Chưa đến cửa, đã nghe thấy tiếng ồn ào cãi vã trong sân, lòng Lượng thắt lại, vội vàng tăng tốc bước vào trong.
Vừa vào cửa, đã thấy mẹ của nguyên chủ, mụ Lan, đang nằm lăn lộn ăn vạ trên sân như một mụ đàn bà chanh chua.
Miệng thì khóc lóc đòi đánh đòi giết, nhưng không thấy một giọt nước mắt nào. Ngược lại, bà Ngô vẫn đứng bên cạnh khuyên giải thì lại cứ lấy vạt áo lau nước mắt. Còn nhân vật chính Trí lúc này cũng đang đứng giữa sân với vẻ mặt u ám. Ngoài ra, đều là những người dân trong làng đến xem, người khuyên người cười.
Lượng đứng ngoài rìa nghe ngóng, thấy mụ Lan cứ gào lên như lợn bị chọc tiết:
“Chắc chắn là cái thằng học trò nghèo này đã giết con trai tao, vứt nó ra ngoài đồng hoang cho sói ăn rồi, nhà Ngô Nhân chúng mày phải đền con trai cho tao!”
Bà Ngô thì kiên nhẫn giải thích bên cạnh: “Bà thông gia, thằng Lượng nó thật sự không sao, nó sáng sớm đã theo con Loan nhà chúng tôi lên núi rồi, tôi không lừa bà đâu, tôi đã bảo thằng cả đi gọi hai đứa nó về rồi.”
Mụ Lan vẫn không tin: “Lừa ai chứ! Tao đã hỏi rồi, hôm nay không ai thấy nó ra khỏi cửa, cũng không thấy nó lên núi, mặt trời sắp lặn rồi, người đâu!”
Lượng nghe đến đây, còn cảm thấy có chút bất ngờ, bởi lẽ những năm qua mụ Lan đối với nguyên chủ chưa từng quan tâm như vậy. Ngoài việc coi cậu ấy như một công cụ làm việc, thì chính là bắt cậu ấy làm đủ mọi chuyện xấu, gánh tội thay.
Đang thắc mắc, giây tiếp theo lại thấy mụ Lan trực tiếp chống nạnh đứng dậy:
“Tao không cần biết! Nhà Ngô Nhân chúng mày đã hại chết con trai tao, bây giờ sống không thấy người chết không thấy xác, nhà chúng mày ít nhất phải bồi thường cho nhà tao năm mươi quan, không thì bây giờ tao đi báo quan!”
Lượng dừng bước, cuối cùng vẫn là tin nhầm người.
“U, sao u lại đến đây?”
Mụ Lan lúc này trong đầu chỉ toàn nghĩ đến năm mươi quan tiền bồi thường, tuyệt nhiên không nghe thấy tiếng gọi của Lượng. Vẫn một mình gào khóc ở đó:
“Con trai vàng ngọc tao nuôi mười tám năm trời, gả cho nhà chúng mày lại bị chúng mày hành hạ đến chết, năm mươi quan này…”
Gào được nửa chừng, mọi người có mặt đột nhiên phá lên cười. Mụ Lan sững sờ, quay đầu nhìn, cả người sợ đến hét lên một tiếng: “Ma!”
Lượng cạn lời nhìn bà ta: “U, u đang làm gì vậy?”
Trong mắt mụ Lan lóe lên một tia thất vọng: “Con chưa chết à?”
Lượng mệt cả ngày, cũng không có tâm trạng tốt: “Sao? U mong con chết à?”
“Thằng ranh con chết tiệt, tao làm sao mong mày chết được? Mày không có việc gì đi lang thang làm gì?”
Lượng mím môi: “Mẹ chồng con vừa rồi không phải đã giải thích với u rồi sao? Con lên núi hái rau dại.”
Mụ Lan nghe vậy, lập tức như nắm được thóp: “Hái rau dại? Mày tự dưng đi hái rau dại làm gì? Chẳng lẽ nhà Ngô Nhân bọn họ cưới mày về là để mày ngày ngày đi hái rau dại à?”
Dù có hái, cũng nên mang đến nhà mẹ đẻ mới phải. Mụ Lan vừa nói vừa đánh giá con trai, cứ cảm thấy mới hai ngày không gặp, người đã thay đổi rất nhiều. Sạch sẽ đến mức không giống như đứa con trai bà ta nuôi ra nữa.
Mụ Lan nhìn Lượng một lượt đầy dò xét, rồi ghé mũi vào cái gùi sau lưng cậu ngửi ngửi: “Chúng mày còn bắt được cả cá à?”
Lượng cười khẩy: “U nói đùa gì thế, nếu có cá ăn thì con còn phải lên núi đào rau dại làm gì, con vừa mới ra bờ sông rửa rau thôi.”
Hôm qua cậu còn đang tính xem lúc nào có thời gian đến nhà mụ Lan đòi lại hai quan tiền kia. Bây giờ thấy bà ta đến, lại còn trước mặt bao nhiêu người thế này, đúng là thời cơ tốt để đòi tiền.
Thế là cậu chuyển chủ đề: “Đúng rồi, u đến thật đúng lúc, lần trước u hỏi con vay hai quan tiền, giờ có thể trả lại cho con được chưa ạ? Mấy hôm trước anh Trí bị ngã vỡ đầu, con muốn mua chút thịt về bồi bổ cho nhà con.”
Một tia tức giận nhanh chóng lướt qua mắt mụ Lan, bà ta ưỡn cổ gân giọng: “Tao vay tiền mày bao giờ?”
“Mới mấy hôm trước con về nhà đó thôi, không phải u nói mấy hôm nữa sẽ trả lại cho con sao?”
“Thằng ranh con chết tiệt, đó rõ ràng là tiền mày hiếu kính tao mà!”
Lượng thấy bà ta đã tỏ rõ ý định không muốn trả, bèn nhắm mắt rồi mở ra, hai hàng lệ nóng tức thì tuôn rơi.
“U, u đừng làm khó con nữa, u xem nhà chúng con bây giờ sống thế nào đi, trong nhà sắp không còn gì ăn rồi, lương thực cũng sắp hết, anh Trí lại còn đang bị thương. Nếu không phải đã đến bước đường cùng, với thân hình này của con sao có thể leo lên ngọn núi cao như vậy để đào rau dại chứ.”
Nói rồi, cậu kéo mụ Lan vào bếp cho xem. Dân làng vây xem cũng nhao nhao ngẩng dài cổ nhìn vào.
Mụ Lan thấy con trai đặt mình lên giàn lửa thiêu giữa chốn đông người, không nhịn được lườm cậu một cái sắc lẹm, nghiến răng mắng nhỏ: “Thằng ranh con, đúng là khôn nhà dại chợ, tao có tiền cũng không cho mày!”
Lượng chỉ cúi đầu lau nước mắt. Trước đây, thái độ của mọi người đối với Lượng vẫn dừng lại ở mức ham ăn lười làm, vừa béo vừa xấu lại còn lôi thôi. Hôm nay vừa đến, mọi người đã phát hiện ra sự thay đổi rõ rệt của Lượng, không chỉ người ngợm sạch sẽ gọn gàng, sân trong được quét tước tinh tươm, mà cậu còn ra ngoài đào rau dại cả ngày trời. Cũng không đến nỗi tệ hại như lời đồn của nhà mụ Lan trong làng.
So sánh với thái độ của mụ Lan lúc này, mọi người bất giác đều cảm thấy đồng tình với Lượng.
“Tôi thấy thằng bé Lượng này cũng không dễ dàng gì, từ nhỏ đã không có chủ kiến, đều bị u nó xúi giục cả.”
“Chứ còn gì nữa, người bình thường ai lại đi bôi nhọ con trai ruột của mình như thế, cậu ca nhi này chỉ hơi ngốc một chút thôi.”
“Nhà bà Lan kia ơi, lúc trước các bà ép anh Sinh đồ nhà người ta cưới con trai mình, sính lễ đòi hỏi đã vơ vét sạch nhà Ngô Nhân rồi, bây giờ đến hai quan tiền cuối cùng mà chúng mày cũng định nuốt mất à.”
(Sinh đồ là tên gọi cũ của Tú tài trước năm 1828)
Mọi người đang bàn tán thì anh cả Lễ đã mời ông Xã trưởng đến.
Lượng ngẩng đầu lên, bất giác thấy chột dạ, chỉ vì nguyên chủ vô cùng sợ vị này. Không chỉ cậu, mà đa số người trong làng đối với ông đều vừa kính vừa sợ. Hơn nữa, người mà ông Xã trưởng kỳ vọng nhất chính là Trí, bao năm nay ông vẫn luôn coi Trí là ngôi sao hy vọng của cả làng để bồi dưỡng. Bao năm dày công chăm sóc, đột nhiên một ngày bị con lợn nái là cậu đây ủi mất, sao có thể không tức giận cho được! Lúc thành thân, ông cụ suýt nữa đã đuổi cả nhà mụ Lan ra khỏi làng.
Giờ thấy yên ổn được hai ngày, mụ Lan lại chạy đến gây sự, ông tức đến bốc khói: “Mụ Lan, con trai ruột của mình mà còn vu oan cho người được à? Mau trả lại hai quan tiền đây!”
Lượng lúc này cũng tỏ vẻ đau lòng: “U, u không muốn trả cũng được. Bây giờ u không màng đến sống chết của con, vậy sau này u cứ coi như chưa từng sinh ra đứa con trai này đi.”
Mụ Lan thấy đứa con trai mình nuôi mười tám năm trời đây là muốn đoạn tuyệt quan hệ với mình, hận đến nghiến răng nghiến lợi: “Mày mơ đẹp lắm! Tao nuôi mày không công à? Mày cứ đợi đấy cho tao.”
Nói rồi, bà ta bò dậy chạy biến đi. Lượng cũng không biết bà ta bảo mình đợi để tính sổ, hay là đợi để trả tiền. Nhưng qua lần tiếp xúc này, Lượng đã xác định được tình hình nhà mẹ đẻ của nguyên chủ.
Cũng càng thêm kiên định rằng tuyệt đối không thể ly dị với Trí vào lúc này, nếu không trở về gia đình như vậy chẳng khác nào nhảy vào hố lửa.