Văn phòng Thanh niên Trí thức Hải Thành nằm nép mình giữa một dãy nhà cấp bốn lặng lẽ, ba dãy phố cách trường học. Tường vôi vàng đã loang lổ theo thời gian, mái ngói đỏ phủ lớp rêu xám cũ kỹ, biển hiệu lớn treo trên nóc in dòng chữ trắng đơn sơ:
“Văn phòng thanh niên trí thức Hải Thành.”
Cánh cổng sắt cao, từng mảng rỉ sét loang lổ, chống tạm bằng một khúc gỗ tạp để giữ khỏi bị gió đập. Một chiếc loa phát thanh cũ kỹ treo chông chênh ở góc hiên, đang phát bản nhạc cổ động, giọng nữ trong veo vang đều đều:
“Em ơi em, về quê đi em, đồng xanh đang vẫy gọi, nhà tranh đợi tay em xây.”
Kiều Nhã đứng lại nơi bậc tam cấp, nắng sớm nghiêng nhẹ chiếu lên vai áo trắng đã sờn cổ. Cô cụp mắt nhìn đôi giày vải đã bạc màu, tim đập chậm mà vững, giống như một cơn gió vừa lặng, chờ cánh buồm vươn ra biển.
Đây là lần đầu tiên cô đến nơi này. Tiếng bản lề ken két khi cô đẩy cổng, chậm rãi, giống như mở một cánh cửa cũ kỹ, nơi sau đó là thế giới mới, chưa ai chạm tới.
Phòng làm việc đơn sơ. Chiếc bàn gỗ phủ khăn caro nhạt màu, bên trên là chồng hồ sơ, một cây quạt điện cũ quay lười nhác giữa trưa hè oi ả. Phía sau bàn, một người đàn ông trung niên đang ghi sổ, mái tóc chải mượt, kính gọng đen ngồi ngay ngắn, bên tường dán tấm bản đồ lớn đánh dấu đỏ khắp các vùng sâu vùng xa.
Ông ta ngẩng đầu khi nghe tiếng bước chân. Giọng trầm và khô, không thân thiện nhưng cũng không gay gắt:
“Có việc gì vậy, em gái?”
Kiều Nhã đứng thẳng, tay ôm quai túi, giọng cô bình tĩnh, từng chữ phát ra không chệch nhịp:
“Thưa chú, cháu muốn tìm hiểu về chương trình thanh niên trí thức về nông thôn. Nếu được cháu muốn đăng ký.”
Người đàn ông nhíu mày thoáng chốc, rồi gật đầu chậm rãi. Ông chỉ ghế trước bàn làm việc, lôi ra một tập hồ sơ vàng ố, rút tờ đơn mỏng, đưa bút cho cô:
“Ngồi đi. Em bao nhiêu tuổi?”
“Mười bảy ạ. Vẫn đang học lớp mười hai.”
“Có hộ khẩu Hải Thành không?”
“Dạ có. Khu tập thể số tám.”
“Gia đình có ai phản đối không?”
Câu hỏi này khiến tay cô khựng lại. Trong một chốc, cô nhớ đến bà nội với đôi mắt hẹp luôn cười nhưng chưa từng dịu dàng thật sự, mẹ kế với giọng nói dịu nhẹ và ánh nhìn toan tính, đám em họ luôn tị nạnh từng cục xà phòng, từng miếng vải. Nhưng rồi, Kiều Nhã ngẩng đầu, nhẹ nhàng đáp:
“Dạ, không. Cháu nghĩ đây là việc nên làm. Là trách nhiệm, cũng là tự nguyện.”
Người cán bộ ghi chép vài dòng. Nét mặt ông không biểu cảm, nhưng bàn tay đưa ra cây bút có phần nhẹ hơn lúc đầu:
“Tốt. Điền đầy đủ vào. Vị trí công tác sẽ do cấp trên phân về sau.”
Tay Kiều Nhã cầm bút, mực tím đậm thấm đều lên giấy ố vàng. Từng nét chữ hơi run lúc đầu, rồi dần dần ổn định. Như chính tâm ý trong lòng cô, dù chưa vững vàng, nhưng không còn chệch hướng.
Trưa hôm ấy, nắng đã lên cao. Mặt đường bê tông nóng ran, từng kẽ đá nhỏ trên vỉa hè như ánh lên chút sắc kim dưới nắng. Kiều Nhã cất tờ đơn vào túi, ngón tay siết nhẹ quai túi như siết lấy một vật quý. Tấm vé ra khỏi căn nhà đầy mắt nhìn dò xét, ra khỏi thành phố dẫu đầy khói bụi nhưng trói buộc như một cái lồng.
Không ai biết cô vừa làm gì. Không ai để ý cô đã chọn xong một lối đi. Nhưng chính bởi thế, mới là tự do.
Ở một nơi nào đó thật xa, nơi đường đất đỏ bụi mờ, nơi mái nhà tranh đứng im trước gió, nơi đêm về chỉ có ánh đèn dầu leo lét sẽ có một Kiều Nhã khác. Không phải đứa con gái luôn sống trong những toan tính của người khác. Mà là một cô gái bắt đầu sống thật. Không cần cúi đầu. Không cần xin phép ai. Không cần phải ở lại nơi chẳng ai thật lòng yêu thương mình.
Một con đường vừa mở ra, như cánh đồng vừa được dọn sạch cỏ dại. Và trong tay cô, chỉ có một cây bút, để viết nên đời mình.