Thẩm gia ở gian trong, còn bốn mươi ba phạm nhân bị áp giải từ Giang Nam tới chen chúc ở gian ngoài. Bức tường đất ngăn giữa hai gian đã sập mất một khoảng, bởi vậy mọi âm thanh bên kia đều có thể truyền sang rõ mồn một.
Có tiếng người khóc khe khẽ. Có người ho mãi không dứt, từng cơn dữ dội đến mức tưởng như muốn ho cả phổi ra ngoài.
Đáng nghe nhất vẫn là tiếng trẻ con kêu đói.
Ban đầu còn nghe được vài tiếng yếu ớt, nhưng chẳng bao lâu sau, ngay cả tiếng khóc cũng im bặt.
Tô thị ôm Thẩm Chiêu Nguyệt trong lòng, sắc mặt từ đầu đến cuối đều nặng nề. Bà im lặng rất lâu, cuối cùng vẫn không nhịn được gọi khẽ: “A Ninh.”
Thẩm Chiêu Ninh quay sang: “Mẫu thân?”
Tô thị nhìn về phía bức tường đất ngăn giữa hai gian, chần chừ một lát mới nói: “Những người bên kia… cũng chẳng khác nhà chúng ta là bao. Người già, trẻ nhỏ, cả nhà bị áp giải đi cùng nhau.”
Bà ngừng lại. Tiếng một đứa trẻ yếu ớt vọng sang từ bên kia khiến mắt Tô thị đỏ lên, bà khẽ nói: “Mẫu thân biết nhà mình bây giờ cũng khó khăn. Nhưng mấy đứa trẻ ấy…”
Phần còn lại, bà không nói tiếp.
Triệu ma ma ngồi gần đó nghe vậy thì thở dài: “Phu nhân, người mềm lòng, lão nô hiểu. Nhưng nhà mình chỉ còn chút lương thực ấy, tám miệng ăn đã phải tính từng bữa, lấy đâu ra phần dư mà cứu người ngoài?”
Tô thị im lặng, bà biết Triệu ma ma nói không sai. Nếu vẫn còn là Thẩm phu nhân ngày trước, gặp cảnh này bà nhất định sẽ sai người mở kho phát cháo. Nhưng bây giờ chính bà cũng là phạm nhân lưu đày, đến miếng ăn của con cái còn phải nhờ con gái tìm cách lo liệu.
Muốn cứu người, nào phải chỉ cần có lòng là đủ.
Thẩm lão thái thái từ đầu vẫn ngồi im, bỗng chống mạnh đầu gậy xuống đất một tiếng.
Mọi người trong gian nhà lập tức nhìn sang.
Bà nhìn Tô thị, chậm rãi gọi: “Con dâu cả.”
Tô thị vội ngẩng đầu.
Giọng Thẩm lão thái thái đã già nua, nhưng từng lời đều rõ ràng: “Năm xưa, lúc phụ thân con làm tri châu ở Hồ Châu, nơi ấy từng gặp một trận đói lớn. Ông ấy có nói với ta một câu, ta nhớ mãi đến tận bây giờ.”
Bà dừng một chút, ánh mắt dường như xuyên qua căn nhà chứa củi tối tăm mà trở về những năm tháng đã xa: “Ông ấy nói, người sống mới là quan trọng. Chỉ cần người còn sống thì mọi chuyện đều còn hy vọng. Người chết rồi, tất cả cũng hết.”
Trong nhà im phăng phắc.
Một lúc sau, Thẩm lão thái thái mới quay sang nhìn cháu gái. Ánh mắt bà vẫn đục mờ, nhưng lại bình thản lạ thường: “A Ninh, con là đứa có chủ ý. Con đường phía trước phải đi thế nào, tổ mẫu nghe con.”
Thẩm Chiêu Ninh im lặng nhìn bà. Nàng hiểu ý của tổ mẫu, cũng hiểu những lời mẫu thân vừa nói.
Nhưng hơn hết, nàng biết mình đang có thứ mà tất cả những người ở trạm dịch này cần nhất.
Lương thực.
Một lúc lâu sau, Thẩm Chiêu Ninh đứng dậy, phủ những vụn rơm bám trên vạt áo.
Tô thị ngẩn ra, vội hỏi: “A Ninh, con định đi đâu?”
Thẩm Chiêu Ninh đã bước đến cửa. Nghe vậy, nàng dừng chân, ngoảnh lại nhìn người nhà.
Ngoài bức tường đổ nát, tiếng ho và những tiếng rên vì đói vẫn vọng sang từng chập.
Nàng bình tĩnh nói: “Bốn mươi ba người bên kia không thể chết ở đây.”
Dứt lời, Thẩm Chiêu Ninh đẩy cửa. Gió lạnh lập tức ùa vào, cuốn tung mấy cọng rơm dưới chân. Nàng bước thẳng vào màn đêm.
Trời vừa tờ mờ sáng, đoàn người đã bị thúc giục lên đường.
Thẩm Chiêu Ninh đi giữa hàng người dài bị nối với nhau bằng xiềng sắt. Một tay nàng khẽ áp lên vạt áo, đầu ngón tay chạm phải hai miếng bánh cứng giấu sát bên trong.
Đêm qua, nhân lúc đống lửa sau bụi cây chưa tắt hẳn, nàng đã lấy một ít bột mì và muối từ hệ thống, nhào thành hai chiếc bánh nhỏ. Không có thời gian làm cầu kỳ, nàng chỉ cán thật mỏng rồi áp xuống đáy nồi nóng cho chín. Mỗi chiếc chỉ lớn bằng lòng bàn tay, chẳng đáng là bao, nhưng giữa cảnh đói rét thế này, chừng ấy cũng đủ giúp người già trẻ nhỏ có thêm chút sức.
Đi được chừng một khắc, đoàn người vòng qua một con dốc đất khuất gió. Trương Nhị Ngưu đang đi phía trước, lớn tiếng giục những người chậm chân; Lý Thiết Trụ lại áp cuối đoàn, bởi vậy quãng giữa nhất thời có phần lơi lỏng.
Thẩm Chiêu Ninh nghiêng người lại gần tổ mẫu, thấp giọng nói: “Tổ mẫu, người xòe tay ra.”
Thẩm lão thái thái không hỏi gì, chỉ lặng lẽ đưa bàn tay run rẩy ra.
Thẩm Chiêu Ninh nhân lúc không ai chú ý, nhét một chiếc bánh vào lòng bàn tay bà rồi khẽ dặn: “Tổ mẫu ăn từ từ thôi, cẩn thận kẻo nghẹn.”
Những ngón tay già nua lập tức khép lại. Thẩm lão thái thái cúi nhìn vật trong tay, môi khẽ động nhưng không nói gì, chỉ lặng lẽ đưa bánh lên miệng, nhai từng miếng thật chậm, thật kỹ.
Chiếc còn lại, Thẩm Chiêu Ninh kín đáo đưa cho Thẩm Chiêu Nguyệt đang đi bên cạnh.
Hai mắt cô bé lập tức sáng lên, vừa định reo thì bắt gặp ánh mắt nhắc nhở của tỷ tỷ. Thẩm Chiêu Nguyệt vội ngậm miệng, cúi đầu cắn bánh, hai má phồng lên vì nhai, nom chẳng khác nào con sóc nhỏ đang giấu thức ăn.