửa.
Người công nhân đứng gần đó lập tức đi lấy bao cát. Tiến sĩ Châu chờ họ ghi lại đường nước rồi mới bảo khóa vòi.
Bà chỉ về phía miệng cống:
“Phải xử lý từ trên đường. Nếu chỉ chặn ở cửa, mưa lớn sẽ dồn nước xuống đây. Sau khi sửa, các anh cần thử lại cả đường dốc lẫn hai cầu thang bộ.”
Ông Khánh nhìn những chiếc giường đã chuẩn bị sẵn, nét mặt nặng đi. Ông quay sang nhân viên phụ trách:
“Chưa đưa người vào. Kiểm tra những điểm trú khác theo cách này trước khi công bố địa chỉ.”
Nhân viên vội ghi lại. Minh biết quyết định ấy sẽ làm chậm việc mở thêm chỗ trú, nhưng không ai trong tầng hầm phản đối. Vệt nước dưới cửa vẫn còn đó, rõ ràng hơn mọi lời giải thích.
Trước khi trở về Bình An, tiến sĩ Châu lấy mẫu nước từ điểm thử và xin mang theo miếng thép của cánh cửa. Minh nhìn hộp đựng mẫu bà cầm trên tay, chợt nghĩ đến tòa nhà hai tầng nhóm nghiên cứu đang sử dụng. Sáng nay, những chiếc hộp như thế vẫn phải đặt cạnh bàn làm việc và thùng thiết bị chưa dọn xong.
Trong xe, anh hỏi bà:
“Nếu nghiên cứu lâu dài, tòa nhà hiện tại cần thay đổi những gì?”
Tiến sĩ Châu có vẻ bất ngờ, nhưng bà trả lời ngay:
“Chúng tôi cần một phòng nhận mẫu riêng. Mẫu lấy ngoài mưa không nên đi thẳng qua nơi mọi người làm việc. Cần chỗ rửa dụng cụ, chỗ lưu mẫu và một phòng khô cho thiết bị đo. Tầng trên có thể dùng để ghi chép, họp và đối chiếu kết quả.”
Minh hỏi tiếp:
“Còn chỗ ở?”
Bà nhìn anh:
“Người nhà của nhóm đầu tiên đang trên đường tới. Tôi muốn họ ở cùng khu dân cư. Nếu phòng thí nghiệm và nơi ở tách ra, mọi người sẽ dễ sinh hoạt hơn.”
Minh gật đầu. Thành phố đã đưa vật tư và con người tới theo thỏa thuận. Anh cũng nên chuẩn bị cho họ một nơi làm việc đúng nghĩa.
Khi xe về đến Bình An, thầy Thành đang kiểm tra hồ sơ của một nhóm mới tới sớm hơn lịch hẹn. Mười bảy người ngồi trong khu chờ, hành lý chất gọn bên chân ghế. Một bé gái ngủ trên vai mẹ; người đàn ông lớn tuổi cạnh đó đặt chiếc nạng tựa sát tường.
Thầy Thành đưa Minh tập giấy:
“Họ đã đăng ký từ trước. Khu phía đông còn đủ phòng. Bác sĩ đang xem cho những người đi đường mệt.”
Minh lật qua danh sách. Sau khi nhóm này được tiếp nhận, dân số Bình An sẽ từ 791 lên 808 người. Nhưng phía sau tập hồ sơ mỏng ấy còn một danh sách dài hơn: nhóm nghiên cứu và người nhà tiếp tục tới trong chiều nay, cùng những cư dân đã được hẹn nhập căn cứ. Chính quyền giúp sắp xếp xe cho một số gia đình ở các khu nhà bị mưa làm hư hại. Nếu tất cả đến đủ, tổng số người mới trong ngày sẽ là 209.
Minh nói với thầy Thành:
“Anh bố trí mười bảy người này vào ở trước. Sau đó cùng anh Nam kiểm tra khu đất phía đông. Chúng ta không đủ phòng cho cả đoàn chiều nay.”
Thầy Thành đáp:
“Anh Nam đang đo lại khu đất. Tôi sẽ gọi anh ấy tới.”
Minh đưa tiến sĩ Châu đến tòa nhà hai tầng. Bên trong, một nhà nghiên cứu đang cúi người lắp giá đỡ thiết bị, người khác phải chuyển một thùng mẫu sang góc phòng để lấy lối đi. Ánh nắng qua cửa kính chiếu lên những chiếc bàn đặt tạm; căn phòng đủ rộng, nhưng mọi việc vẫn phải nhường chỗ cho nhau.
Tiến sĩ Châu dẫn Minh đi từ cửa chính đến cầu thang, chỉ từng vị trí bà vừa nói trên xe. Bà muốn mẫu từ bên ngoài được đưa vào một phòng gần cửa, xử lý xong mới chuyển sang khu đo đạc. Tầng trên cần yên tĩnh để ghi chép; những cuộc họp với người của Bình An và thành phố cũng nên có phòng riêng.
Minh nghe xong mới mở giao diện quản lý căn cứ. Trên bản đồ, tòa nhà hiện ra giữa khu dân cư và kho vật tư. Anh chọn công trình, đối chiếu phần có thể chỉnh sửa với nhu cầu của nhóm nghiên cứu. Vật tư thành phố vừa giao đã được đưa vào kho; anh kiểm tra số lượng cần dùng, rồi xác nhận phương án cải tạo.
Lớp ánh sáng quen thuộc lan dọc theo các bức tường. Những người trong nhà đã được báo trước nên đứng ngoài sân cùng Minh. Sau tấm bảo vệ của Bình An, họ nhìn cửa sổ tầng một đổi vị trí, một lối vào bên hông tòa nhà dần thành hình. Bên trong vang lên những tiếng động trầm, đều, như có ai đang xây tường sau lớp ánh sáng ấy.
Khi việc chỉnh sửa hoàn tất, tiến sĩ Châu là người bước vào đầu tiên.
Ngay cạnh cửa bên hông là phòng nhận mẫu, có bồn rửa và chỗ đặt các hộp mang từ ngoài căn cứ về. Một cánh cửa khác dẫn sang khu làm việc chính; các bàn và thiết bị không còn chắn lối đi. Tầng trên được chia thành phòng ghi chép và một phòng họp nhìn xuống sân. Tòa nhà vẫn giữ dáng vẻ cũ từ bên ngoài, nhưng bên trong đã thành một nơi có thể làm việc lâu dài.
Một nhà nghiên cứu đi theo bà dừng trước phòng nhận mẫu. Anh nhìn chiếc hộp còn cầm trên tay, rồi bật cười:
“Cuối cùng tôi cũng biết đặt cái này ở đâu.”
Tiến sĩ Châu đặt mẫu nước lấy tại tầng hầm lên bàn. Bà kiểm tra bồn rửa, nhìn qua cửa sang khu đo đạc rồi quay lại Minh:
“Như thế này chúng tôi có thể bắt đầu kiểm tra mẫu tử tế. Cảm ơn anh.”
Minh nhìn những người đang chuyển thiết bị về đúng phòng:
“Các chị cứ làm việc. Nếu thiếu thứ gì cần thiết, nói với tôi và thầy Thành để cùng xem.”
Rời tòa nhà nghiên cứu, Minh đi thẳng tới khu phía đông. Trần Hoàng Nam đã căng dây đánh dấu trên khoảng đất cạnh dãy nhà ở. Dưới tấm bảo vệ, vài cư dân đang chuyển chăn đệm ra phơi; tiếng trẻ nhỏ chơi đùa vọng từ khoảng sân gần nhà ăn. Giữa những âm thanh ấy, khu đất còn trống trông rộng rãi, nhưng Nam đã tính sẵn phần phải chừa cho đường đi và các công trình sau này.
Nam mở bản vẽ cho Minh xem:
“Nếu xây ở đây, người mới có thể dùng khu sinh hoạt hiện tại. Tôi giữ khoảng đất phía sau để sau này mở rộng tiếp.”
Minh đối chiếu bản vẽ với số phòng trống thầy Thành vừa báo. Anh chọn công trình nhà ở trên giao diện, kiểm tra lượng vật tư còn lại sau khi chỉnh sửa tòa nhà nghiên cứu rồi xác nhận xây dựng.
Mọi người lùi khỏi khu vực đã đánh dấu. Ánh sáng của hệ thống trải xuống bãi cỏ thấp, làm những đường viền công trình hiện lên giữa sân. Tường, cửa và các ô cửa sổ dần thành hình. Khi ánh sáng tắt, Nam cùng người phụ trách khu dân cư vào kiểm tra từng phòng, nước và điện trước khi cho chuyển chăn đệm tới.
Công trình mới giúp Bình An có thêm chỗ ở, nhưng buổi chiều vẫn không hề thong thả.
Những chuyến xe đầu tiên nối nhau tới cổng. Người của thầy Thành đối chiếu hồ sơ, bác sĩ Đức kiểm tra những người mệt sau chuyến đi, rồi nhân viên dẫn từng gia đình về phòng. Trong đoàn có người nhà của nhóm nghiên cứu. Tiến sĩ Châu rời phòng thí nghiệm ra đón họ; vừa thấy bà, một đứa trẻ kéo vali chạy nhanh hơn người lớn, đến gần mới chậm lại vì chiếc bánh xe mắc vào khe sân.
Bà cúi xuống gỡ bánh xe, quay sang Minh:
“Họ đi đường vòng nên tôi cứ sợ không kịp tới trước mưa.”
Minh nhìn lên mái vòm:
“Vào được rồi. Chị đưa mọi người nhận phòng trước đi.”
Ngoài căn cứ, mây xám đã che gần hết con phố. Bên trong, nhà ăn chuẩn bị thêm bữa tối, những tấm chăn mới được chuyển liên tục từ kho sang khu ở. Thầy Thành đi lại giữa bàn tiếp nhận và các dãy nhà, trên tay là tập danh sách dày thêm những dấu xác nhận. Minh phụ ông kiểm tra số người đã vào, rồi quay sang khu phía đông mỗi khi có một nhóm cần chỗ ở.
Đến lúc giọt mưa đầu tiên chạm vào mặt ngoài tấm bảo vệ, chuyến xe cuối cùng cũng qua cổng. Người phụ trách an ninh kiểm tra lại lòng xe, đóng cổng rồi báo không còn ai ở ngoài. Những người mới tới đứng dưới mái vòm nhìn mưa đổ xuống phía bên kia ranh giới; vài người vẫn nắm chặt quai túi, như chưa tin mình có thể thong thả đi về phòng.
Đêm xuống, thầy Thành mang danh sách đã đối chiếu xong tới tìm Minh. Ông chỉ vào dòng cuối:
“Nhóm mười bảy người buổi trưa, các nhà khoa học, người nhà họ và những cư dân đến trong chiều nay đều đủ. Tổng cộng 209 người mới. Không còn ai ở khu chờ.”
Minh mở bảng trạng thái.
[Dân số Căn cứ Bình An: 1.000.]
Anh nhìn con số ấy một lúc. Điều kiện dân số của nhiệm vụ [Thành Trấn Sơ Khai] đã đạt, nhưng Minh chưa đóng giao diện ngay. Trong một ngày, Bình An có thêm một tòa nhà nghiên cứu chính thức, một công trình nhà ở và hơn hai trăm con người cần được chăm lo từ sáng mai trở đi.
Từ phía nhà ăn vọng ra tiếng bát đũa và tiếng một người gọi đứa trẻ quay lại lấy áo khoác. Xa hơn, đèn vẫn sáng trong phòng thí nghiệm; tiến sĩ Châu cùng đồng nghiệp đã bắt đầu ghi lại kết quả thử nước ở tầng hầm. Mưa axit tiếp tục phủ lên thành phố bên ngoài tấm bảo vệ.
Thầy Thành đứng cạnh Minh:
“Đủ một nghìn người rồi?”
Minh khép bảng trạng thái, nhìn những ô cửa sổ vừa sáng lên ở khu nhà phía đông:
“Đủ rồi. Ngày mai mình kiểm tra lại toàn bộ nước, điện và chỗ ở. Có người vào được hôm nay thì cũng phải sống ổn ở đây những ngày sau.”