Đã hơn một canh giờ lội bộ qua núi, khi đoàn người dừng lại trước miệng hang, không ai nói được lời nào.
Rộng. Rộng hơn tất cả những gì họ hình dung.
Vòm đá cao vút, nền hang bằng phẳng, không khí bên trong mát lạnh mà không ẩm. Ánh sáng cuối chiều lọt vào qua cửa hang, trải dài thành một vệt vàng nhạt trên mặt đất. Không ai ngờ giữa núi sâu lại có nơi như vậy.
Chưa kịp thở phào, mọi người đã tản ra làm việc. Không cần ai điều phối, từng nhà tự biết phần mình: dọn dẹp góc riêng, phân chỗ ngủ, sắp xếp đồ đạc vào nơi khô ráo. Tiếng trẻ con ríu rít, tiếng chân người lạo xạo trên nền đá, tiếng gia súc kêu ở phía ngoài hòa vào nhau thành thứ âm thanh kỳ lạ, vừa hỗn độn vừa ấm áp.
Nãi nãi đứng giữa hang, giọng bà vững vàng như thuở ở nhà: “Rải thuốc xung quanh. Không để côn trùng bò vào.” Mọi người lập tức làm theo, thuốc được rắc quanh cửa hang, quanh các góc khuất, dọc theo những vết nứt trên vách đá.
Gia súc được dắt vào sau cùng. Nhà Diệp Thanh có hai con la, nhà nhị tẩu một con trâu, nhà trưởng thôn một la một bò, hai nhà còn lại mỗi nhà một con la. Số lượng không ít, nhốt riêng từng nhà sẽ lộn xộn và khó canh giữ. Cuối cùng mọi người thống nhất buộc chung một chỗ ngay bên hông hang, dễ quan sát, dễ bảo vệ. Trong núi sâu, gia súc chính là mạng sống, không ai dám bất cẩn.
Khi mọi thứ tạm ổn, gia gia cùng trưởng thôn gọi người lớn lại ngồi thành vòng. Lửa chưa được nhóm, ánh sáng le lói từ ngoài cửa hang hắt vào, đủ để nhìn thấy mặt nhau.
Trưởng thôn lên tiếng trước, giọng chậm rãi như người đã nghĩ kỹ từ lâu: “Tình hình hạn hán, ai cũng rõ. Ở lại cũng bị trưng binh. Nước trong thôn đã sắp cạn. Chúng ta không thể không đi.”
Gia gia tiếp lời, giọng trầm hơn: “Phía Bắc, giặc Ngô đang xâm chiếm. Nếu biên quan thất thủ, quân giặc sẽ tràn xuống. Thôn ta không tránh khỏi.” Ông dừng lại, nhìn quanh một lượt: “Ai có hướng đi khác, nói ra, mọi người cùng bàn.” Rồi ông quay sang Tam thúc: “Lão tam, nói lại những gì con biết.”
Tam thúc gật đầu, lần lượt kể lại tin tức nghe được từ học đường. Triều đình rối loạn, ngoại giặc xâm lấn, các thế lực trong cung tranh quyền lẫn nhau, tướng giỏi bị hãm hại, biên quan như rắn mất đầu.
Nghe xong, cả vòng người im lặng. Không ai ngờ tình hình lại nghiêm trọng đến vậy.
Đúng lúc đó, Lý thị bật cười nhạt, tiếng cười nghe khó chịu trong không khí nặng nề: “Có gì đâu mà lo. Chúng ta chỉ cần trốn vài hôm, đợi quan binh bắt lính đủ rồi về thôn là xong. Vùng núi này, giặc nào thèm để ý.”
Gia gia nhìn bà ta. Không giận, chỉ lạnh nhạt: “Nếu nhà Bình lão không muốn đi, cũng được. Tin tức chưa chắc đã sai, nhưng cũng chưa chắc đã đúng.” Ông ngừng lại một nhịp. “Đêm nay, mọi người tự suy nghĩ. Sáng mai quyết định.”
Cha mẹ đại tẩu trao nhau một cái nhìn rồi lên tiếng: “Nhà thông gia đi đâu, chúng tôi theo đó. Con trai chúng tôi lanh lẹ, ông cứ sai bảo.”
Trưởng thôn cũng gật đầu, giọng thành thật: “Chúng ta là bạn nối khố. Tôi tin ông. Dù khó khăn đến đâu, tôi cũng đi. Không thể để con cháu chết oan dưới tay giặc.”
Gia gia khẽ gật, ánh mắt quét qua hai nhà còn lại.
Triệu Đại chậm rãi: “Ngày mai chúng tôi sẽ trả lời. Còn phải bàn thêm trong nhà.”
Bình lão thở dài, giọng mệt mỏi: “Chúng tôi ở lại. Tuổi đã lớn, không muốn kéo chân mọi người. Chờ xem tình hình rồi tính.”
Không ai nói thêm. Sự trầm mặc rơi xuống như tấm vải dày phủ lên cả vòng người.
Gia gia đứng dậy, kết thúc gọn: “Đã quyết định đi thì phải chuẩn bị.” Ông nhìn các nam nhân: “Đi chặt tre. Đào hố. Đặt bẫy quanh hang. Bảo vệ người và gia súc.”
Mọi người đứng dậy không chần chừ. Ai cũng từng sống gần núi, những việc này không xa lạ.
Bẫy hố được đào sâu một đến hai mét, dưới đáy cắm cọc nhọn, bên trên phủ cành khô lá mục ngụy trang như mặt đất thường. Bẫy đập dùng khúc gỗ nặng kê bằng que chống, đặt mồi phía dưới, chỉ cần chạm nhẹ là rơi xuống. Bẫy dây treo uốn cành cây dẻo buộc thòng lọng, gắn ngay đường thú hay đi. Bẫy kẹp đặt nơi có dấu chân, dẫm phải là lập tức bật lên.
Từng chiếc bẫy, từng cái hố, cả khu vực quanh hang dần trở thành một vòng phòng thủ thầm lặng. Mọi người đều làm dấu lại cẩn thận để không ai vô tình dẫm trúng. Gia gia dặn thêm, giọng nghiêm: thú trong núi sâu mùa hạn hán này hay ra ngoài kiếm ăn hơn bình thường, ai không có việc thì không ra ngoài, đặc biệt là trẻ con.
Trời tối dần. Ánh hoàng hôn len lỏi qua tán cây rừng, đổ xuống một màu vàng rực rồi tắt lịm. Trong hang, người người vẫn làm việc. Không ai than mệt.