Đêm cuối thu, gió bấc thổi qua làng Vụ Ảnh mang theo hơi lạnh cắt da cắt thịt.
Dưới đầm khoai nước nằm sát rìa làng, Kỷ Hạc Uẩn ngâm mình ngang hông trong làn nước bùn lạnh ngắt.
Cô đứng im lìm sau một bụi khoai lớn, bùn đất bám đầy quần áo sũng nước, đôi mắt chăm chú nhìn về phía bờ.
Răng cô cắn chặt vào môi để ngăn cơn run rẩy do nhiễm lạnh.
Mười tám tuổi, mồ côi cả cha lẫn mẹ, gia tài duy nhất Kỷ Hạc Uẩn còn lại là căn nhà tranh dột nát và nửa sào khoai nước này.
Đám khoai là nguồn lương thực để cô chống chọi qua mùa đông năm nay.
Thế nhưng, gã lý dịch Trần Đại trong làng lại đang nhòm ngó mảnh đất.
Gã muốn cướp đầm khoai để lấp đi làm bến đỗ cho mấy chiếc thuyền buôn nhỏ của người nhà mình.
Gã thừa biết cô không có tiền nộp tô, cũng không có họ hàng chống lưng, nên cố tình dùng cách hèn hạ nhất là sai người đến phá hoại hoa màu.
Khoai hỏng, cô chết đói, tự khắc phải dọn đi.
Biết rõ luật lệ làng xã không bảo vệ kẻ yếu thân cô thế cô, Kỷ Hạc Uẩn không đi báo lý trưởng, cũng không đứng ra cãi vã.
Cô tự mình giăng bẫy.
Kỷ Hạc Uẩn thầm đếm nhịp thời gian.
Sương mù bắt đầu là đà dâng lên trên mặt đầm.
Từ lối mòn dẫn xuống bờ đầm, ba bóng đen lén lút xuất hiện.
Bọn chúng đi tay không, bước chân rón rén đạp lên đám cỏ tranh khô.
Kỷ Hạc Uẩn nhận ra gã đi đầu là Thắng què, tay sai đắc lực của Trần Đại.
Hai kẻ đi sau là mấy gã du côn chuyên trộm cắp vặt ở xóm bến.
Thắng què đứng trên bờ, đảo mắt nhìn quanh căn nhà tranh tối om đóng kín cửa cách đó một đoạn.
Gã nói khẽ: “Con ranh đó chắc ngủ say như chết rồi. Hôm nay trời lạnh thế này, có cho vàng nó cũng không dám thò mặt ra ngoài.”
Một gã đi sau tiến lên bám lấy vai Thắng què: “Đại ca, nhổ hết khoai thì nó lấy gì mà ăn? Nhỡ nó chết đói trong nhà thì sao?”
“Chết thì đem chôn, liên quan gì đến tao!” Thắng què gạt tay gã kia ra: “Ông Trần đã dặn rồi, làm cho sạch sẽ vào. Nhổ bung hết rễ lên, vứt bừa ra bờ đầm cho sương muối đánh héo hết đi. Ngày mai nó dậy thấy cảnh này, tự khắc phải cuốn gói khỏi làng. Làng Vụ Ảnh không chứa thứ nghèo kiết xác làm xấu mặt xóm giềng.”
Ba gã đàn ông xắn quần lên tận bẹn, cởi dép để trên bờ rồi bước xuống đầm.
Chân chúng vừa chạm bùn nhão, lớp sương lạnh đã làm chúng rùng mình.
“Mẹ kiếp, nước lạnh thấu xương.” Gã du côn thứ hai chửi thề: “Làm nhanh rồi về đi uống rượu. Ông Trần bảo xong việc sẽ thưởng cho ba xâu tiền.”