“Vậy đi thôi, chị dẫn em đi làm quen chỗ này. Có mũ rơm không?”
“Có chứ, hôm qua chị cả vừa cho em một cái.” Dương Gia Đồng đáp, rồi chạy vào nhà đội mũ rơm, nhìn hai đứa nhỏ mặt dính đầy than, nước còn chưa kịp đun nóng, cô vỗ tay rồi vui vẻ đi cùng chị họ.
Tần Ngọc Trân là chị họ bên nhà cậu hai của Dương Gia Đồng, nói là chị họ nhưng thực ra chỉ hơn cô hai tháng tuổi.
“Tối qua ngủ ở điểm thanh niên trí thức có quen không?” Tần Ngọc Trân hỏi.
“Cũng ổn, em ngủ ngon mà.” Dương Gia Đồng trả lời.
Thấy sắc mặt em bình thường, Tần Ngọc Trân cũng yên tâm, hai người đi một đoạn thì tới trước một căn nhà lớn, cô ấy giới thiệu:
“Đây là văn phòng đại đội sản xuất. Sau này có việc gì cần tìm cán bộ đại đội thì cứ tới đây. Nhà này trước là của địa chủ, sau bị sung công rồi dùng làm nơi làm việc cho đại đội trưởng. Vật liệu xây nhà tốt lắm, còn chắc chắn hơn nhà mọi người bây giờ.”
Dương Gia Đồng nhìn quanh, đúng là đẹp thật. Nhà xây bằng gạch xanh, trông rất kiên cố, có cả tầng lầu nhỏ, cửa lớn, khung cửa sổ và lan can ban công tầng hai đều làm bằng gỗ, chạm khắc hoa văn rất đẹp. Sàn dưới mái hiên lát từng tấm đá cẩm thạch nặng hàng chục, hàng trăm cân. Cô được dẫn đi một vòng quanh nhà, không gian rộng, chắc cũng phải ba bốn trăm mét vuông.
“Họp hành cũng tổ chức ở đây.” Tần Ngọc Trân vừa nói vừa dẫn em gái đi tiếp xuống đường lớn.
“Kia là sân phơi, mùa gặt đôi khi lúa cắt xong đều chở ra đây phơi. Bình thường phơi cái gì cũng ở đây hết. Trong đội có mấy bà già, trẻ con không làm được việc nặng thì ra đây làm việc nhẹ.”
“Cối xay đá, cối xay tay, máy quạt thóc của đại đội cũng đặt ở đây. Lúa muốn xay vỏ, xay bột, xay đậu gì đều tới đây. Gần đó là kho của đại đội, cửa kia là kho dụng cụ, đi làm thì tới lấy nông cụ, xong việc lại trả về. Sau này chia lương thực cũng chia ở đây, chỗ rộng rãi.”
“Khu này là cánh đồng lúa nước lớn nhất của đại đội, mỗi năm sản lượng lương thực chủ yếu dựa vào nó. Ngoài ra còn mấy mảnh ruộng nhỏ rải rác khắp nơi, lúc đi làm thì cứ đi cùng nhóm được phân là được.”
“Đi vào con đường kia là tới chỗ gọi là Sa Lĩnh Bối, qua một quả đồi là tới một mảnh đất lớn. Còn chỗ kia gọi là…”
“Nhà ở lưng chừng núi kia có một chú thợ đan, tay nghề giỏi lắm, đồ tre nứa gì cũng có, giá lại phải chăng.”
“Con đường này là đường mọi người thường đi lên núi lấy củi. Khi đi nhớ chú ý, chỉ được lên hai quả đồi ngoài này thôi, không được vào sâu trong núi, trong đó có lợn rừng, nguy hiểm lắm.”
“Bên kia hồ, em nhìn kìa, là một rừng táo, nhưng không được hái bừa đâu, đó là của đại đội. Nếu thèm quá thì lúc nào không có ai mới lén hái vài quả thôi, đừng hái nhiều quá.” Tần Ngọc Trân vừa dạy em làm chuyện xấu vừa thấy hơi ngại.
“Đại đội cũng đông người, hơn hai nghìn người, chia thành bảy đội sản xuất, chia theo khu vực. Nhà chị ở khu này là đội sản xuất số năm, điểm thanh niên trí thức của các em thuộc đội số ba. Mỗi đội hơn ba trăm người.”
“Cán bộ đại đội cũng nhiều, như đại đội trưởng, bí thư, liên trưởng dân quân, chủ nhiệm hội phụ nữ… Ở đây một tháng là em quen hết thôi.”
Gần đó có người đang làm đồng, thấy Tần Ngọc Trân dẫn theo một cô gái lạ liền hỏi: “Ngọc Trân, ai đấy? Thanh niên trí thức mới mà cũng phải cháu dẫn đi à?”
“Thím Liên, đây là em họ bên nhà cháu, tên là Tiểu Đồng.”
Người kia làm mệt, đứng dậy nghỉ, chống cuốc nhìn sang: “Nhà cháu lại có thêm một em gái nữa à?”
“Vâng, thím, không làm phiền thím nữa, cháu dẫn em về nhà đây.”
“Ừ, đi đi.”
Đại đội sản xuất rộng thật, Dương Gia Đồng theo chị họ đi một vòng quanh hết mọi nơi, lúc về đến nhà thì mặt trời đã lên tới đỉnh đầu, lưng hai người đều ướt đẫm mồ hôi, tóc mai và trán cũng chảy đầy mồ hôi.
Tần Ngọc Trân lấy khăn mặt ra: “Lau đi, ngoài trời nóng thế này về đừng vội dội nước lạnh, nghỉ một lát rồi hãy rửa mặt.”
Sân nhà họ Tần khá rộng, ông ngoại Tần và bà ngoại sinh nhiều con, nhưng chỉ có hai trai một gái là nuôi lớn được. Thời này chưa có thói quen tách hộ, hai cậu nhà họ Tần cũng chưa ra riêng, con cháu đầy nhà, bây giờ bốn thế hệ mười tám người vẫn sống chung một mái nhà.
Nhà cũng là nhà đất vàng như bao nhà khác, ba phía là phòng ở, một phía làm vườn rau, góc sân có chuồng gà, không xa còn xây riêng ba gian: một gian nhà vệ sinh, một gian để củi, một gian nuôi heo.
Giờ này ai còn sức đều ra đồng hết, trong nhà chỉ còn mấy đứa nhỏ, thấy hai người về thì hí hửng chạy ra đón.
“Cô út!”
“Cháu gái!”
Tần Ngọc Trân đáp lại, chỉ vào Dương Gia Đồng rồi hỏi Thiết Trụ lớn nhất: “Còn nhớ cô này không?”
Thiết Trụ nhìn một cái, ngại ngùng níu áo cô út, cười cười rồi lắc đầu: “Không nhớ.”
Đám trẻ này đứa nào cũng vàng vọt gầy gò, Dương Gia Đồng cũng không nhớ nổi tên từng đứa nữa.